Theo dữ liệu từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), vào năm 1989, các hộ gia đình thuộc nhóm 10% thu nhập cao nhất nắm giữ 32% tổng tài sản cả nước.
Đến năm 2025, con số này đã tăng lên 68%. Hãng tin CNN cho biết hiện tượng này được gọi là nền kinh tế hình chữ K.
Người giàu tiếp tục giàu thêm, trong khi phần còn lại của xã hội bị tụt lại phía sau.
Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Sự gia tăng khoảng cách này là hệ quả của việc tốc độ tăng trưởng giá trị tài sản ròng của người giàu mạnh hơn nhiều so với các nhóm còn lại.
Trong 3 năm qua, tài sản ròng của nhóm 1% giàu nhất ở Mỹ đã tăng 30%, trong khi nhóm 40% trung lưu chỉ tăng chưa đến 10%.
Các yếu tố chính dẫn tới khác biệt này bao gồm: bất động sản, cổ phiếu và lạm phát.
| Chỉ số | Giá trị / Tỷ lệ | Nguồn |
|---|---|---|
| Nhóm 10% cao nhất nắm giữ tổng tài sản (2025) | 68% | Fed |
| Nhóm 10% cao nhất nắm giữ tổng tài sản (1989) | 32% | Fed |
| Tăng trưởng tài sản ròng nhóm 1% (3 năm) | +30% | CNN/Fed |
| Tăng trưởng tài sản ròng nhóm 40% trung lưu (3 năm) | <10% | CNN/Fed |
| Giá trị nhà ở được giải phóng qua đảo nợ (sau COVID) | 430 tỷ USD | CNN |
| S&P 500 tăng trong 3 năm | +86.2% | CNN |
| Giá tiêu dùng thực tế tăng (2005-2023) - nhóm 20% nghèo nhất | +57% | CNN |
| Giá tiêu dùng thực tế tăng (2005-2023) - nhóm 20% giàu nhất | +46% | CNN |
| Tăng chi tiêu (điều chỉnh lạm phát) - nhóm thu nhập <40,000 USD/năm (3 năm) | +1.3% | CNN |
| Tăng chi tiêu (điều chỉnh lạm phát) - nhóm thu nhập >125,000 USD/năm (3 năm) | +7.6% | CNN |
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Về bất động sản, nhóm 20% giàu nhất sở hữu hơn một nửa giá trị nhà ở của Mỹ, trong khi nhóm 20% nghèo nhất chỉ sở hữu 3%.
Giá trị nhà ở đã tăng mạnh trong những năm gần đây. Khi lãi suất thế chấp tăng, người thu nhập thấp bị loại khỏi giấc mơ sở hữu nhà.
Sau đại dịch COVID-19, khi lãi suất vay thế chấp nhà giảm xuống mức thấp kỷ lục, các chủ sở hữu nhà ở Mỹ có 430 tỷ USD giá trị nhà ở được giải phóng thông qua các hợp đồng đảo nợ khoản vay cũ.
Điều này tạo ra lợi thế kinh tế đáng kể cho họ.
Hơn 3/4 tài sản tài chính của người Mỹ, bao gồm cổ phiếu, thuộc về nhóm 20% giàu nhất.
Trong đó, hơn 1/4 thuộc về nhóm 1% giàu nhất. Chỉ số S&P 500 của thị trường chứng khoán Mỹ đã tăng 86,2% trong 3 năm qua.
Điều này đồng nghĩa với sự gia tăng tài sản mạnh mẽ ở những người sở hữu nhiều cổ phiếu.
Lạm phát cũng là một yếu tố quan trọng. Người Mỹ ở các mức thu nhập khác nhau có trải nghiệm lạm phát không giống nhau.
Những nhu yếu phẩm mà người thu nhập thấp phải dùng phần lớn hơn trong thu nhập của họ để mua, như nhà ở và thực phẩm, đã tăng giá nhanh hơn.
Trong khi đó, những thứ mà người giàu chi phần lớn hơn trong thu nhập để mua lại tăng giá chậm hơn.
Từ năm 2005 đến 2023, giá tiêu dùng thực tế đã tăng 57% đối với nhóm 20% nghèo nhất, trong khi chỉ tăng 46% đối với nhóm 20% giàu nhất.
Chi tiêu cũng phản ánh rõ sự phân hóa. Những người Mỹ kiếm được dưới 40,000 USD mỗi năm đã giảm chi tiêu từ tháng 1/2023.
Họ chỉ bắt đầu chi tiêu ổn định trở lại vào tháng 9/2024. Trong 3 năm qua, mức tăng chi tiêu điều chỉnh theo lạm phát của nhóm này chỉ đạt 1,3%.
So với mức tăng 7,6% của các hộ gia đình kiếm được 125,000 USD trở lên.
Chi tiêu mạnh mẽ của những người có thu nhập cao đã thúc đẩy nhu cầu tổng thể về hàng hóa và dịch vụ, giữ giá cả ở mức cao đối với tất cả người Mỹ.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Người giàu ở Mỹ không chỉ có nhiều tiền hơn mà còn có cơ hội tốt hơn để gia tăng tài sản của mình so với những người có thu nhập thấp hơn.
Họ có quyền tiếp cận thị trường nhà ở và cổ phiếu mà người thu nhập thấp bị loại khỏi.
Họ cũng ít bị ảnh hưởng bởi lạm phát hơn.
Thực tế này tạo ra một vòng luẩn quẩn, nơi mà sự giàu có tiếp tục tập trung vào tay một số ít.
Phần còn lại của xã hội phải đối mặt với nhiều thách thức kinh tế hơn.
Đối với nhà đầu tư, hiệu ứng chữ K này có ý nghĩa quan trọng. Dòng tiền tiếp tục tập trung vào các tài sản tài chính do nhóm thu nhập cao nắm giữ.
Các chỉ số như S&P 500 và thị trường bất động sản cao cấp có thể tiếp tục được hưởng lợi từ dòng vốn này.
Ngược lại, áp lực chi tiêu của nhóm thu nhập thấp có thể ảnh hưởng đến các cổ phiếu tiêu dùng thiết yếu và hàng bán lẻ giá rẻ.
Lạm phát phân hóa theo nhóm thu nhập cũng là yếu tố cần theo dõi khi đánh giá sức khỏe kinh tế vĩ mô và chính sách tiền tệ của Fed.