Ngày 24-6, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố châu Âu và Mỹ đang chứng kiến 'thời điểm tái hội tụ' trước hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Dương (NATO) dự kiến diễn ra tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ). Phát biểu được hãng thông tấn Anadolu dẫn lại.
Macron cho biết các cam kết ngoại giao gần đây đã đưa quan điểm châu Âu và Mỹ xích lại gần nhau. Nhưng cùng ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump lại bày tỏ sự thất vọng với 4/5 nước trong nhóm E5.
Đây là tín hiệu quan trọng cho thấy áp lực chi tiêu quốc phòng vẫn đè nặng lên ngân sách các nước đồng minh, yếu tố tác động đến chính sách tài khóa và dòng vốn đầu tư toàn cầu.
Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo thông tin từ Pháp Luật Thành phố Hồ Chí Minh, nhóm E5 gồm Pháp, Đức, Ý, Ba Lan và Anh đã họp tại Berlin ngày 14-6. Macron cho rằng quá trình 'tái hội tụ' bắt đầu tại hội nghị thượng đỉnh G7 gần đây và tiếp tục tại cuộc họp Hội đồng châu Âu tuần trước.
Các lãnh đạo sẽ tìm cách củng cố sự thống nhất này tại hội nghị thượng đỉnh NATO và cuộc họp ngày 13-7 của liên minh, với nội dung hỗ trợ Ukraine.
Trump chỉ trích cụ thể: 'Tôi thất vọng với Ý. Tôi thất vọng với Anh. Chúng tôi thất vọng với Đức và Pháp.' Ông cáo buộc Tây Ban Nha 'không muốn trả bất cứ thứ gì'.
| Thành viên NATO | Mức chi tiêu quốc phòng so với GDP | Tình trạng bị chỉ trích (theo Trump) |
|---|---|---|
| Pháp | 2,1% | Bị chỉ trích |
| Đức | 1,5% | Bị chỉ trích |
| Ý | 1,4% | Bị chỉ trích |
| Anh | 2,2% | Bị chỉ trích |
| Ba Lan | 2,4% | Không bị chỉ trích |
| Tây Ban Nha | 1,0% | Bị chỉ trích nặng |
Trái ngược với những chỉ trích, Trump ca ngợi Tổng thư ký NATO Mark Rutte. Hai nhà lãnh đạo sẽ thảo luận về diễn biến gần đây và vai trò của các đồng minh.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Áp lực chi tiêu quốc phòng 2% GDP từ NATO tạo ra hiệu ứng chính sách tài khóa trái chiều. Các quốc gia bị chỉ trích như Đức, Ý, Tây Ban Nha buộc phải tái phân bổ ngân sách.
Đối với thị trường tài chính, việc tăng chi tiêu quốc phòng đồng nghĩa với việc giảm chi tiêu cho các lĩnh vực khác hoặc tăng phát hành nợ chính phủ. Điều này làm tăng chi phí vốn và độ trễ chính sách.
Trong khi đó, G7 lần đầu tiên sau 18 tháng ký văn bản chung về lệnh trừng phạt dầu khí Nga. Macron mô tả đây là 'một thành tựu rất quan trọng'. Dòng tiền từ năng lượng Nga vào EU có nguy cơ bị thắt chặt hơn.
Về vấn đề Trung Đông, Macron bày tỏ ủng hộ thỏa thuận Iran-Mỹ. Các nước châu Âu sẵn sàng đóng góp vào ổn định khu vực và hòa bình lâu dài, bao gồm ở Lebanon. Điều này có thể làm giảm rủi ro địa chính trị cho giá dầu WTI/Brent.
Tuy nhiên, Trump lại thể hiện thái độ thất vọng với hầu hết đồng minh NATO trong cuộc chiến với Iran. Sự mâu thuẫn này tạo ra tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) ngắn hạn.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Nhóm E5 gồm 5 nước châu Âu có tổng GDP chiếm khoảng 70% GDP toàn EU. Quyết định chi tiêu quốc phòng của họ sẽ tác động trực tiếp đến chính sách tiền tệ của ECB.
- Ngày 13-7: Hội nghị thượng đỉnh NATO và cuộc họp liên minh hỗ trợ Ukraine. Kết quả sẽ quyết định mức độ trừng phạt Nga và dòng chảy năng lượng.
- Thỏa thuận Iran-Mỹ: Đàm phán về chương trình hạt nhân và dầu mỏ. Nếu thành công, giá dầu có thể giảm 10-15% do nguồn cung Iran quay lại.
- Phản ứng của Nga: Moscow muốn biết lập trường của Trump về Ukraine đã thay đổi hay chưa. Bất kỳ sự nhượng bộ nào cũng có thể làm thay đổi cán cân quân sự.
Macron nhấn mạnh việc tăng cường trụ cột châu Âu của NATO thông qua tăng chi tiêu quốc phòng, nâng cao năng lực quân sự và tăng cường hợp tác công nghiệp giữa các đồng minh. Các nhà đầu tư cần theo dõi chỉ số EPS của các tập đoàn quốc phòng châu Âu.
Báo cáo từ Pháp Luật Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy sự phân hóa rõ rệt trong nội bộ NATO. Trong khi EU tìm kiếm 'tái hội tụ', Mỹ dưới thời Trump lại siết chặt yêu cầu đóng góp. Điều này tạo ra rủi ro thanh khoản cho các quốc gia thành viên có tỷ lệ nợ công cao như Ý (144% GDP) và Tây Ban Nha (113% GDP).