Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) đang quản lý 22 sân bay trên cả nước. Theo báo cáo tài chính năm 2025, doanh thu phi hàng không của ACV mới chiếm khoảng 15% tổng doanh thu từ hoạt động cảng hàng không. Con số này thấp hơn đáng kể so với tỷ lệ 30-40% tại nhiều doanh nghiệp sân bay quốc tế.
Nguồn thu này bao gồm các mảng không liên quan trực tiếp đến cất hạ cánh hay phục vụ chuyến bay: cửa hàng bán lẻ, ăn uống, hàng miễn thuế, quảng cáo, phòng chờ, bãi xe, cho thuê mặt bằng và logistics.
| Chỉ số | ACV (2025) | Changi (2024-2025) | Aena (2025) |
|---|---|---|---|
| Doanh thu phi hàng không (% tổng doanh thu) | ~15% | ~38% | ~31% |
| Giá trị tuyệt đối | Không công bố | 1,17 tỷ SGD | 1,98 tỷ EUR |
| Số lượng sân bay quản lý | 22 | 1 (Changi) | Mạng lưới Tây Ban Nha |
Riêng tại Tân Sơn Nhất, năm 2025 sân bay phục vụ hơn 42 triệu lượt khách. Trong đó khoảng 24 triệu lượt là khách nội địa. Nhóm khách này thường đến sát giờ, thời gian chờ ngắn, ít sử dụng hàng miễn thuế và nhạy cảm với giá.
Giá đồ ăn, cà phê, nước uống hay phòng chờ tại sân bay thường cao hơn bên ngoài. Cộng với tâm lý lo trễ chuyến, nhiều hành khách chỉ chi cho nhu cầu thực sự cần thiết.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Dòng khách 120 triệu lượt/năm tạo ra lưu lượng người dùng ổn định. Tuy nhiên, cấu trúc khách nội địa chiếm tỷ trọng lớn (tại Tân Sơn Nhất là 57%) khiến thời gian lưu trú ngắn và hạn chế chi tiêu cho dịch vụ gia tăng.
Chi phí vận hành mặt bằng sân bay cao. Hiệu quả phụ thuộc vào vị trí: quầy hàng trên luồng từ khu soi chiếu đến cửa khởi hành tiếp cận hàng nghìn khách/ngày, trong khi cửa hàng khuất dòng người dễ vắng khách.
So sánh với mô hình quốc tế: Changi vận hành nhà ga như trung tâm thương mại, dựa trên dữ liệu về lượng khách, thời gian chờ và nhu cầu từng nhóm. Aena xem mặt bằng nhà ga, bãi xe và quỹ đất quanh sân bay như tài sản tạo doanh thu.
ACV hiện hợp tác với các doanh nghiệp như Sasco, Taseco Air để khai thác mảng phi hàng không. ACV cũng là cổ đông lớn tại Sasco. Đây là cấu trúc đối tác - nhà đầu tư, chưa phải là mô hình tự khai thác trực tiếp.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Nghịch lý chính: sân bay Việt Nam đón lượng khách lớn (hơn 120 triệu lượt/năm) nhưng nguồn thu dịch vụ mới chiếm 15%. Trong khi nhiều sân bay quốc tế đạt 30-40% với biên lợi nhuận cao.
Vấn đề được đặt ra tại Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026 của ACV. Ông Nguyễn Đức Hùng, quyền Tổng giám đốc ACV, cho biết nguồn thu phi hàng không giúp doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào phí cất hạ cánh, sân đỗ và dịch vụ trong dây chuyền khai thác bay.
Mô hình quốc tế khó áp dụng nguyên vẹn tại Việt Nam do cấu trúc khách nội địa chiếm ưu thế. Các yếu tố cần theo dõi: chính sách giá dịch vụ, khả năng mở rộng cửa hàng miễn thuế, và thay đổi hành vi chi tiêu của khách nội địa.
Thông tin được phản ánh từ bài báo của Tuổi Trẻ Online ngày 22/06/2026. Các số liệu được trích dẫn từ báo cáo tài chính năm 2025 của ACV và báo cáo thường niên của Changi, Aena.