Dự trữ dầu OECD giảm kỷ lục gần 4 thập kỷ: Áp lực nguồn cung và tác động đa thị trường

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Ngày 17/6, Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) công bố báo cáo định kỳ hàng tháng. Lượng dự trữ dầu của các nước thành viên OECD đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 1990.

Nguyên nhân trực tiếp được IEA xác định là cuộc xung đột tại Trung Đông. Việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz đã gây gián đoạn vận chuyển dầu thô qua vùng Vịnh.

Các chính phủ buộc phải sử dụng kho dự trữ chiến lược để bù đắp thiếu hụt nguồn cung. Kể từ khi xung đột bùng phát, tổng lượng dầu dự trữ của OECD đã giảm 163 triệu thùng.

IEA nhận định mặc dù nhu cầu dầu thô và sản phẩm lọc dầu đã giảm đáng kể, nhưng lượng dự trữ trong hệ thống vẫn tiếp tục giảm với tốc độ kỷ lục.

Giá dầu thô đã giảm hơn 10% trong tuần qua. Nguyên nhân đến từ kỳ vọng về một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran sau hơn 3 tháng xung đột.

Goldman Sachs cảnh báo riêng về dự trữ dầu diesel của Mỹ. Nếu đà giảm tiếp diễn, nguồn cung nhiên liệu của nền kinh tế lớn nhất thế giới có nguy cơ chỉ còn đủ dùng trong 20 ngày vào tháng 8/2026.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Sự sụt giảm dự trữ dầu OECD ở mức kỷ lục đang tạo ra hai lực đối nghịch trên thị trường tài chính và hàng hóa.

Thứ nhất, giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian xung đột đã kích hoạt tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off). Dòng tiền có xu hướng dịch chuyển khỏi các tài sản rủi ro như cổ phiếu năng lượng và các đồng tiền hàng hóa (AUD, CAD).

Thứ hai, việc IEA giải phóng 400 triệu thùng dầu dự trữ khẩn cấp (đã giải ngân 252 triệu thùng) là một nguồn cung bổ sung đáng kể. Điều này giúp kiềm chế đà tăng giá dầu, nhưng cũng làm giảm hiệu quả của các chính sách tiền tệ thắt chặt.

Độ trễ chính sách (policy lag) thể hiện rõ: FED và các ngân hàng trung ương khác đang phải đối mặt với áp lực lạm phát gia tăng do giá năng lượng. Trong khi đó, việc xả dự trữ chỉ là giải pháp tình thế, không giải quyết được vấn đề cơ cấu nguồn cung dài hạn.

Dự báo nhu cầu dầu giảm 1,1 triệu thùng/ngày trong năm 2026 phản ánh sự suy yếu của hoạt động kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, dự báo phục hồi lên 2 triệu thùng/ngày vào năm 2027 cho thấy IEA kỳ vọng thương mại bình thường hóa và giá dầu hạ nhiệt.

Trong bối cảnh này, rủi ro thanh khoản trên thị trường dầu mỏ gia tăng. Các quốc gia OECD đã tiêu hao một phần đáng kể kho dự trữ chiến lược - vốn là tấm đệm cho các cú sốc cung trong tương lai.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Tốc độ giải phóng dầu dự trữ khẩn cấp dự báo sẽ chậm lại trong tháng Sáu và tháng Bảy. Nguyên nhân là thỏa thuận chấm dứt xung đột giữa liên minh Mỹ-Israel và Iran đã được công bố trong tuần này.

Các yếu tố cần theo dõi trong thời gian tới bao gồm:

• Tiến trình khôi phục hoàn toàn hoạt động xuất khẩu dầu và vận tải qua eo biển Hormuz.
• Phản ứng của OPEC+ về sản lượng khai thác sau khi giá dầu giảm hơn 10% trong tuần.
• Biến động dự trữ dầu diesel của Mỹ, với cảnh báo từ Goldman Sachs về ngưỡng tới hạn 20 ngày vào tháng 8/2026.
• Dữ liệu CPI và PPI tháng 6 của các nền kinh tế lớn, đo lường tác động thực tế của giá dầu lên lạm phát.
• Định hướng chính sách tiền tệ của FED sau khi giá dầu hạ nhiệt và lạm phát có dấu hiệu chững lại.

IEA dự báo tăng trưởng nhu cầu dầu sẽ phục hồi lên 2 triệu thùng/ngày vào năm 2027. Cơ sở của dự báo này gồm hoạt động thương mại dần bình thường hóa, giá dầu giảm và triển vọng kinh tế được cải thiện.

Các nhà giao dịch cần phân biệt rõ giữa diễn biến giá ngắn hạn do kỳ vọng hòa bình và thực tế nguồn cung dự trữ đã suy giảm mạnh. Mức dự trữ thấp kỷ lục là yếu tố hỗ trợ giá dầu trong trung hạn, bất kể diễn biến địa chính trị.