Doanh thu bán lẻ giảm lần đầu sau 3 năm: Áp lực tiêu dùng nội địa đè nặng lên kinh tế Trung Quốc

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Theo số liệu từ Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS) công bố ngày 15/6, doanh thu bán lẻ tháng 5/2026 giảm 0,6% so với cùng kỳ năm ngoái (YoY).

Đây là lần đầu tiên chỉ số này ghi nhận mức giảm kể từ tháng 12/2022, trái ngược hoàn toàn với dự báo đi ngang từ các nhà kinh tế trong cuộc khảo sát của Reuters.

Ông Fu Linghui, người phát ngôn của NBS, nhấn mạnh rằng nếu tính chung doanh thu bán lẻ hàng hóa và dịch vụ, chỉ số này vẫn tăng 2,8% trong 5 tháng đầu năm.

Tuy nhiên, con số tổng hợp này không che lấp được thực tế suy yếu từ dữ liệu tháng 5.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Bức tranh kinh tế Trung Quốc hiện tại thể hiện rõ sự mất cân đối cung - cầu.

NBS nhận định: “Sự mất cân đối giữa nguồn cung mạnh và nhu cầu yếu đang rất rõ rệt tại Trung Quốc.”

Về phía cung, sản lượng công nghiệp tháng 5 tăng 4,5% (YoY), vượt dự báo 4,3% và cao hơn mức 4,1% của tháng 4.

Về phía cầu, doanh thu bán lẻ giảm lần đầu sau 3 năm cho thấy tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) của người tiêu dùng đang gia tăng.

Người dân Trung Quốc ngày càng thận trọng hơn với giá cả, trong khi Bắc Kinh đã thu hẹp chương trình trợ cấp đổi cũ lấy mới từ đầu năm 2026.

Kỳ nghỉ lễ Lao động đầu tháng 5 đã thúc đẩy du lịch và ăn uống, nhưng không đủ bù đắp sự suy yếu chung.

Ở khu vực đầu tư, dòng vốn vào bất động sản tiếp tục là lực cản lớn nhất với mức giảm 16,2% trong 5 tháng đầu năm.

Đầu tư tài sản cố định khu vực đô thị giảm 4,1% (YoY) trong 5 tháng, sâu hơn nhiều so với dự báo giảm 2% và mức giảm 1,6% của 4 tháng đầu năm.

Đáng chú ý, đầu tư tài sản cố định trong lĩnh vực sản xuất tháng 5 cũng giảm lần đầu tiên kể từ tháng 12/2020, dù các ngành công nghệ cao và lĩnh vực được chính sách hỗ trợ vẫn tương đối vững.

Đầu tư hạ tầng chỉ tăng 0,6% (YoY) trong 5 tháng, phản ánh sự thận trọng trong chi tiêu công.

Chỉ số PMI sản xuất tháng 5 giảm về 50 điểm - ngưỡng phân định giữa mở rộng và thu hẹp - cho thấy khu vực sản xuất gần như không còn tăng trưởng.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Đà suy yếu của kinh tế Trung Quốc đã xuất hiện từ tháng 4, khi sản lượng công nghiệp và doanh thu bán lẻ đều ghi nhận mức tăng thấp nhất trong nhiều năm.

Quý 1/2026 tăng trưởng khả quan nhưng các số liệu mới nhất cho thấy nền kinh tế đang mất đà rõ rệt.

Căng thẳng Trung Đông hạ nhiệt có thể giúp giảm bớt áp lực bên ngoài trong ngắn hạn, nhưng nhu cầu trong nước yếu vẫn là điểm nghẽn lớn nhất.

NBS cho biết một số doanh nghiệp đang chịu sức ép lớn trong hoạt động kinh doanh, đồng thời nhấn mạnh cần tiếp tục phát triển công nghệ mới và tăng cường hỗ trợ việc làm để duy trì mức tăng trưởng kinh tế phù hợp.

Các nhà kinh tế được Reuters khảo sát trước đó dự báo doanh thu bán lẻ sẽ đi ngang, nhưng thực tế giảm 0,6% cho thấy mức độ bất ngờ và rủi ro suy thoái cao hơn kỳ vọng.

Áp lực buộc Bắc Kinh phải có thêm biện pháp kích thích tiêu dùng đang gia tăng, đặc biệt sau khi chương trình trợ cấp đổi cũ lấy mới bị thu hẹp.

“Số liệu doanh thu bán lẻ yếu đang gây sức ép buộc Chính phủ cân nhắc các biện pháp chính sách nhằm ổn định tiêu dùng”, ông Fu Linghui nhấn mạnh.