Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 22-7, Sở Tài chính Đắk Lắk báo cáo UBND tỉnh kết quả hoạt động năm 2025 của các doanh nghiệp có vốn nhà nước trên địa bàn. Theo Phó giám đốc Sở Lê Danh Thắng, Đắk Lắk có 14 doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ với tổng tài sản hơn 8.665 tỉ đồng, vốn chủ sở hữu hơn 8.154 tỉ đồng. Ngoài ra còn 14 doanh nghiệp có vốn góp của Nhà nước.
Năm 2025, 14 doanh nghiệp 100% vốn nhà nước đạt doanh thu gần 1.451 tỉ đồng, lợi nhuận trước thuế hơn 130 tỉ đồng, tăng 46% so với năm trước. Tuy nhiên, phần lớn lợi nhuận tập trung ở bốn đơn vị: Xổ số kiến thiết Phú Yên, Công ty Cà phê - ca cao Tháng 10, Công ty Quản lý công trình thủy lợi Đắk Lắk và Công ty Thủy nông Đồng Cam.
Ngược lại, nhiều công ty lâm nghiệp hoạt động cầm chừng, chỉ lãi vài chục đến vài trăm triệu đồng, thậm chí thua lỗ. Công ty Lâm nghiệp Buôn Wing không phát sinh doanh thu, lỗ hơn 1,2 tỉ đồng, đồng thời để xảy ra lấn chiếm đất lòng hồ.
| Chỉ tiêu | Giá trị | Nguồn |
|---|---|---|
| Số DNNN 100% vốn nhà nước | 14 | Sở Tài chính Đắk Lắk |
| Tổng tài sản (tỉ đồng) | 8.665 | Sở Tài chính Đắk Lắk |
| Vốn chủ sở hữu (tỉ đồng) | 8.154 | Sở Tài chính Đắk Lắk |
| Doanh thu năm 2025 (tỉ đồng) | ~1.451 | Sở Tài chính Đắk Lắk |
| Lợi nhuận trước thuế (tỉ đồng) | 130 | Sở Tài chính Đắk Lắk |
| Số DN có hệ số thanh toán nợ ngắn hạn dưới 1 | 5/14 | Sở Tài chính Đắk Lắk |
| Lỗ của Công ty Lâm nghiệp Buôn Wing (tỉ đồng) | 1,2 | Báo cáo Sở Tài chính |
Ông Thắng giải thích nguyên nhân chủ yếu từ đặc thù hoạt động của các công ty lâm nghiệp: chủ yếu quản lý, bảo vệ rừng tự nhiên, gần như không có sản xuất kinh doanh, nguồn thu chính từ kinh phí bảo vệ rừng, không có tài sản bảo đảm để vay vốn.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Bức tranh tài chính của khối DNNN Đắk Lắk phản ánh một vấn đề cơ cấu: dòng tiền tập trung mạnh vào các doanh nghiệp có lợi thế độc quyền hoặc dịch vụ công (xổ số, thủy lợi), trong khi các công ty lâm nghiệp giữ nguồn lực đất đai lớn lại không tạo ra dòng tiền đủ bù đắp chi phí.
Hệ số thanh toán nợ ngắn hạn dưới 1 ở 5/14 doanh nghiệp báo hiệu rủi ro thanh khoản cục bộ. Tài sản ngắn hạn không đủ trả nợ đến hạn, buộc các doanh nghiệp này phải dựa vào hỗ trợ từ ngân sách hoặc tái cơ cấu nợ. Đây là tín hiệu tiêu cực đối với dòng tiền cho vay của hệ thống ngân hàng địa phương, nhất là khi các công ty lâm nghiệp thiếu tài sản bảo đảm.
Về mặt chính sách, tỉnh đang triển khai Chương trình hành động số 15 thực hiện Nghị quyết 79 của Bộ Chính trị. Trọng tâm là sắp xếp lại doanh nghiệp lâm nghiệp theo hướng tinh gọn, hình thành quy mô lớn hơn, bổ sung vốn điều lệ để trồng rừng có chứng chỉ, tham gia thị trường tín chỉ carbon. Động thái này có thể cải thiện dòng tiền dài hạn nhưng đi kèm độ trễ chính sách (policy lag) ngắn hạn.
Đối với nhà đầu tư liên thị trường, sự kém hiệu quả của DNNN địa phương thường ảnh hưởng đến tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) đối với trái phiếu chính quyền địa phương và cổ phiếu ngành lâm nghiệp. Tuy nhiên, kế hoạch tái cơ cấu có thể tạo kỳ vọng về tăng trưởng EPS cho các doanh nghiệp sau hợp nhất, nếu thực thi đúng lộ trình.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Đắk Lắk đặt mục tiêu đến năm 2030 có 1-2 doanh nghiệp nhà nước thuộc top 500 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam, trong đó ít nhất một doanh nghiệp thuộc top 100 với giá trị vốn hóa trên 100 triệu USD (khoảng 2.600 tỉ đồng). Mục tiêu này đòi hỏi vốn hóa tăng gấp nhiều lần so với quy mô hiện tại.
100% doanh nghiệp nhà nước phải áp dụng quản trị hiện đại trên nền tảng số, cơ cấu lại vốn tập trung vào lĩnh vực then chốt, đẩy mạnh chuyển đổi số. Các yếu tố này có thể ảnh hưởng đến chi phí vốn và hiệu suất hoạt động (ROE, EBITDA) trong tương lai.
Những dữ kiện cần theo dõi bao gồm: tiến độ sáp nhập các công ty lâm nghiệp, khả năng huy động vốn cho trồng rừng chứng chỉ, và giá trị tín chỉ carbon có thể ghi nhận. Nếu thành công, dòng tiền từ hoạt động xuất khẩu gỗ và carbon có thể cải thiện đáng kể bảng cân đối kế toán của các doanh nghiệp này.