Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Trong cuộc trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Wang Chung Shan – Chủ tịch Chứng khoán Yuanta Việt Nam – đã phân tích hiện tượng khối ngoại bán ròng liên tục dù Việt Nam vừa được FTSE nâng hạng và triển vọng kinh tế tích cực.
Ông Wang có gần 20 năm kinh nghiệm tại các định chế tài chính lớn thuộc Yuanta Financial Holdings (Thượng Hải, Đài Loan, Thái Lan).
Dưới đây là các dữ kiện chính từ bài phỏng vấn:
| Dữ kiện | Chi tiết |
|---|---|
| Tiêu chí MSCI | 18 tiêu chí đánh giá khả năng tiếp cận thị trường; 8 tiêu chí ở mức 'cần cải thiện' |
| CCP (trung tâm bù trừ) | Mục tiêu triển khai quý 1-2027, xóa bỏ yêu cầu ký quỹ trước (pre-funding) |
| IPO thế hệ thứ ba | Thaco Auto, Bách Hóa Xanh, Golden Gate, Highlands Coffee… |
| Giai đoạn IPO trước (2017-2018) | Sabeco, Vinhomes, Techcombank thu hút vốn ngoại |
| Áp lực tỉ giá | USD/VND biến động do chênh lệch chính sách tiền tệ Việt Nam – Mỹ |
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Theo ông Wang, ba nguyên nhân chính dẫn đến bán ròng kỷ lục của khối ngoại:
- Dòng tiền toàn cầu tập trung vào AI và bán dẫn: Các thị trường như Mỹ, Hàn Quốc, Đài Loan hút mạnh vốn, khiến thị trường cận biên và mới nổi như Việt Nam kém hấp dẫn.
- Khan hiếm cổ phiếu chất lượng cao: Sau làn sóng IPO 2017-2018 (Sabeco, Vinhomes, Techcombank), nguồn hàng mới giảm. Kỳ vọng từ các doanh nghiệp tư nhân đầu ngành sắp niêm yết.
- Áp lực tỉ giá và chênh lệch lãi suất: Chính sách tiền tệ khác biệt giữa Việt Nam và Mỹ khiến dòng vốn dịch chuyển ra khỏi Việt Nam. Tuy nhiên, tỉ giá đang ổn định hơn và lãi suất VND hiện cao hơn đáng kể so với USD.
Hiện tượng này phản ánh tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) trên quy mô toàn cầu, khi chi phí vốn tại Mỹ vẫn neo cao và dòng tiền ưu tiên các ngành công nghệ cao.
Việc FTSE nâng hạng là cột mốc lịch sử, nhưng theo ông Wang, MSCI – tổ chức có ảnh hưởng lớn nhất với dòng vốn thụ động toàn cầu – đặt ra yêu cầu khắt khe hơn. MSCI ưu tiên hiệu quả thực thi bền vững, không chỉ cam kết.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Ông Wang chỉ ra ba nút thắt cần ưu tiên tháo gỡ để đáp ứng tiêu chuẩn MSCI:
- Hoàn thiện CCP: Ủy ban Chứng khoán đã công bố lộ trình với mục tiêu quý 1-2027. Đây là điều kiện xóa bỏ pre-funding – rào cản kỹ thuật lớn nhất.
- Giải quyết room ngoại và bình đẳng nhà đầu tư.
- Triển khai Omnibus Trading Account (OTA) và công bố thông tin bằng tiếng Anh.
Những cải cách này cần sự điều phối cấp cao đủ thẩm quyền và am hiểu bản chất của các tổ chức chỉ số.
Về dòng vốn ngoại, làn sóng IPO thứ ba với các doanh nghiệp tư nhân đầu ngành (Thaco Auto, Bách Hóa Xanh, Golden Gate, Highlands Coffee) được kỳ vọng sẽ cung cấp thêm cổ phiếu chất lượng, thu hút vốn trở lại.
Nhà đầu tư cần theo dõi tiến độ triển khai CCP, diễn biến tỉ giá USD/VND, chênh lệch lãi suất và các thương vụ IPO lớn trong 12-18 tháng tới.