Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo các nguồn tin thân cận với bản ghi nhớ giữa Mỹ và Iran tiết lộ với Wall Street Journal, Washington sẽ cho phép Tehran nối lại ngay hoạt động bán dầu thô và nhiên liệu sau khi hai bên ký thỏa thuận chấm dứt chiến tranh. Đây là lợi ích tài chính ban đầu để xuống thang xung đột.
Điều khoản miễn trừ trừng phạt đối với hoạt động bán dầu sẽ có hiệu lực ngay sau khi thỏa thuận được ký chính thức trong tuần này. Các miễn trừ cũng áp dụng với dịch vụ ngân hàng, vận tải và bảo hiểm để hoàn tất giao dịch xuất khẩu dầu.
| Mốc sự kiện | Chi tiết | Nguồn |
|---|---|---|
| Siêu tàu Diona rời cảng Chabahar | Ngày thứ Ba (16/6), đi qua vùng phong tỏa, rời vịnh Oman, thiết bị định vị bật | United Against Nuclear Iran |
| Siêu tàu Hero II | Tiếp nối Diona, cũng đi qua khu vực phong tỏa | United Against Nuclear Iran và MarineTraffic |
| Thỏa thuận ký chính thức | Dự kiến trong tuần này, bản ghi nhớ đã thông qua điện tử Chủ nhật (14/6) | Chính quyền Tổng thống Donald Trump |
Theo một quan chức cấp cao của Mỹ, Iran sẽ được nới lỏng trừng phạt ngay trong giai đoạn đầu để nối lại bán dầu. Tuy nhiên, duy trì nới lỏng phụ thuộc vào Tehran thực hiện các yêu cầu, gồm mở lại eo biển Hormuz và bước đi cụ thể với chương trình hạt nhân. Iran sẽ chưa được tiếp cận khối tài sản hàng tỷ USD đang bị đóng băng.
Nội dung bản ghi nhớ bao gồm gia hạn tạm dừng giao tranh, dỡ bỏ phong tỏa liên quan eo biển Hormuz, và tạo nền tảng cho đàm phán về chương trình hạt nhân.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Việc Mỹ nới lỏng trừng phạt dầu mỏ cho Iran ngay lập tức làm thay đổi cục diện cung – cầu trên thị trường năng lượng toàn cầu. Iran có thể bơm thêm hàng trăm nghìn thùng dầu thô mỗi ngày vào thị trường, tạo áp lực giảm giá lên WTI và Brent trong ngắn hạn.
Ông Farzin Nadimi, nhà nghiên cứu cấp cao chuyên về Iran tại Washington Institute, nhận xét việc cho phép Iran xuất khẩu dầu đồng nghĩa Mỹ chấp nhận nhượng bộ ở một trong những đòn bẩy quan trọng nhất. Nhà Trắng xem đây là điều cần thiết để đổi lấy việc mở lại eo biển Hormuz.
Bà Sima Shine, cựu quan chức cao cấp của Mossad, hiện tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Tel Aviv, cho rằng bước đi này cho phép Washington trao động lực kinh tế cụ thể cho Iran, đồng thời có thể góp phần hạ nhiệt giá năng lượng toàn cầu.
So với chuyển tiền trực tiếp hoặc giải phóng tài sản bị đóng băng, cho phép Iran bán dầu là cách dễ chấp nhận hơn về mặt chính trị. Iran có khoảng 100 tỷ USD tài sản bị đóng băng, phần lớn từ nguồn thu dầu trước đây.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Mỹ có thể tái áp đặt phong tỏa nếu Iran không thực hiện nhượng bộ, miễn Washington duy trì lực lượng quân sự trong khu vực. Ngược lại, nếu Iran tuân thủ, nước này có thể tiếp cận khoảng 12 tỷ USD trước, sau đó thêm 24 tỷ USD trong 60 ngày đàm phán.
Thỏa thuận cũng để ngỏ khả năng quỹ đầu tư 300 tỷ USD hỗ trợ tái thiết. Tổng thống Trump sau đó tuyên bố Mỹ sẽ không đóng góp vào quỹ này.
- Áp lực giảm giá dầu thô có thể ảnh hưởng đến cổ phiếu năng lượng và các ETF liên quan.
- Đối với Forex, USD/IRR và các cặp tiền tệ vùng Vịnh có thể biến động mạnh.
- Thị trường crypto có thể hưởng lợi nếu tâm lý risk-on quay trở lại nhờ giá năng lượng hạ nhiệt.
Nghị sĩ Mỹ và Israel phản đối nới lỏng sức ép tài chính khi Iran chưa nhượng bộ đáng kể. Các đàm phán về chương trình hạt nhân sẽ là yếu tố quyết định cho vòng nới lỏng tiếp theo.