Từ cuộc tiếp Thủ tướng với JBIC: Nhìn về chiến lược thu hút dòng vốn chất lượng cao và an ninh năng lượng

Chiều 2/7, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng tiếp Chủ tịch Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JBIC) Maeda Tadashi.

Cuộc tiếp diễn ra trong bối cảnh Việt Nam và Nhật Bản đã nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện được gần 3 năm.

Tại đây, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Nhật Bản là đối tác kinh tế quan trọng hàng đầu của Việt Nam.

Hợp tác trên các trụ cột khoa học-công nghệ, bán dẫn, AI, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, năng lượng tái tạo, vũ trụ đang có nhiều tiến triển mới.

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Thủ tướng đề nghị JBIC phát huy vai trò cầu nối, xây dựng cơ chế tài chính và bảo lãnh đầu tư cho các cụm công nghiệp, trung tâm đổi mới sáng tạo, cơ sở sản xuất công nghệ cao tại Việt Nam.

Theo thông cáo từ cuộc tiếp, Thủ tướng cũng đề nghị JBIC hỗ trợ Việt Nam nâng cao năng lực tự chủ và khả năng chống chịu của nền kinh tế.

Các lĩnh vực chiến lược được nhắc đến gồm: bán dẫn, AI, pin, vật liệu mới, khoáng sản thiết yếu và công nghiệp công nghệ cao.

Một điểm nhấn quan trọng là Thủ tướng đề nghị JBIC linh hoạt hơn trong thủ tục cho vay đối với các dự án thuộc sáng kiến AZEC.

Dưới đây là các dữ kiện chính được ghi nhận:

Chủ tịch JBIC cũng cho biết, Nhật Bản là đối tác hàng đầu của Việt Nam về ODA.

Ông Maeda Tadashi nhấn mạnh, trong giai đoạn phát triển mới, Việt Nam cần phát huy hơn nữa khu vực tư nhân với cơ chế PPP.

JBIC cho biết đang thúc đẩy hợp tác với nước thứ ba trong phát triển bán dẫn, AI, chuỗi cung ứng, trung tâm dữ liệu tại Việt Nam.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

JBIC là một định chế tài chính thuộc sở hữu nhà nước Nhật Bản, chuyên cung cấp tín dụng xuất khẩu, bảo lãnh đầu tư và đồng tài trợ.

Việc JBIC mở rộng sang hỗ trợ PPP, M&A và các quỹ đầu tư mạo hiểm cho start-up phản ánh một sự thay đổi trong chi phí vốn và phương thức phân bổ dòng tiền.

Dòng vốn từ JBIC không phải là dòng vốn ngắn hạn tìm kiếm chênh lệch lãi suất (carry trade) hay đầu cơ tài sản tài chính.

Đây là dòng vốn dài hạn, có mục tiêu chiến lược, chủ yếu vào hạ tầng năng lượng, hạ tầng công nghệ và công nghiệp hỗ trợ.

Từ góc nhìn rủi ro thanh khoản, các khoản tài trợ PPP và bảo lãnh đầu tư của JBIC giúp giảm chi phí vốn cho các dự án, nhưng không làm tăng thanh khoản thị trường thứ cấp.

Điều này có nghĩa là dòng tiền dài hạn được bơm trực tiếp vào khu vực sản xuất và hạ tầng, không đi vào thị trường chứng khoán hay trái phiếu doanh nghiệp niêm yết.

Chính sách hỗ trợ của JBIC mang tính phòng thủ tài sản (risk-off) ở cấp độ quốc gia, hướng đến an ninh năng lượng và chuỗi cung ứng bán dẫn.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Thủ tướng khẳng định Việt Nam sẽ triển khai rất nhanh các chủ trương, định hướng mới, cũng như sửa đổi các luật liên quan.

Những lĩnh vực hợp tác cụ thể được hai bên nhắc đến bao gồm:

• Cơ chế POWERR Asia (Sáng kiến Đối tác về khả năng chống chịu năng lượng và tài nguyên châu Á).
• Thành lập Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.
• Hỗ trợ khởi nghiệp, đầu tư vào các start-up và doanh nghiệp trẻ qua quỹ đầu tư mạo hiểm.
• Hỗ trợ dự án Lọc hóa dầu Nghi Sơn.

Chủ tịch JBIC Maeda Tadashi đồng thời chia sẻ những tác động từ diễn biến mới đây trên thế giới và một số khuyến nghị để Việt Nam thu hút nguồn vốn từ các định chế tài chính và khu vực tư nhân.

Việc triển khai 5/15 dự án AZEC cho thấy tốc độ giải ngân đang là một điểm nghẽn. Thủ tướng đã đề nghị JBIC linh hoạt hơn thủ tục cho vay.

Nếu 10 dự án còn lại được thúc đẩy với tổng vốn hàng tỷ USD, điều này sẽ tạo ra một làn sóng đầu tư mới vào năng lượng tái tạo và hạ tầng công nghiệp.

Đối với nhà đầu tư, cần theo dõi tiến độ cụ thể của từng dự án và khu vực địa lý triển khai để đánh giá tác động đến cổ phiếu ngành xây dựng, năng lượng và công nghệ.