Từ 'nút thắt' giải ngân đầu tư công đến mục tiêu tăng trưởng hai con số: Nhìn từ các chỉ số vĩ mô 5 tháng đầu năm 2026

Bài viết trên VietnamPlus ngày 06/06/2026 phân tích bức tranh kinh tế vĩ mô Việt Nam 5 tháng đầu năm 2026, đặt trọng tâm vào các nguồn lực tăng trưởng và thách thức hiện hữu trên con đường đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Theo bài báo, nhiều chỉ số vĩ mô tích cực được ghi nhận trong 5 tháng đầu năm 2026. Xuất khẩu đạt hơn 445 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ. Dòng vốn FDI đăng ký đạt trên 24 tỷ USD, tăng 33,4%.

Ở khu vực nội địa, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng hơn 11%, mức cao nhất kể từ năm 2024. Ngành du lịch đón gần 11 triệu lượt khách quốc tế, tăng gần 15% so với cùng kỳ, xác lập kỷ lục mới.

Tuy nhiên, điểm nghẽn lớn nằm ở đầu tư công. Tiến độ giải ngân trong 5 tháng đầu năm mới đạt khoảng 24% kế hoạch, còn khiêm tốn so với kỳ vọng. Vốn đầu tư thực hiện từ nguồn ngân sách Nhà nước chỉ tăng 11,2%, thấp hơn nhiều so với mức tăng 21,1% của cùng kỳ năm 2025.

Về giá cả, chỉ số CPI tháng 5 tăng 0,3% so với tháng trước, mức thấp nhất trong 3 tháng gần đây, nhưng so với cùng kỳ năm ngoái đã tăng 5,6%. Bình quân 5 tháng, CPI chạm ngưỡng 4,31%.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Bà Vũ Việt Linh, Phó Giám đốc Phòng Phân tích, Khối Khách hàng Tổ chức tại Maybank Investment Bank, dự báo GDP quý 2 có thể duy trì quanh ngưỡng 7,8%. Tuy nhiên, mục tiêu cả năm đạt 10% trở lên vẫn là một thách thức rất lớn.

Nguyên nhân cốt lõi của sự chậm trễ giải ngân đầu tư công vẫn nằm ở công tác giải phóng mặt bằng và năng lực thi công của các nhà thầu. Điều này tạo ra độ trễ chính sách (policy lag) đáng kể, làm giảm hiệu quả kích thích tổng cầu từ kênh tài khóa.

Trong khi đó, áp lực lạm phát đang hiện hữu. CPI bình quân 4,31% tiến sát mức trần mục tiêu, gây hạn chế cho các quyết sách tiền tệ nới lỏng. Bài báo trích dẫn ông Phạm Tuyến, Giám đốc môi giới Công ty Cổ phần Chứng khoán KIS Việt Nam, nhấn mạnh sự điều hành linh hoạt của Chính phủ và các cơ quan quản lý (Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước, Bộ Công Thương) là chìa khóa để khai thông động lực tăng trưởng mới.

Về cải cách thể chế, việc bãi bỏ các quy định, điều kiện kinh doanh chồng chéo được ước tính giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí hàng năm lên đến gần 1 tỷ USD (tương đương 24-25 nghìn tỷ đồng). Thời gian giải quyết thủ tục hành chính tại chính quyền địa phương giảm tới 53%.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Mặc dù các chỉ số vĩ mô tổng thể có nhiều mảng sáng, tốc độ giải ngân đầu tư công vẫn là một ẩn số lớn đối với triển vọng tăng trưởng hai con số.

Một số địa phương nổi bật nhờ hiệu quả điều hành: Hà Nội ghi nhận mức tăng vốn đầu tư thực hiện từ ngân sách đạt 59%; Cần Thơ đạt 47%; Ninh Bình đạt 21%. Đây có thể là những hình mẫu về khả năng hấp thụ vốn đầu tư công.

Áp lực từ chi phí đẩy (cost-push) cũng cần được theo dõi chặt chẽ, đặc biệt khi CPI tháng 5 so với cùng kỳ đã tăng 5,6%, cho thấy xu hướng tăng giá mang tính cơ bản hơn là biến động thời vụ.

Các chuyên gia trong bài viết cho rằng những rào cản về đất đai, giải phóng mặt bằng và phê duyệt dự án đã được tháo gỡ đáng kể. Điều này có thể tạo hiệu ứng tích cực lên chỉ số PMI (Chỉ số nhà quản trị mua hàng) và thúc đẩy cộng đồng doanh nghiệp gia nhập thị trường bền vững trong nửa cuối năm 2026.