Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo Vietnam+ (TTXVN), sau thỏa thuận Mỹ-Iran ngày 14/6, hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đã phục hồi rõ rệt.
Từ ngày 15/6 đến nay, trung bình khoảng 22 tàu mỗi ngày đi qua tuyến đường này. Con số này cao hơn đáng kể so với mức dưới 10 chuyến/ngày trong giai đoạn từ đầu tháng 3 đến trước thỏa thuận.
Các số liệu chính từ nguồn tin bao gồm:
| Chỉ số | Giá trị | Nguồn |
|---|---|---|
| Lưu lượng tàu/ngày (sau thỏa thuận) | 22 chuyến | Dữ liệu theo dõi hàng hải |
| Lưu lượng tàu/ngày (trước thỏa thuận) | <10 chuyến | Dữ liệu theo dõi hàng hải |
| Lượng dầu Iran vận chuyển sang châu Á | 30 triệu thùng | Vietnam+ |
| Lượng dầu UAE bán qua đấu thầu | 60 triệu thùng | Vietnam+ |
| Giá dầu Brent (đỉnh tháng 4/2026) | >140 USD/thùng | Vietnam+ |
| Giá dầu Brent (hiện tại) | <75 USD/thùng | Vietnam+ |
| Chiết khấu dầu Angola so với Brent | Gần 10 USD/thùng | Các nhà giao dịch |
| Dự trữ dầu thô Mỹ (bao gồm dự trữ chiến lược) | Thấp nhất kể từ 1984 | Vietnam+ |
Một số tàu đã bắt đầu sử dụng các tuyến hàng hải mới được IMO phê chuẩn. Điều này nhằm hỗ trợ sơ tán hàng nghìn thuyền viên còn mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Sự phục hồi của dòng chảy qua Hormuz không chỉ là câu chuyện địa chính trị. Nó phản ánh một sự thay đổi cơ bản trong cấu trúc cung-cầu dầu mỏ toàn cầu.
Trước thỏa thuận, thị trường đã có dấu hiệu dư thừa do ba yếu tố: giải phóng dự trữ chiến lược, nhu cầu suy yếu từ Trung Quốc, và lượng dầu âm thầm rời Vịnh Ba Tư gia tăng. Việc Hormuz mở cửa trở lại càng đẩy nhanh quá trình này.
Lượng dầu bị mắc kẹt trước đó đang nhanh chóng được đưa ra thị trường. Iran đã vận chuyển khoảng 30 triệu thùng dầu sang châu Á. UAE cũng đẩy mạnh xuất khẩu với 60 triệu thùng dầu thô qua các đợt đấu thầu.
Áp lực dư cung thể hiện rõ nhất qua diễn biến giá dầu Angola. Loại dầu này đang được giao dịch với mức chiết khấu sâu nhất trong hơn một thập kỷ, có thời điểm thấp hơn gần 10 USD/thùng so với dầu chuẩn Brent.
Các nhà phân tích nhận định nhu cầu từ châu Á đối với dầu Trung Đông suy yếu. Điều này khiến giá dầu giao ngay thấp hơn giá giao trong tương lai, một tín hiệu thường phản ánh tình trạng dư cung.
Giá dầu Brent từng vượt 140 USD/thùng hồi đầu tháng 4/2026 do lo ngại nguồn cung bị gián đoạn. Tuy nhiên, giá hiện đã giảm gần một nửa và quay về mức tương đương thời điểm cuộc xung đột bắt đầu. Giá dầu Brent chuẩn toàn cầu cũng đã giảm xuống dưới 75 USD/thùng lần đầu tiên kể từ khi xung đột nổ ra.
Dòng chảy thương mại đang thay đổi. Hàng triệu thùng dầu từ UAE và Oman hiện đang trên đường tới châu Âu. Nhà máy lọc dầu Dangote của Nigeria lần đầu tiên mua dầu từ UAE.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Mặc dù áp lực dư cung đang hiện hữu, thị trường vẫn tồn tại một số yếu tố có thể gây biến động.
Tồn kho dầu tại một số khu vực vẫn ở mức thấp. Dự trữ dầu thô của Mỹ, bao gồm cả dự trữ chiến lược, hiện ở mức thấp nhất kể từ năm 1984. Lượng tồn kho tại trung tâm lưu trữ Cushing cũng gần chạm ngưỡng tối thiểu vận hành.
Các nhà phân tích nhận định các nhà máy lọc dầu châu Á đã được cung cấp đủ dầu cho tới tháng 8/2026. Lượng dầu được giải phóng từ eo biển Hormuz tiếp tục làm gia tăng áp lực dư cung, đặc biệt khi nhu cầu từ Trung Quốc chưa có dấu hiệu phục hồi tương ứng.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 24/6 cho biết việc thu phí đối với các tàu thuyền qua eo biển Hormuz sẽ là vấn đề "lằn ranh đỏ" đối với Mỹ trong các cuộc đàm phán với Iran. Yếu tố địa chính trị này có thể tạo ra những biến động ngắn hạn.
Người mua tại châu Á và châu Âu hiện đang nhận được lượng chào bán dầu rất lớn. Một số nhà máy lọc dầu Trung Quốc thậm chí đã chuyển sang chào bán lại các lô hàng dầu thô, trái ngược với xu hướng nhập khẩu thông thường trước đây.