Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 1/6/2025, Nhà Trắng thông báo Tổng thống Donald Trump đã ký sắc lệnh điều chỉnh thuế quan áp dụng theo Điều 232 của Đạo luật Thương mại mở rộng năm 1962 (Trade Expansion Act). Sắc lệnh này tác động trực tiếp đến một số mặt hàng nhôm, thép và đồng nhập khẩu.
Theo tài liệu từ Nhà Trắng, mức thuế đối với thiết bị nông nghiệp (máy gặt đập liên hợp, máy thu hoạch) được điều chỉnh từ 25% xuống còn 15%. Danh mục thiết bị công nghiệp di động như máy ủi và xe nâng cũng được bổ sung vào nhóm chịu thuế suất 15%.
| Chỉ tiêu điều chỉnh | Trước sắc lệnh | Sau sắc lệnh |
|---|---|---|
| Thuế nhập khẩu thiết bị nông nghiệp chọn lọc | 25% | 15% |
| Ngưỡng hàm lượng thép/nhôm/đồng nội địa để được coi là hàng 'hoàn toàn' từ Mỹ | 95% | 85% |
| Thuế suất ưu đãi cho thiết bị vốn có 85% khối lượng thép/nhôm nấu chảy và đúc tại Mỹ | Không áp dụng | 10% |
| Hiệu lực sắc lệnh | - | 8/6/2025 – 31/12/2027 |
Ngoài ra, sắc lệnh khuyến khích doanh nghiệp nước ngoài sử dụng nhiều thép và nhôm của Mỹ hơn. Cụ thể, nếu thiết bị vốn có ít nhất 85% khối lượng thép hoặc nhôm được nấu chảy và đúc (hoặc luyện kim và đúc) tại Mỹ, doanh nghiệp sẽ được hưởng mức thuế suất 10%.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Việc hạ ngưỡng hàm lượng nội địa từ 95% xuống 85% là một tín hiệu nới lỏng rõ rệt về chi phí vốn cho các nhà sản xuất thiết bị nước ngoài. Trước đây, để tránh thuế quan cao, doanh nghiệp phải chứng minh gần như toàn bộ (95%) kim loại đầu vào có nguồn gốc từ Mỹ. Ngưỡng mới 85% giúp giảm áp lực tuân thủ và chi phí logistics.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh chính quyền Trump nhiệm kỳ hai (từ 2025) đang điều chỉnh các mức thuế thép, nhôm do chính quyền tiền nhiệm áp dụng và bổ sung thuế đối với đồng nhập khẩu. Sự điều chỉnh này có thể được xem là một bước điều chỉnh giữa kỳ nhằm giảm độ trễ chính sách (policy lag) cho các ngành sử dụng kim loại đầu vào.
Dòng tiền ròng (net flow) vào các quỹ ETF ngành công nghiệp nặng và nông nghiệp có thể phản ứng tích cực trong ngắn hạn. Chi phí vốn giảm giúp cải thiện biên EBITDA của các doanh nghiệp nhập khẩu thiết bị từ Mỹ hoặc có chuỗi cung ứng phụ thuộc vào thép, nhôm Mỹ.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Trong nhiệm kỳ đầu tiên năm 2018, Tổng thống Trump đã viện dẫn Điều 232 để áp thuế đối với thép và nhôm nhập khẩu. Việc quay lại điều chỉnh vào năm 2025 cho thấy một chu kỳ chính sách thương mại có tính chu kỳ, dựa trên các cuộc điều tra Mục 301 đang được mở rộng.
Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) hiện đang tiến hành nhiều cuộc điều tra mới theo Mục 301 về lao động cưỡng bức và dư thừa công suất công nghiệp đối với hàng chục đối tác thương mại. Bộ Tư pháp Mỹ cũng đã đề nghị tòa án bác đơn kiện về sửa đổi thuế quan Mục 301.
Các yếu tố cần theo dõi trong giai đoạn 8/6/2025 – 31/12/2027:
- Mức độ dịch chuyển chuỗi cung ứng kim loại của các doanh nghiệp nước ngoài sang Mỹ để hưởng thuế suất 10%.
- Phản ứng từ các đối tác thương mại lớn (EU, Trung Quốc, Nhật Bản) trước các cuộc điều tra Mục 301 mới.
- Tác động đến giá đồng (COMEX) và thép (HRC) trên thị trường hàng hóa tương lai.
- Biến động tỷ giá USD/VND và dòng vốn FDI vào Việt Nam trong lĩnh vực sản xuất thiết bị công nghiệp.