Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) vừa khuyến nghị Chính phủ Mỹ áp thuế quan mới với thuế suất dao động 10% đến 12,5% đối với 60 quốc gia và vùng lãnh thổ. Quyết định chính thức sẽ được đưa ra sau phiên điều trần ngày 07/07/2026.
Theo nguồn tin từ VnEconomy, mức thuế 10% được đề xuất cho nhóm gồm Canada, EU, Mexico, Pakistan, Argentina, Bangladesh, Cambodia, Malaysia, Taiwan, UK. Mức 12,5% áp cho 45 nước còn lại, bao gồm Việt Nam và Trung Quốc.
| Nhóm mức thuế | Các nền kinh tế tiêu biểu |
|---|---|
| 10% | Canada, EU, Mexico, Pakistan, Argentina, Bangladesh, Cambodia, Malaysia, Taiwan, UK |
| 12,5% | Việt Nam, Trung Quốc (và 43 nước khác) |
Các mặt hàng có cơ chế riêng bao gồm hàng dệt may (cho phép hạn ngạch với mức thuế thấp hơn, tỷ lệ nhập khẩu nguyên liệu từ Mỹ) và các mặt hàng được miễn thuế như Bán dẫn/IC, thiết bị/điện tử công nghệ cao, năng lượng, đất hiếm.
60 quốc gia bị điều tra chiếm tới 99,4% tổng lượng hàng nhập khẩu của Mỹ. Ba nguồn cung lớn nhất chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là Mexico, Canada và Trung Quốc, theo IMF.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Chứng khoán KBSV nhận định chính sách thuế mới không gây tác động tiêu cực lớn đến triển vọng xuất khẩu và FDI của Việt Nam. Nguyên nhân chính: các mặt hàng xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam (mã HS 8517, 8541, 8471, 8473) — hầu hết là thiết bị điện/điện tử công nghệ cao — được loại trừ khỏi danh sách đánh thuế.
Mức thuế 12,5% dành cho Việt Nam thấp hơn tương đối so với mức cũ 19% theo đạo luật IEEPA. Đồng thời, mức chênh lệch với các đối thủ cạnh tranh không đáng kể, giúp duy trì lợi thế cạnh tranh tương đối.
Dòng tiền đầu tư có thể tái phân bổ dựa trên yếu tố chi phí vốn. Mức thuế thấp hơn so với IEEPA làm giảm rủi ro thanh khoản đối với các nhà xuất khẩu Việt Nam, nhưng vẫn tạo ra áp lực phòng thủ tài sản (risk-off) nhất định trên thị trường chứng khoán trong ngắn hạn, đặc biệt khi độ trễ chính sách (policy lag) ảnh hưởng đến quyết định đầu tư.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Đối với nhóm dệt may, Việt Nam hiện là nhà nhập khẩu bông Mỹ lớn nhất niên vụ 2024/2025, chiếm khoảng 45%-50% tổng lượng bông nhập khẩu toàn ngành. Nền tảng này tạo cơ sở để Việt Nam được phân bổ hạn ngạch ưu đãi thuế thấp hơn, nếu cơ chế được thông qua.
Các doanh nghiệp dệt may có tỷ trọng nhập khẩu bông lớn từ Mỹ bao gồm TCM, ADS, Vinatex.
Chuyên gia Maeva Cousin của Bloomberg Economics nhận định: các mức thuế mới chỉ làm tăng thuế suất hiệu dụng của Mỹ thêm 0,5 điểm phần trăm so với mức hiện tại là 10,7%. Kịch bản này được tính toán với giả định các mức thuế theo Điều khoản 122 sẽ hết hiệu lực.
USTR còn xem xét liệu một quốc gia có lệnh cấm chính thức đối với hàng nhập khẩu sản xuất bằng lao động cưỡng bức hay không, đánh giá mức độ thực thi nhằm tránh gây gánh nặng thương mại Mỹ.
Các yếu tố cần theo dõi:
- Kết quả phiên điều trần ngày 07/07/2026 và quyết định chính thức từ USTR.
- Diễn biến thuế suất hiệu dụng Mỹ và tác động đến CPI, PPI nội địa.
- Phản ứng từ các đối tác thương mại lớn như EU, Canada, Trung Quốc.
- Dòng vốn FDI vào Việt Nam trong các lĩnh vực được miễn thuế (bán dẫn, năng lượng, đất hiếm).