Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 19/7, Kiểm toán Nhà nước (KTNN) chính thức ký Quy chế phối hợp với Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thường trực HĐND, UBND các tỉnh Thanh Hóa, Ninh Bình và Hưng Yên. Sự kiện này được tổ chức tại Hội nghị sơ kết và ký kết, theo nguồn tin từ Vietnam+.
Mục tiêu của quy chế là nâng cao hiệu quả quản lý tài chính, ngân sách địa phương. Cơ chế mới hướng đến việc phát huy vai trò giám sát, điều hành ngân sách của chính quyền địa phương, đáp ứng yêu cầu của mô hình chính quyền hai cấp và đẩy mạnh chuyển đổi số theo Nghị quyết số 57-NQ/TW.
Báo cáo sơ kết giai đoạn 2023-2026 cho thấy, tỷ lệ thực hiện kiến nghị kiểm toán của ba địa phương đạt khoảng 95%. Đây là mức cao nhất cả nước, trong khi tỷ lệ bình quân chung chỉ khoảng 80%.
| Chỉ tiêu | Ba tỉnh (Thanh Hóa, Ninh Bình, Hưng Yên) | Bình quân cả nước |
|---|---|---|
| Tỷ lệ thực hiện kiến nghị kiểm toán | 95% | 80% |
Ngoài ra, trong nửa đầu năm 2026, GRDP của Hưng Yên và Ninh Bình thuộc nhóm năm tỉnh dẫn đầu cả nước. KTNN cũng đã trao tặng Kỷ niệm chương Vì sự nghiệp Kiểm toán Nhà nước cho 15 cá nhân tiêu biểu của ba địa phương.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Sự kiện ký kết này phản ánh một thực tế về áp lực quản trị tài chính công tại cấp địa phương. Mặc dù tỷ lệ thực hiện kiến nghị kiểm toán của ba tỉnh đạt 95% (cao hơn mức bình quân 80%), nhưng điều này cho thấy vẫn còn 5% kiến nghị chưa được thực thi triệt để.
Tổng Kiểm toán Nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa chỉ ra rằng, mô hình chính quyền địa phương hai cấp vẫn còn khó khăn. Cụ thể, năng lực thực thi pháp luật trong quản lý tài chính, tài sản công và ngân sách ở cấp cơ sở còn hạn chế.
Hệ thống cơ chế, chính sách, pháp luật về kinh tế, đầu tư, tài chính và tài sản công vẫn còn bất cập. Điều này làm gia tăng nguy cơ xảy ra sai phạm, thất thoát, lãng phí và tiêu cực.
Về bản chất, dòng tiền ngân sách nhà nước đang đối mặt với rủi ro về hiệu quả sử dụng vốn. Các kiến nghị kiểm toán chưa được thực hiện triệt để có thể dẫn đến lỗ hổng trong quản lý, tạo điều kiện cho thất thoát tài sản công.
Ba điểm đổi mới cốt lõi của quy chế lần này được Tổng Kiểm toán Nhà nước nhấn mạnh:
- Mở rộng phạm vi phối hợp giữa KTNN và chính quyền địa phương.
- Tăng cường vai trò lãnh đạo trực tiếp của Ban Thường vụ Tỉnh ủy.
- Làm rõ trách nhiệm của từng bên liên quan trong quá trình kiểm toán và thực thi kiến nghị.
Cơ chế mới được kỳ vọng sẽ giúp phát hiện và ngăn chặn sớm các nguy cơ sai phạm. Đồng thời, nó cũng nhằm tháo gỡ điểm nghẽn chính sách để hỗ trợ ba tỉnh hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế trong nhiệm kỳ tới.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Trong bối cảnh đầu tư công được xem là động lực tăng trưởng chính, việc nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công trở nên cấp thiết. Theo một báo cáo khác của Vietnam+ (ngày 11/07/2026), KTNN đã kiến nghị tăng thu, giảm chi ngân sách Nhà nước 10.042 tỷ đồng trong sáu tháng đầu năm 2026.
Ngoài ra, các kiến nghị khác lên tới 28.663 tỷ đồng và 4.577.148 USD. Những con số này cho thấy quy mô của các vấn đề về tài chính công mà KTNN đang phải xử lý.
Các yếu tố cần theo dõi trong thời gian tới bao gồm:
- Tỷ lệ thực hiện kiến nghị kiểm toán của ba tỉnh có duy trì được ở mức 95% hay không sau khi quy chế mới có hiệu lực.
- Mức độ giảm thiểu sai phạm, thất thoát, lãng phí trong quản lý tài sản công tại Thanh Hóa, Ninh Bình, Hưng Yên.
- Tác động của việc tăng cường vai trò lãnh đạo của Ban Thường vụ Tỉnh ủy đến hiệu quả phối hợp.
- Khả năng nhân rộng mô hình quy chế phối hợp này ra các địa phương khác trên cả nước.
Thông tin từ Vietnam+ cũng cho thấy, sự phối hợp chặt chẽ ngay từ khâu khảo sát, thu thập thông tin lập kế hoạch kiểm toán hằng năm đã hạn chế tối đa sự chồng chéo giữa hoạt động kiểm toán và công tác thanh tra địa phương. Đây là một tín hiệu tích cực về mặt quản trị.