Từ Nghị quyết 31: Hơn 11.000 cơ sở nhà đất dôi dư và bài toán khơi thông nguồn lực tài sản công

Ngày 26/6, Bộ Tài chính tổ chức hội nghị trực tiếp kết hợp trực tuyến với 34 tỉnh, thành phố nhằm triển khai Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP của Chính phủ.

Văn bản pháp lý này quy định các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính.

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Theo thông tin từ Bộ Tài chính (VietnamPlus), sau quá trình tinh gọn bộ máy, hệ quả tất yếu là sự xuất hiện của hàng ngàn cơ sở nhà, đất dôi dư trên phạm vi cả nước.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn nhấn mạnh việc quản lý và xử lý tài sản công mang ý nghĩa chiến lược, không đơn thuần là thủ tục hành chính.

Các cơ sở này đã được thu hồi hoặc chuyển giao về địa phương nhưng vẫn chờ xử lý bước tiếp theo. Nếu không sớm đưa vào khai thác, tài sản sẽ bị bỏ trống, xuống cấp, gây lãng phí nguồn lực đất đai.

Thứ trưởng Tạ Anh Tuấn dẫn chỉ đạo từ Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại hội nghị sơ kết Ban Chỉ đạo phòng chống tham nhũng, tiêu cực cấp tỉnh, xem xử lý tài sản công là nhiệm vụ ưu tiên.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Nghị quyết 31 mang tinh thần phân cấp, phân quyền mạnh mẽ. Chủ tịch UBND cấp tỉnh được trao toàn quyền quyết định việc quản lý, khai thác các cơ sở nhà đất dôi dư, bao gồm cả tài sản trước đây do cơ quan Trung ương quản lý.

Nguyên tắc vận hành: "Địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm." Cơ chế này cắt giảm khâu trung gian, cho phép địa phương lồng ghép xử lý tài sản công với quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội của vùng.

Phân quyền được mở rộng đến cấp xã và thủ trưởng các tổ chức quản lý nhà trong việc phê duyệt đơn giá cho thuê. Việc này loại bỏ sự chậm trễ từ khâu thuê thẩm định giá, trình UBND cấp tỉnh ban hành bảng giá cho thuê nhà.

Ông Nguyễn Tân Thịnh, Cục trưởng Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính), phân tích việc cắt giảm chi phí tư vấn và rút ngắn thời gian giúp tài sản dôi dư sớm tìm được người sử dụng.

Đối với các cơ sở nhà đất phù hợp làm công viên, sân chơi hoặc không gian khởi nghiệp, địa phương được phép phá dỡ công trình cũ không phù hợp mà không phải thực hiện thủ tục hoàn trả giá trị tài sản cho Nhà nước.

Nghị quyết cho phép chuyển đổi công năng trước, sau đó mới cập nhật, điều chỉnh quy hoạch để ưu tiên phục vụ mục đích công cộng, quốc phòng, an ninh.

Từ góc nhìn dòng tiền, các cơ chế đặc thù này có thể kích hoạt một nguồn cung bất động sản mới từ tài sản công. Điều này tác động trực tiếp đến thị trường bất động sản địa phương, đặc biệt là phân khúc đất nền, nhà phố và bất động sản công nghiệp.

Việc đưa hơn 11.000 cơ sở vào khai thác tạo ra dòng chảy tài sản từ khu vực Nhà nước sang tư nhân, ảnh hưởng đến chi phí vốn và thanh khoản ròng của thị trường.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Thứ trưởng Tạ Anh Tuấn khẳng định: "Cơ chế chính sách chỉ tạo hành lang pháp lý, yếu tố quyết định vẫn là trách nhiệm, quyết tâm và hành động của từng bộ, ngành, địa phương."

Các yếu tố cần theo dõi trong giai đoạn tới:

• Tiến độ thực tế xử lý 11.000+ cơ sở nhà đất tại 34 tỉnh, thành phố (theo báo cáo của Bộ Tài chính)
• Biến động giá trị tài sản công được đưa ra đấu giá hoặc cho thuê dài hạn
• Chính sách tín dụng (từ NHNN và các NHTM) đi kèm với việc khơi thông nguồn lực này
• Phản ứng của thị trường bất động sản địa phương, đặc biệt là nhóm cổ phiếu ngành bất động sản, xây dựng và vật liệu
• Dòng vốn FDI và dòng tiền nội địa vào các dự án có liên quan đến quỹ đất từ tài sản công

Bối cảnh rộng hơn, việc khơi thông hơn 11.000 cơ sở nhà đất được kỳ vọng tạo ra nguồn thu cho ngân sách và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số mà Chính phủ đặt ra.

Trở lại trường hợp được phản ánh bởi VietnamPlus, các cơ chế đặc thù của Nghị quyết 31 mới chỉ là "chiếc chìa khóa" pháp lý. Hiệu quả thực tế phụ thuộc vào mức độ quyết liệt của lãnh đạo địa phương trong khai thác tài sản công.