Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 2/6/2026, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) công bố đề xuất áp thuế quan mới đối với 60 quốc gia và vùng lãnh thổ. Mức thuế dao động 10-12,5% dựa trên mức độ hợp tác trong vấn đề lao động cưỡng bức.
Động thái này nằm trong khuôn khổ cuộc điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại 1974, khởi động từ tháng 3/2026. USTR đã nhận được lời khai từ gần 60 nhân chứng và 500 ý kiến phản hồi.
| Nhóm đối tác | Mức thuế đề xuất | Ví dụ |
|---|---|---|
| Đã có cam kết hoặc lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa liên quan đến lao động cưỡng bức | 10% | Bangladesh, Campuchia, Indonesia, Malaysia, Pakistan, Đài Loan |
| Các nền kinh tế còn lại | 12,5% | Australia, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Thái Lan, Việt Nam... |
Phiên điều trần về đề xuất này dự kiến diễn ra ngày 7/7/2026. Trước đó, Tòa án Tối cao Mỹ (tháng 2/2026) đã bác bỏ các biện pháp thuế quan theo IEEPA, bao gồm thuế đối ứng. Chính quyền Trump tạm thời áp thuế toàn cầu 10% dự kiến hết hạn cuối tháng 7/2026.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Đề xuất của USTR tạo ra một lớp rủi ro mới cho dòng tiền xuyên biên giới. Các quốc gia chịu mức thuế 12,5% – đặc biệt là Trung Quốc và Việt Nam – đang đối mặt với chi phí xuất khẩu gia tăng.
Trong bối cảnh thuế đối ứng cũ bị bác bỏ, chính quyền Mỹ tìm kiếm cơ sở pháp lý mới qua Mục 301. Điều này cho thấy độ trễ chính sách (policy lag) khi các biện pháp thương mại phải thích ứng với phán quyết tư pháp.
Dòng tiền ròng (net flow) vào các tài sản rủi ro tại châu Á có thể chịu áp lực. Tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) thường gia tăng khi chiến tranh thương mại leo thang. Các đồng tiền châu Á như KRW, THB, VND có thể đối mặt với biến động tỷ giá.
Đối với thị trường chứng khoán, các nhóm ngành xuất khẩu (dệt may, điện tử, nông sản) tại các nước bị áp thuế sẽ chịu tác động trực tiếp. Chi phí vốn tăng lên khi rủi ro địa chính trị được định giá lại.
Trên thị trường hàng hóa, kim loại công nghiệp và năng lượng có thể chịu ảnh hưởng gián tiếp từ sự gián đoạn chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, tác động chưa rõ ràng cho đến khi có quyết định cuối cùng.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Phản ứng từ các đối tác thương mại lớn đã xuất hiện. Trung Quốc phản đối mọi loại thuế đơn phương, nhấn mạnh chiến tranh thương mại không có lợi cho bất kỳ ai. Ấn Độ cho rằng đề xuất chưa phải quyết định cuối cùng và đang đàm phán thỏa thuận thương mại khung với Mỹ.
Đài Loan – đã ký hiệp định thương mại riêng với Mỹ vào tháng 2/2026 – bày tỏ tin tưởng vào mức đối xử ưu đãi từ kết quả đàm phán. Điều này cho thấy khả năng điều chỉnh thuế suất dựa trên quan hệ song phương.
Các yếu tố cần theo dõi trong ngắn hạn:
- Kết quả phiên điều trần ngày 7/7 và phản hồi từ 60 quốc gia bị nêu tên.
- Khả năng Mỹ gia hạn hoặc thay thế thuế toàn cầu 10% hết hạn cuối tháng 7.
- Động thái trả đũa từ các nền kinh tế lớn như Trung Quốc và EU.
- Tác động lên chỉ số USD Index và dòng vốn vào thị trường mới nổi.
Nhà đầu tư cần theo dõi sát diễn biến pháp lý và thương mại, vì bất kỳ thay đổi nào cũng có thể tạo ra biến động mạnh trên thị trường forex, chứng khoán và hàng hóa.