Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Một nghiên cứu từ Viện Nghiên cứu và hội nhập chính sách vì phát triển (RAPID) của Bangladesh chỉ ra sự dịch chuyển thị phần may mặc toàn cầu.
Thị phần của Trung Quốc giảm từ 26,33% năm 2022 xuống 23,56% vào năm 2025, theo RAPID.
Trong cùng giai đoạn, thị phần của Bangladesh gần như đi ngang, chỉ giảm nhẹ so với mức 11,67% năm 2022.
Ngược lại, Việt Nam ghi nhận thị phần tăng từ 8,57% lên gần 9%. Campuchia tăng mạnh hơn từ 3,34% lên 4,26%.
| Quốc gia | Thị phần 2022 (%) | Thị phần 2025 (%) | Biến động |
|---|---|---|---|
| Trung Quốc | 26,33 | 23,56 | -2,77 điểm % |
| Bangladesh | 11,67 | ≈11,6 | Gần như đi ngang |
| Việt Nam | 8,57 | ≈9,00 | +0,43 điểm % |
| Campuchia | 3,34 | 4,26 | +0,92 điểm % |
Chủ tịch RAPID, tiến sĩ MA Razzaque, nhận định nguyên nhân từ bất cập chính sách, môi trường đầu tư kém hấp dẫn, và dòng vốn FDI của Trung Quốc chuyển mạnh sang Việt Nam và Campuchia.
Bangladesh hiện được miễn thuế xuất khẩu sang EU theo chương trình LDC. Ưu đãi này sẽ hết hiệu lực sau khi nước này rời nhóm LDC.
Theo Liên hợp quốc, Bangladesh dự kiến rời nhóm LDC từ ngày 24-11-2026, nhưng đang đề nghị hoãn thêm 3 năm.
Nếu không có thỏa thuận thương mại mới, hàng may mặc Bangladesh sẽ chịu thuế MFN lên tới 12%.
Việt Nam có lợi thế từ EVFTA, giúp nhiều mặt hàng may mặc được cắt giảm thuế.
Hiệp hội Dệt May Việt Nam (VITAS) cho biết kim ngạch xuất khẩu dệt may 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt 22,2 tỉ USD, tăng 1,7% so với cùng kỳ 2025.
Xuất siêu gần 10 tỉ USD. Mỹ là thị trường lớn nhất với 6,81 tỉ USD trong 5 tháng đầu năm, chiếm khoảng 45% tổng kim ngạch.
Việt Nam là một trong số ít quốc gia tăng trưởng xuất khẩu dệt may vào Mỹ khi tổng nhu cầu nhập khẩu của thị trường này giảm hơn 12%.
Xuất khẩu sang EU tăng 8,8%, đạt 1,94 tỉ USD.
Mục tiêu cả năm 2026 của ngành dệt may là 48 tỉ USD.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Sự dịch chuyển thị phần phản ánh dòng vốn FDI và chi phí vốn khác nhau giữa các quốc gia.
Dòng vốn từ Trung Quốc chảy mạnh vào Việt Nam và Campuchia thay vì Bangladesh.
Điều này một phần do môi trường đầu tư và năng lực sản xuất sợi nhân tạo, hàng giá trị gia tăng cao.
Bangladesh đối mặt với rủi ro thanh khoản thương mại khi ưu đãi thuế LDC sắp kết thúc.
Áp lực chi phí vốn tăng nếu thuế MFN 12% được áp dụng, làm giảm lợi nhuận biên của các nhà xuất khẩu.
Trong khi đó, EVFTA mang lại lợi thế cạnh tranh chi phí cho Việt Nam tại EU.
Tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) có thể xuất hiện ở các nhà đầu tư vào Bangladesh nếu căng thẳng thương mại gia tăng.
Ngược lại, dòng tiền ròng vào ngành dệt may Việt Nam được củng cố nhờ lợi thế hiệp định và tăng trưởng xuất khẩu thực tế.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Tiến trình rời nhóm LDC của Bangladesh và khả năng đàm phán thỏa thuận thương mại mới với EU là yếu tố then chốt.
- Bangladesh chính thức rời LDC: 24-11-2026 (hoặc hoãn 3 năm).
- Mức thuế MFN tiềm năng: 12%.
- EVFTA tiếp tục mang lại lợi thế cắt giảm thuế cho Việt Nam.
Khả năng duy trì tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam vào Mỹ khi tổng cầu giảm hơn 12%.
Tốc độ dịch chuyển đơn hàng từ Trung Quốc sang các nước ASEAN.
Chiến lược chuyển đổi từ gia công sang FOB, ODM của doanh nghiệp Việt Nam theo khuyến nghị của VITAS.
Biến động tỷ giá USD/VND và chi phí logistics có thể ảnh hưởng đến biên lợi nhuận xuất khẩu.