Ngày 17-6-2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã ký một thỏa thuận nhằm chấm dứt cuộc chiến tại Trung Đông, theo hãng AFP đưa tin.
Văn kiện được ký tại Cung điện Versailles, Pháp, sau hội nghị thượng đỉnh G7. Một quan chức Mỹ xác nhận ông Trump đã ký vào bản ghi nhớ trong bữa tối với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron.
Hãng thông tấn IRNA dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết văn kiện này “đã được hoàn tất với chữ ký của hai tổng thống”.
Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Cuộc chiến bùng nổ từ ngày 28-2, khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự chống Iran. Tehran đáp trả bằng các đợt tấn công tên lửa và UAV trên khắp khu vực.
Hoạt động tại Eo biển Hormuz đã bị gián đoạn nghiêm trọng. Đây là tuyến hàng hải có ý nghĩa sống còn đối với kinh tế toàn cầu.
Theo nội dung thỏa thuận, các bên cam kết các điều khoản sau:
- Iran: đồng ý pha loãng lượng uranium đã làm giàu.
- Mỹ: cam kết ngay lập tức dỡ bỏ các lệnh trừng phạt dầu mỏ vốn đang gây tổn hại nghiêm trọng cho nền kinh tế Iran.
- Điều kiện: sau khi đạt được thỏa thuận cuối cùng về chương trình hạt nhân của Iran, Mỹ sẽ tạo điều kiện giải ngân quỹ tái thiết trị giá 300 tỉ USD do các quốc gia trong khu vực hỗ trợ.
Trước đó, thỏa thuận dự kiến do Trưởng đoàn đàm phán Iran kiêm Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf và Phó Tổng thống Mỹ JD Vance ký. Tuy nhiên, phía Iran cho biết không còn tổ chức lễ ký kết trực tiếp.
Người phát ngôn Baqaei nhấn mạnh: “Giờ là lúc kiểm chứng việc thực thi thỏa thuận”.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Việc dỡ bỏ trừng phạt dầu mỏ của Mỹ tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng toàn cầu. Iran thuộc nhóm nhà sản xuất dầu lớn nhất OPEC.
Khi lệnh trừng phạt được gỡ bỏ, nguồn cung dầu thô từ Iran quay trở lại thị trường có thể tạo áp lực giảm lên giá WTI và Brent trong ngắn hạn. Trước đó, giá dầu đã biến động mạnh do gián đoạn tại Hormuz.
Chi phí vốn và rủi ro địa chính trị khu vực Trung Đông giảm kỳ vọng. Tâm lý risk-off liên quan đến năng lượng có thể dịch chuyển sang risk-on đối với tài sản tài chính tại các thị trường mới nổi.
Dòng tiền ròng (net flow) vào các quỹ ETF tập trung vào Trung Đông và Bắc Phi (MENA) có thể gia tăng. Các doanh nghiệp niêm yết có hoạt động khai thác dầu khí tại khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp.
Trên thị trường Forex, USD có thể chịu áp lực điều chỉnh nhẹ khi căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt. Đồng thời, các đồng tiền nhạy cảm với năng lượng như CAD, NOK có biến động theo hướng giảm giá dầu.
Về mặt tài chính, quỹ tái thiết 300 tỉ USD là một cú sốc cầu đối với kinh tế Iran. Tuy nhiên, hiệu ứng thực tế phụ thuộc vào tiến độ giải ngân và khuôn khổ thỏa thuận hạt nhân cuối cùng.
Độ trễ chính sách (policy lag) giữa ký kết và thực thi là yếu tố rủi ro. Các nhà đầu tư cần theo dõi sát các tín hiệu từ Tehran và Washington về việc pha loãng uranium và dỡ bỏ trừng phạt.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Bối cảnh địa chính trị khu vực bao gồm các yếu tố sau:
- Chiến sự Nga-Ukraine vẫn tiếp diễn. Ukraine nhắm vào tàu chở dầu thuộc 'hạm đội bóng tối' của Nga; Moscow cảnh báo đáp trả.
- Israel tuyên bố không rút quân khỏi Lebanon, theo tuyên bố từ chính quyền Tel Aviv.
- Anh báo động về an ninh hàng hải tại Eo biển Hormuz, nhưng tàu thuyền đã bắt đầu qua lại sau khi ông Trump xác nhận thỏa thuận.
- Ông Trump đã có phát biểu về thời gian Mỹ rút quân khỏi vùng Vịnh, đồng thời cảnh báo sẽ tiếp tục tấn công Iran nếu cần.
Dữ liệu thị trường năng lượng trước thỏa thuận cho thấy giá dầu đã giảm mạnh vào ngày 17-6, phản ánh kỳ vọng hạ nhiệt căng thẳng. Các chỉ số P/E và EPS của các công ty năng lượng niêm yết tại Mỹ và châu Á sẽ được đánh giá lại.
Trên thị trường crypto, Bitcoin và các tài sản kỹ thuật số thường có tương quan nghịch với căng thẳng địa chính trị. Việc giảm rủi ro chiến tranh có thể làm giảm dòng tiền đổ vào các kênh trú ẩn kỹ thuật số trong ngắn hạn.
Nhà đầu tư cần xác nhận các mốc thời gian thực thi cụ thể từ phía Mỹ và Iran. Các báo cáo từ IAEA về tiến trình pha loãng uranium sẽ là tín hiệu quan trọng tiếp theo.