Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 2/6, chính phủ Canada và Mexico chính thức kêu gọi Mỹ gia hạn Hiệp định Thương mại Mỹ-Mexico-Canada (USMCA) thêm 16 năm. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump công khai hoài nghi về giá trị của thỏa thuận, buộc hai nước láng giềng phải hành động gấp rút để củng cố cam kết thương mại ba bên.
Bộ trưởng phụ trách thương mại Canada-Mỹ Dominic LeBlanc đã gửi thư chính thức đề xuất kéo dài thỏa thuận vào ngày 1/6. Ông khẳng định USMCA mang lại "lợi ích to lớn" cho cả ba nước, minh chứng bằng việc thương mại ba bên tăng vọt 32% kể từ khi hiệp định có hiệu lực vào năm 2020.
Các bên tham gia có thời hạn đến ngày 1/7 để quyết định gia hạn đơn thuần hay tiến hành tái đàm phán. Dưới đây là các số liệu chính từ nguồn:
| Chỉ số | Giá trị |
|---|---|
| Tăng trưởng thương mại ba bên kể từ 2020 | 32% |
| Tỷ trọng xuất khẩu Canada sang Mỹ | 75% |
| Tỷ trọng xuất khẩu Mexico sang Mỹ | 80% |
| Thời hạn quyết định gia hạn/tái đàm phán | 1/7 |
| Đề xuất thời gian gia hạn | 16 năm |
Về phía Mỹ, Tổng thống Trump coi thỏa thuận này là "không còn giá trị" và đã áp thuế trừng phạt lên các lĩnh vực trọng điểm của Canada như sản xuất ôtô. Ông tuyên bố Mỹ không cần nhập khẩu bất cứ mặt hàng nào từ nước láng giềng.
Đáng chú ý, thái độ của Mỹ đối với hai đối tác có sự đối lập rõ rệt. Tuần trước, Mỹ và Mexico đã hoàn tất vòng đàm phán sửa đổi sơ bộ, trong khi Mỹ liên tục công kích Canada và cá nhân Thủ tướng Mark Carney.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Sự bất định xoay quanh USMCA tạo ra một lớp rủi ro chính sách (policy risk) đối với dòng vốn đầu tư trực tiếp (FDI) và chuỗi cung ứng trong khu vực Bắc Mỹ. Với mức độ phụ thuộc lên tới 75-80% xuất khẩu của Canada và Mexico vào thị trường Mỹ, bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể gây ra hiệu ứng lan tỏa mạnh.
Trong bối cảnh đó, tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) có thể gia tăng đối với các tài sản gắn liền với thương mại Bắc Mỹ, bao gồm đồng CAD và MXN, cũng như các cổ phiếu ngành sản xuất ôtô và năng lượng. Đồng thời, việc Mỹ áp thuế trừng phạt lên Canada cho thấy độ trễ chính sách (policy lag) đang hiện hữu: dù USMCA đã tạo ra tăng trưởng thương mại 32% kể từ 2020, nhưng lợi ích đó chưa đủ để ngăn cản các biện pháp đơn phương từ Washington.
Ngược lại, việc Mexico được Mỹ khen ngợi và đã hoàn tất đàm phán sơ bộ có thể tạo ra sự phân hóa trong dòng vốn đầu tư giữa hai nước. Các quỹ đầu tư có thể ưu tiên các tài sản Mexico hơn Canada trong ngắn hạn, nếu tình trạng căng thẳng Mỹ-Canada kéo dài.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Bộ trưởng LeBlanc nhấn mạnh điều kiện tiên quyết của Canada là Mỹ phải giải quyết dứt điểm các mức thuế trừng phạt đang áp lên các ngành công nghiệp của Canada. Đây là yếu tố then chốt quyết định liệu các cuộc đàm phán có tiến triển hay không.
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer vẫn để ngỏ ý định giữ lại một số nội dung của USMCA hiện hành. Điều này cho thấy khả năng đạt được thỏa hiệp vẫn hiện hữu, dù lập trường của Tổng thống Trump có thể thay đổi bất kỳ lúc nào.
Các yếu tố cần theo dõi trong những ngày tới:
- Kết quả các cuộc hội đàm giữa ba bên, dự kiến tiếp tục trong "những ngày và tuần tới" theo lời Bộ trưởng LeBlanc.
- Phản ứng của thị trường ngoại hối đối với cặp USD/CAD và USD/MXN.
- Diễn biến giá cổ phiếu ngành ôtô và năng lượng Bắc Mỹ, vốn chịu tác động trực tiếp từ thuế quan.
- Khả năng Mỹ duy trì thuế quan đối với hàng hóa từ Mexico và Canada trong bối cảnh đàm phán sửa đổi USMCA.
Thông tin chỉ mang tính tham khảo. Nhà đầu tư tự đưa ra quyết định dựa trên đánh giá rủi ro cá nhân.