Ngày 11/6, Ngân hàng Thế giới (WB) công bố báo cáo Triển vọng Kinh tế Toàn cầu, hạ dự báo tăng trưởng năm 2026 xuống 2,5%. Đây là mức thấp nhất kể từ đại dịch Covid-19, phản ánh tác động từ cuộc xung đột tại Trung Đông.
Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo báo cáo của WB, kinh tế thế giới tăng trưởng 2,9% trong năm 2025, cao hơn 0,2 điểm phần trăm so với ước tính hồi tháng 1. Tuy nhiên, dự báo cho năm 2026 bị hạ 0,1 điểm phần trăm so với lần công bố trước, xuống còn 2,5%.
WB hạ dự báo tăng trưởng đối với 2/3 số quốc gia, chủ yếu do cuộc chiến tại Trung Đông. Các nước bị hạ mạnh nhất gồm UAE, Iraq và một số nền kinh tế Trung Đông khác, nơi xuất khẩu năng lượng chịu tác động nặng nề từ xung đột tại Iran.
Cuộc xung đột bùng phát sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran ngày 28/2, kéo dài sang tháng thứ tư. Hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz bị đình trệ, đẩy giá năng lượng tăng vọt và làm sức ép lạm phát toàn cầu nóng trở lại.
| Kịch bản | Tăng trưởng GDP toàn cầu 2026 | Giá dầu Brent bình quân | Lạm phát toàn phần |
|---|---|---|---|
| Cơ sở | 2,5% | 94 USD/thùng | 4,0% |
| Gián đoạn năng lượng kéo dài | 2,1% | 115 USD/thùng | 4,4% |
| Xấu nhất (lan sang thị trường tài chính) | 1,3% | Không nêu cụ thể | Không nêu cụ thể |
Nguồn: WB, báo cáo Triển vọng Kinh tế Toàn cầu tháng 6/2026. Kịch bản xấu nhất xảy ra khi cú sốc năng lượng lan sang thị trường tài chính, làm gia tăng biến động, niềm tin suy yếu và triển vọng kinh tế xấu đi rõ rệt.
Ông Ayhan Kose, Phó kinh tế trưởng của WB, cho biết: “Các kịch bản rủi ro này cho thấy triển vọng kinh tế có thể xấu đi rất nhanh nếu sức ép từ giá năng lượng và thị trường tài chính cộng hưởng với nhau.”
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Báo cáo của WB củng cố nhận định rằng nhiều nước sẽ phải duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt (hawkish) trong thời gian dài hơn. Chi phí vốn vì thế vẫn ở mức cao, kìm hãm dòng vốn đầu tư vào các tài sản rủi ro.
Giá dầu Brent giả định ở mức 94 USD/thùng, tăng 36% so với năm 2025, làm gia tăng chi phí sản xuất và vận tải. Điều này tác động trực tiếp đến biên lợi nhuận của doanh nghiệp ở nhiều ngành, từ năng lượng đến hàng tiêu dùng.
Giá phân bón tăng mạnh làm gia tăng lo ngại về khủng hoảng nguồn cung lương thực, đe dọa ổn định kinh tế vĩ mô ở các nước đang phát triển. Lạm phát thực phẩm cao có thể buộc các ngân hàng trung ương duy trì lãi suất cao hơn, gây áp lực lên tỷ giá và thị trường ngoại hối.
Tâm lý risk-off (phòng thủ tài sản) có thể chi phối thị trường tài chính. Trong kịch bản xấu nhất, khi cú sốc năng lượng lan sang thị trường tài chính, niềm tin suy giảm nhanh, dòng tiền rút khỏi cổ phiếu và hàng hóa rủi ro để tìm đến các tài sản an toàn như USD, vàng, trái phiếu chính phủ.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
WB dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ cải thiện lên 2,8% trong các năm 2027 và 2028. Tuy nhiên, mức này vẫn thấp hơn 0,4 điểm phần trăm so với tốc độ tăng trưởng bình quân của thập niên 2010.
Các yếu tố cần theo dõi trong thời gian tới:
- Diễn biến xung đột tại Trung Đông, đặc biệt là các hoạt động quân sự liên quan đến Iran và eo biển Hormuz.
- Giá dầu Brent: Nếu vượt 115 USD/thùng kéo dài, kịch bản tăng trưởng 2,1% sẽ trở thành cơ sở mới.
- Mức độ lan truyền cú sốc năng lượng sang thị trường tài chính (trái phiếu, chứng khoán, tín dụng).
- Phản ứng chính sách của các ngân hàng trung ương lớn (FED, ECB, BOJ) trước áp lực lạm phát và tăng trưởng chậm lại.
Báo cáo của WB cũng cho thấy sự khác biệt giữa tăng trưởng ngắn hạn và triển vọng trung hạn. Dù năm 2025 cao hơn kỳ vọng, triển vọng các năm sau vẫn ảm đạm hơn thập niên trước. Các nhà đầu tư cần đánh giá lại phân bổ danh mục dựa trên kịch bản lạm phát dai dẳng và chi phí vốn cao.