Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Tỷ phú vận tải biển Hy Lạp Evangelos Marinakis tuyên bố sẵn sàng đóng phí để đảm bảo lưu thông qua eo biển Hormuz. Phát biểu tại hội nghị TradeWinds ở Athens ngày 2/6, ông cho rằng việc trả phí 100.000-200.000 USD, tùy kích thước tàu và hàng hóa, vẫn tốt hơn so với rủi ro eo biển bị đóng cửa.
Eo biển Hormuz đã bị đóng cửa hơn 3 tháng do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tấn công các tàu để trả đũa Mỹ và Israel. Iran thông báo từ tháng 4 sẽ thu phí lên tới 2 triệu USD mỗi tàu, tương đương 1 USD mỗi thùng dầu trên các tàu chở dầu lớn nhất.
| Loại phí | Mức phí (USD) | Nguồn |
|---|---|---|
| Marinakis đề xuất trả | 100.000 – 200.000 | Financial Times qua VnEconomy |
| Iran công bố thu | lên tới 2.000.000 | Tehran tháng 4/2026 |
| Tương đương trên tàu lớn | 1 USD/thùng | Iran |
Iran thành lập Cơ quan Eo biển Vịnh Ba Tư để quản lý phí, nhưng bị Mỹ áp đặt trừng phạt. Hiện chỉ tàu có thỏa thuận liên chính phủ với Iran hoặc đã trả phí mới được qua.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Chi phí vận tải biển đang tăng do các tuyến hàng hải trọng yếu bị gián đoạn. Ngoài Hormuz, Biển Đỏ cũng chịu tác động từ các cuộc tấn công của Houthi, buộc tàu phải chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng, làm tăng chi phí nhiên liệu và thời gian.
Marinakis sở hữu đội tàu 185 chiếc, trong đó khoảng 35 tàu chở dầu qua Capital Maritime Group. Ông đã đưa nhánh tàu chở dầu lên sàn chứng khoán vào tháng 2/2026 với đợt IPO lớn nhất ngành trong hai thập kỷ. Điều này cho thấy kỳ vọng của thị trường về khả năng sinh lời từ vận tải biển trong bối cảnh căng thẳng.
Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp như Chevron và Mitsui OSK Lines từ chối trả phí, cho rằng quyền tự do đi lại qua Hormuz phải được duy trì. Chủ tàu Hy Lạp George Prokopiou cũng phản đối, nhấn mạnh không ai được áp đặt phí lên điểm nghẽn hàng hải quốc tế.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Các yếu tố tác động đến thị trường năng lượng và vận tải cần theo dõi:
- Thời gian đóng cửa Hormuz kéo dài hơn 3 tháng, chưa có dấu hiệu khai thông.
- Phản ứng từ các cường quốc hàng hải: Mỹ áp trừng phạt Cơ quan Eo biển Iran, có thể leo thang quân sự.
- Chi phí chuyển hướng tàu qua Mũi Hảo Vọng: tăng thời gian và nhiên liệu, đẩy giá cước vận tải.
- IPO của Capital Maritime Group tháng 2/2026: định giá thị trường cho ngành vận tải dầu thô.
- Thái độ của các hãng tàu lớn: Chevron, Mitsui kiên quyết không trả phí, có thể dẫn đến kiện tụng.
Giá dầu thô và chi phí vận tải có thể biến động mạnh nếu Hormuz tiếp tục đóng cửa. Nhà đầu tư cần theo dõi diễn biến từ các cuộc đàm phán Mỹ-Iran cũng như quyết định của các chủ tàu.