Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Báo cáo từ VietnamPlus (03/06/2026) dẫn dữ liệu Wigroup cho thấy tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) bình quân của 27 ngân hàng đã giảm mạnh trong quý đầu năm 2026.
Cụ thể, chỉ số này giảm từ 15,18% (cuối năm 2025) xuống còn 13,77%. Số lượng ngân hàng ghi nhận CASA suy giảm lên tới 24/27.
Dù giảm tới 4,6 điểm phần trăm so với cuối năm trước, MB (MBB) vẫn dẫn đầu hệ thống với tỷ lệ CASA khoảng 33%. Theo sau là Vietcombank (32,9%) và Techcombank (32,6%).
MSB, VietinBank, ACB, TPBank và BIDV ghi nhận tỷ lệ dao động từ gần 20% đến hơn 26%.
| Chỉ tiêu | Giá trị | Nguồn |
|---|---|---|
| CASA bình quân 27 ngân hàng (cuối 2025) | 15,18% | Wigroup |
| CASA bình quân 27 ngân hàng (Q1/2026) | 13,77% | Wigroup |
| Số ngân hàng suy giảm CASA | 24/27 | Wigroup |
| MB (MBB) - dẫn đầu | ~33% | VietnamPlus |
| Vietcombank | 32,9% | VietnamPlus |
| Techcombank | 32,6% | VietnamPlus |
| Lãi suất CASA điển hình | 0,1% – 0,5%/năm | VietnamPlus |
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Sự sụt giảm CASA đồng loạt phản ánh ba chuyển dịch cấu trúc trong hành vi nắm giữ tiền của nền kinh tế.
Thứ nhất, chênh lệch lãi suất giữa tiền gửi không kỳ hạn (0,1-0,5%/năm) và tiền gửi có kỳ hạn ngày càng mở rộng. Khi tín dụng được đẩy mạnh, các ngân hàng tăng lãi suất huy động kỳ hạn để thu hút vốn ổn định.
Thứ hai, một phần dòng tiền đã dịch chuyển sang các kênh đầu tư thay thế như vàng, bất động sản và chứng khoán. Kỳ vọng sinh lời từ các kênh này cao hơn lãi suất CASA.
Thứ ba, hành vi quản trị dòng tiền của doanh nghiệp thay đổi. Thay vì để tiền lớn trong tài khoản thanh toán, doanh nghiệp chuyển sang tiền gửi linh hoạt, tiền gửi qua đêm hoặc công cụ đầu tư ngắn hạn.
Yếu tố mùa vụ quý 1 cũng tác động. Doanh nghiệp tăng chi cho sản xuất, thanh toán công nợ sau Tết. Người dân tiêu dùng và đầu tư, làm giảm số dư tài khoản thanh toán.
CASA không chỉ là nguồn vốn rẻ. Đây là yếu tố hỗ trợ biên lãi ròng (NIM), khả năng cạnh tranh lãi suất cho vay và hiệu quả kinh doanh tổng thể của ngân hàng.
Khi tỷ trọng vốn giá rẻ giảm, chi phí huy động tăng lên, tạo áp lực trực tiếp lên NIM. Điều này đặt các ngân hàng vào thế khó trong bối cảnh cạnh tranh lãi suất cho vay gay gắt.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Các ngân hàng đang điều chỉnh chiến lược để đối phó với thực tế mới. OCB đặt mục tiêu nâng CASA lên 16% trong năm 2026.
Chủ tịch OCB Trịnh Văn Tuấn cho biết ngân hàng tạm dừng mở rộng mạng lưới vật lý, tập trung vào chuyển đổi số và kiểm soát ba nhóm chi phí: vận hành, rủi ro và vốn.
Tại Techcombank, CEO Jens Lottner nhấn mạnh CASA không chỉ là nguồn vốn rẻ mà còn là nguồn thanh khoản ổn định. Techcombank đồng thời phát hành chứng chỉ tiền gửi dài hạn để đa dạng hóa nguồn vốn.
Chuyên gia tài chính Lê Hoài Ân nhận định CASA trở thành thước đo chất lượng tăng trưởng. Một ngân hàng có tín dụng tăng nhanh nhưng nếu CASA thấp, cấu trúc nguồn vốn sẽ yếu.
Các yếu tố cần theo dõi trong nửa cuối 2026:
- Diễn biến lãi suất huy động kỳ hạn: nếu tiếp tục tăng, CASA sẽ còn chịu áp lực.
- Dòng tiền dịch chuyển sang vàng, chứng khoán, bất động sản: kênh đầu tư nào hấp thụ mạnh nhất.
- Chiến lược số hóa và gia tăng tiện ích thanh toán của từng ngân hàng để giữ chân khách hàng.
VietnamPlus dẫn chuyên gia lưu ý rằng cuộc cạnh tranh CASA hiện nay không chỉ giữa các ngân hàng, mà còn với chính các sản phẩm tài chính thay thế trong nội bộ hệ sinh thái ngân hàng.
Khi khoảng cách công nghệ giữa các ngân hàng thu hẹp, miễn phí giao dịch và ứng dụng số trở thành tiêu chuẩn. Khách hàng chú trọng hơn vào hiệu quả sử dụng dòng tiền, thay vì chỉ sự thuận tiện.
Áp lực chi phí vốn từ CASA giảm sẽ ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh lãi suất cho vay của toàn hệ thống, đặc biệt trong bối cảnh tín dụng được đẩy mạnh.