Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo báo cáo mới nhất từ Hiệp hội Vận tải hàng không Quốc tế (IATA), ngành hàng không toàn cầu đang đứng trước áp lực suy giảm lợi nhuận nghiêm trọng trong năm 2026. Hiệp hội đã cắt giảm mạnh dự báo tổng lợi nhuận ròng từ 41 tỷ USD xuống còn 23 tỷ USD.
Con số này chỉ bằng một nửa so với mức 45 tỷ USD ước tính cho năm 2025. Sự điều chỉnh này diễn ra trong bối cảnh doanh thu và nhu cầu đi lại vẫn tăng trưởng.
Dưới đây là các số liệu chính từ báo cáo của IATA:
| Chỉ tiêu | Năm 2025 (ước tính) | Năm 2026 (dự báo) | Thay đổi |
|---|---|---|---|
| Lợi nhuận ròng toàn cầu | 45 tỷ USD | 23 tỷ USD | -49% |
| Doanh thu toàn ngành | 1.065 nghìn tỷ USD (ước) | 1.165 nghìn tỷ USD | +9,4% |
| Chi phí hoạt động | 991 tỷ USD (ước) | 1.120 tỷ USD | +13% |
| Hóa đơn nhiên liệu | 252 tỷ USD | 350 tỷ USD | +38,9% |
| Biên lợi nhuận ròng | 4,2% | 2,0% | -2,2 ppt |
| Số lượng hành khách | 4,98 tỷ lượt (ước) | 5,1 tỷ lượt | +2,4% |
| Lợi nhuận ròng/hành khách | ~9,0 USD | 4,5 USD | -50% |
Nguồn: IATA, trích dẫn từ VnEconomy. Giá nhiên liệu tăng cao được xác định là hệ quả trực tiếp từ cuộc xung đột tại Iran.
CEO của IATA, Willie Walsh, cho biết: "Những gián đoạn liên quan đến chiến tranh ở Trung Đông và chi phí nhiên liệu tăng cao đã làm xấu đi triển vọng lợi nhuận của các hãng hàng không."
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Nhiên liệu hiện chiếm gần 1/3 tổng chi phí hoạt động của các hãng hàng không trong năm 2026. Tỷ lệ này tăng mạnh so với mức ước tính năm 2025.
Các hãng hàng không đã cố gắng hấp thụ một phần chi phí gia tăng và cải thiện hiệu quả hoạt động, nhưng không đủ. Biên lợi nhuận ròng bị thu hẹp từ 4,2% xuống chỉ còn 2%.
Sự sụt giảm lợi nhuận trên mỗi hành khách xuống còn 4,5 USD cho thấy khả năng chuyển chi phí (pricing power) của các hãng bị giới hạn. Walsh nhấn mạnh rằng dù giá vé đang tăng, các hãng vẫn phải tự chịu một phần đáng kể.
Dòng tiền chi phí vận hành (chi phí nhiên liệu + thuê bảo dưỡng + chi phí carbon) đang tạo áp lực lớn lên dòng tiền ròng của doanh nghiệp. Trong môi trường lãi suất có thể vẫn duy trì ở mức cao, chi phí vốn tăng thêm sẽ làm giảm sức hấp dẫn của cổ phiếu ngành hàng không đối với nhà đầu tư.
Sự phân hóa khu vực rất rõ rệt. Các hãng hàng không Vùng Vịnh đứng trước nguy cơ thua lỗ do nhu cầu yếu và gián đoạn hoạt động, trong khi các khu vực khác vẫn có lãi nhưng thấp hơn.
Ngành hàng không châu Âu phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu nhiên liệu từ Vùng Vịnh. IATA cho biết, các hợp đồng bảo hiểm (hedge) chi phí nhiên liệu bao phủ 70% nhu cầu đang làm giảm nhẹ gánh nặng hiện tại, nhưng khi các hợp đồng này hết hạn, chi phí thực tế sẽ tăng vọt.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Dưới đây là những yếu tố bổ sung từ báo cáo của IATA và thông tin từ VnEconomy, ảnh hưởng đến triển vọng ngành:
- Chi phí thuê máy bay, bảo trì và chi tiêu cho nhiên liệu sạch hơn (sustainable aviation fuel) cùng các chương trình bù trừ carbon tiếp tục gia tăng.
- IATA chỉ ra sự giảm tốc trong tăng trưởng kinh tế toàn cầu, lạm phát gia tăng và thương mại thế giới yếu hơn là những áp lực vĩ mô bổ sung.
- Ngành hàng không châu Âu có mức độ phụ thuộc cao vào nhiên liệu nhập khẩu từ Vùng Vịnh, khiến rủi ro địa chính trị trực tiếp hơn.
- Dự báo của IATA được đưa ra dựa trên giả định giá dầu duy trì ở vùng cao do căng thẳng tại Iran.
Các nhà đầu tư và trader cần theo dõi những biến số trong thời gian tới. Bất kỳ dấu hiệu hạ nhiệt nào từ căng thẳng Trung Đông có thể kéo giá dầu giảm và cải thiện triển vọng lợi nhuận ngành hàng không. Ngược lại, nếu xung đột leo thang, chi phí nhiên liệu có thể vượt dự báo, gây áp lực mạnh hơn lên biên lợi nhuận và dòng tiền của các hãng.