Sáng 5/6, tại Hội nghị Sản phẩm mới và định hướng phát triển thị trường: Tài sản mã hóa và tương lai thị trường tài chính số, ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng Ban thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa (UBCKNN) đã chia sẻ các định hướng quản lý cốt lõi.
Nội dung đáng chú ý nhất là quy định về phát hành và giao dịch tài sản mã hóa trong cơ chế thí điểm.
Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo UBCKNN, tài sản mã hóa phát hành trong giai đoạn đầu phải được bảo đảm bằng tài sản cơ sở là tài sản thực, không bao gồm chứng khoán và tiền pháp định.
Tài sản mã hóa phát hành giai đoạn đầu chỉ được chào bán cho nhà đầu tư nước ngoài và chỉ được giao dịch giữa các nhà đầu tư nước ngoài thông qua các VASP được Bộ Tài chính cấp phép.
Quy định then chốt: Sau thời hạn 6 tháng kể từ khi tổ chức cung cấp dịch vụ đầu tiên được cấp phép hoạt động, các giao dịch của nhà đầu tư trong nước sẽ phải được thực hiện thông qua các nền tảng được cấp phép trong nước.
| Đối tượng | Quy định về giao dịch | Nguồn |
|---|---|---|
| Nhà đầu tư trong nước | Được giữ ví cá nhân, không bị phạt nếu không chuyển tài sản về | UBCKNN |
| Nhà đầu tư trong nước | Khi phát sinh giao dịch, bắt buộc thực hiện qua VASP Việt Nam | UBCKNN |
| Nhà đầu tư trong nước | Chỉ những người có sẵn tài sản mã hóa mới được tham gia giao dịch | UBCKNN |
| Nhà đầu tư nước ngoài | Được mở tài khoản tham gia giao dịch tại thị trường Việt Nam | UBCKNN |
Ông Tô Trần Hòa khẳng định nhà đầu tư không bị phạt khi lưu ký tại ví cá nhân, nhưng mọi phát sinh giao dịch phải qua VASP Việt Nam.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Cơ chế thí điểm này phản ánh cách tiếp cận thận trọng của UBCKNN: vừa thu hút dòng vốn quốc tế, vừa hạn chế rủi ro với nhà đầu tư trong nước khi thị trường còn ở giai đoạn sơ khai.
Quy định “chỉ nhà đầu tư có sẵn tài sản mã hóa mới được tham gia” tạo ra rào cản gia nhập (entry barrier) cho dòng tiền mới từ nhà đầu tư trong nước vào giai đoạn đầu.
Ngược lại, nhà đầu tư nước ngoài được mở tài khoản và giao dịch, tạo luồng vốn ngoại chảy vào các tài sản mã hóa phát hành trong nước – nhưng chỉ giới hạn trong vòng tròn nhà đầu tư nước ngoài.
Lộ trình 6 tháng kể từ khi VASP đầu tiên được cấp phép là yếu tố thời gian (time factor) quan trọng. Nhà đầu tư trong nước có một cửa sổ để điều chỉnh danh mục và chuẩn bị chuyển giao dịch về các sàn được cấp phép.
Quy định này tác động trực tiếp đến dòng tiền ròng trên thị trường crypto. Các sàn giao dịch phi tập trung (DEX) và sàn nước ngoài không được cấp phép tại Việt Nam có nguy cơ mất thanh khoản từ nhà đầu tư trong nước.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchains và Tài sản số Việt Nam (VBA), chỉ ra khoảng trống về chuẩn hóa nguồn nhân lực cho ngành tài sản mã hóa.
Bản chất của VASP là tổ chức kết hợp giữa công nghệ, tài chính và quản trị dữ liệu. Một sàn giao dịch có thể vận hành hàng triệu tài khoản với khối lượng giao dịch hàng tỷ USD mỗi ngày, nhưng số lượng nhân sự lại tương đối nhỏ.
VBA đề xuất xây dựng hệ thống chứng chỉ hành nghề, bộ tiêu chuẩn đạo đức và quy tắc ứng xử nghề nghiệp. Các nội dung đào tạo chính quy gồm:
- Pháp lý và tuân thủ
- Quản trị rủi ro, phòng chống rửa tiền
- Điều tra giao dịch xuyên biên giới
- Quản trị vận hành sàn giao dịch, bảo mật và an toàn tài sản số
- Đạo đức nghề nghiệp
Theo ông Trung, khi có hệ thống đào tạo và chứng chỉ nghề nghiệp bài bản, thị trường sẽ từng bước hạn chế được tư vấn trái phép, niêm yết tài sản không đạt chuẩn, thao túng thị trường hoặc hành vi gian lận.
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh cần xây dựng cơ chế giải quyết tranh chấp tài sản số chuyên biệt, một yếu tố còn thiếu trong hệ thống pháp lý hiện hành.
Nhà đầu tư và doanh nghiệp cần theo dõi thời điểm cấp phép VASP đầu tiên, danh sách các tổ chức được cấp phép, và quy định về thuế đối với giao dịch tài sản mã hóa – những yếu tố sẽ định hình dòng tiền trong giai đoạn thí điểm.