Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Hội thảo "Giảm phát thải - Cơ hội và thách thức cho doanh nghiệp" do VietinBank tổ chức tại TP.HCM đã chỉ ra sự chuyển dịch rõ nét trong cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.
Các khái niệm như ESG, kiểm kê khí nhà kính, thị trường tín chỉ carbon không còn xa lạ. Doanh nghiệp đang từ giai đoạn tìm hiểu sang triển khai thực tế.
Ba mảng trọng tâm được thảo luận gồm:
- Kiểm kê khí nhà kính và xây dựng đường cơ sở phát thải.
- Số hóa quy trình đo lường theo mô hình MRV (Measure - Report - Verify).
- Tiếp cận nguồn vốn xanh và tham gia thị trường tín chỉ carbon.
Ông Nguyễn Đình Thái, Tổng giám đốc EGP Việt Nam, nhấn mạnh cam kết phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam cùng các quy định về kiểm kê khí nhà kính và lộ trình thị trường carbon đang tạo ra khuôn khổ pháp lý mới.
Dưới đây là các mốc chính sách và thực tế doanh nghiệp cần theo dõi:
| Yếu tố | Nội dung | Nguồn |
|---|---|---|
| Cam kết Net Zero | Phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 | Chính phủ Việt Nam |
| Kiểm kê KNK | Bắt buộc theo lộ trình cho các ngành trọng điểm | Nghị định 06/2022/NĐ-CP |
| Thị trường carbon | Thí điểm từ 2025, vận hành chính thức 2028 | Bộ Tài nguyên & Môi trường |
| Dữ liệu ESG | Là "tài sản" cạnh tranh, giúp tiếp cận vốn xanh | Chuyên gia hội thảo VietinBank |
Bản chất dòng vốn và dữ liệu đang vận hành ra sao
Theo bà Đàm Thị Bích Ngọc, Phó trưởng Ban Quản lý dự án Carbon (INTRACO), nhiều doanh nghiệp vẫn đang ở tâm lý chờ đợi quy định bắt buộc.
Cách tiếp cận này tiềm ẩn rủi ro áp lực lớn về thời gian và nguồn lực khi các yêu cầu chính thức có hiệu lực.
Ông Trần Đăng Nhơn, chuyên gia Công ty TNHH An ninh Năng lượng, cho rằng không có "công thức chung" cho lộ trình giảm phát thải. Mỗi doanh nghiệp cần xây dựng lộ trình dựa trên hiện trạng và dữ liệu riêng.
Điểm nghẽn lớn nhất được các chuyên gia xác định là dữ liệu. Nhiều doanh nghiệp chưa có bức tranh đầy đủ về lượng phát thải, chưa xác định được nguồn phát thải trọng yếu, thiếu quy trình quản trị thống nhất.
Theo ông Phạm Gia Huy - chuyên gia Zeroboard, quản lý dữ liệu bằng bảng tính chỉ phù hợp giai đoạn đầu. Khi doanh nghiệp mở rộng quy mô, phương pháp này bộc lộ các hạn chế:
- Sai sót khi nhập liệu thủ công.
- Khó kiểm soát các thay đổi.
- Phụ thuộc vào từng cá nhân.
- Thiếu khả năng truy xuất và kiểm chứng.
Số hóa theo mô hình MRV được xem là xu hướng tất yếu. Quy trình thu thập, tính toán và báo cáo tự động tạo ra hệ thống dữ liệu minh bạch, có thể kiểm chứng.
Hệ thống này sẵn sàng phục vụ khách hàng, nhà đầu tư và cơ quan quản lý, đồng thời giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian vận hành.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Việc tham gia thị trường tín chỉ carbon và tiếp cận nguồn vốn xanh đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh.
Các tổ chức tài chính quốc tế và trong nước ngày càng yêu cầu minh bạch dữ liệu ESG trước khi xét duyệt cấp tín dụng.
Bà Đàm Thị Bích Ngọc khuyến nghị lộ trình hiệu quả nên bắt đầu từ kiểm kê khí nhà kính để xây dựng đường cơ sở phát thải.
Khi xác định rõ nguồn phát thải trọng yếu, doanh nghiệp mới có thể ưu tiên các giải pháp cụ thể:
- Tối ưu hóa sử dụng năng lượng.
- Cải tiến quy trình sản xuất.
- Đầu tư chuyển đổi công nghệ sạch.
Ông Nguyễn Đình Thái cho rằng khuôn khổ pháp lý hiện tại đang tạo ra cơ hội để doanh nghiệp chuẩn bị cho giai đoạn phát triển tiếp theo.
Các yếu tố cần theo dõi trong 12-24 tháng tới bao gồm tiến độ ban hành hướng dẫn chi tiết về thị trường carbon, nghĩa vụ kiểm kê bắt buộc và các chính sách thuế liên quan đến phát thải.