Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 06/07/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 255/2026/NĐ-CP, quy định về quản lý thuế đối với các giao dịch liên kết của những doanh nghiệp có quan hệ liên kết. Văn bản này thay thế các quy định trước đây, tạo khung pháp lý mới cho hoạt động chuyển giá và kê khai thuế.
Nghị định áp dụng cho tất cả doanh nghiệp có phát sinh giao dịch liên kết, bao gồm mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, vay vốn, bảo lãnh tài chính và chuyển giao tài sản hữu hình, vô hình. Các giao dịch thuộc phạm vi điều chỉnh giá của Nhà nước được miễn trừ.
Các tiêu chí xác định bên liên kết được quy định cụ thể tại Nghị định, dựa trên khoản 17 Điều 4 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15. Dưới đây là các ngưỡng định lượng chính:
| Tiêu chí | Ngưỡng |
|---|---|
| Nắm giữ vốn góp trực tiếp hoặc gián tiếp | Ít nhất 25% vốn góp của chủ sở hữu |
| Cả hai doanh nghiệp cùng có 25% vốn do bên thứ ba nắm giữ | Ít nhất 25% vốn góp của chủ sở hữu |
| Cổ đông lớn nhất về vốn góp | Nắm giữ trực tiếp/gián tiếp ít nhất 10% tổng số cổ phần |
| Bảo lãnh hoặc cho vay (tổng dư nợ vốn vay so với vốn chủ sở hữu của bên đi vay) | Ít nhất 25% vốn góp của chủ sở hữu và chiếm trên 50% tổng dư nợ trung và dài hạn |
Nghị định cũng quy định các trường hợp ngoại lệ đối với điểm d (bảo lãnh/cho vay). Cụ thể, các tổ chức tín dụng hoạt động theo Luật Các tổ chức tín dụng số 32/2024/QH15 (sửa đổi bổ sung tại Luật số 96/2025/QH15) không tham gia điều hành, kiểm soát, góp vốn vào doanh nghiệp đi vay sẽ không bị coi là bên liên kết. Tổ chức do Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ có chức năng mua bán xử lý nợ cũng thuộc diện miễn trừ.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Về bản chất, Nghị định 255/2026/NĐ-CP siết chặt khung quản lý đối với các giao dịch có dấu hiệu chuyển giá. Các ngưỡng 25% vốn góp và 10% cổ phần tạo ra ranh giới pháp lý rõ ràng hơn cho cơ quan thuế trong việc xác định quan hệ liên kết.
Đối với dòng vốn vay nội bộ, quy định tổng dư nợ vốn vay phải ít nhất 25% vốn chủ sở hữu và trên 50% tổng dư nợ trung dài hạn mới bị coi là giao dịch liên kết. Điều này tác động trực tiếp đến chi phí vốn của các doanh nghiệp có cấu trúc vốn phụ thuộc nhiều vào vay mượn từ công ty mẹ hoặc bên liên kết.
Các tổ chức tín dụng và tổ chức xử lý nợ nhà nước được miễn trừ, phản ánh chính sách ưu tiên ổn định hệ thống ngân hàng và xử lý nợ xấu. Tuy nhiên, các doanh nghiệp phi tài chính có quan hệ vay mượn chéo sẽ phải đối mặt với yêu cầu kê khai chi tiết hơn.
Rủi ro thanh khoản có thể gia tăng đối với những doanh nghiệp từng dựa vào các khoản vay không chính thức từ bên liên kết. Áp lực tuân thủ (compliance cost) cũng tăng lên, đặc biệt với doanh nghiệp có nhiều giao dịch xuyên biên giới.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Nghị định 255/2026/NĐ-CP được ban hành trong bối cảnh Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 đã có hiệu lực. Đây là bước đi tiếp theo trong lộ trình hoàn thiện khung pháp lý về chống chuyển giá tại Việt Nam.
Các yếu tố cần theo dõi bao gồm:
- Thời điểm áp dụng hiệu lực của Nghị định và hướng dẫn chi tiết từ Bộ Tài chính.
- Phản ứng từ các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) – đối tượng chịu tác động lớn nhất.
- Khả năng điều chỉnh cấu trúc vốn và dòng vốn vay nội bộ của các tập đoàn đa quốc gia.
- Tác động đến chỉ số P/E và EPS của các doanh nghiệp niêm yết có giao dịch liên kết lớn.
Trở lại trường hợp được phản ánh trên Báo Điện tử Chính phủ, Nghị định 255/2026/NĐ-CP cung cấp khung pháp lý rõ ràng hơn cho cơ quan thuế. Tuy nhiên, mức độ thực thi và hiệu quả chống chuyển giá còn phụ thuộc vào năng lực phân tích dữ liệu của ngành thuế.
Các nhà đầu tư cần đánh giá lại rủi ro thuế đối với danh mục đầu tư, đặc biệt là các doanh nghiệp có tỷ lệ vay vốn từ bên liên kết cao. Thông tin chỉ mang tính tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.