Từ câu chuyện 'chuyển đổi xanh' của HSBC: Nhìn về áp lực dòng vốn và chiến lược tài chính bền vững tại Việt Nam

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Theo chia sẻ từ bà Hoàng Thị Diệu Thúy - Giám đốc Quan hệ khách hàng cấp cao, Khối Khách hàng Doanh nghiệp và Định chế Tài chính, HSBC Việt Nam, nhu cầu chuyển đổi xanh của doanh nghiệp Việt Nam đang thúc đẩy mạnh mẽ thị trường tài chính bền vững.

Tuy nhiên, để dòng vốn thực sự đi vào nền kinh tế, doanh nghiệp không chỉ cần vay đầu tư mà còn phải có kế hoạch chuyển đổi rõ ràng, dữ liệu minh bạch và khả năng sử dụng linh hoạt nhiều công cụ tài chính.

Bà Thúy dẫn số liệu cho thấy 82% doanh nghiệp tại Việt Nam đã và đang thu thập dữ liệu ESG để đo lường KPI và các chỉ số liên quan.

Tuy nhiên, chỉ khoảng một phần ba doanh nghiệp sử dụng chứng nhận của bên thứ ba cho báo cáo ESG.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Bà Thúy nhấn mạnh, vốn cho chuyển đổi xanh không nên chỉ là các khoản vay dài hạn cho dự án lớn.

Doanh nghiệp cần nhiều công cụ tài chính khác nhau, đáp ứng đồng thời nhu cầu vốn đầu tư và vốn lưu động.

Cụ thể, các khoản vay xanh phù hợp cho dự án thay thế thiết bị tiết kiệm điện, lắp đặt điện Mặt Trời mái nhà hoặc nâng cấp hệ thống xử lý nước.

Khoản vay liên kết bền vững phù hợp hơn với doanh nghiệp muốn sử dụng vốn linh hoạt nhưng vẫn cam kết cải thiện các chỉ số phát triển bền vững, với các KPI như giảm tiêu thụ năng lượng trên một đơn vị sản phẩm hoặc tăng tỷ lệ nguyên liệu đạt chuẩn.

Ngoài ra, trái phiếu xanh cũng là kênh huy động vốn trung và dài hạn nếu doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu công bố thông tin.

Về vốn lưu động, bà Thúy chỉ ra rằng nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn nhất ở nhu cầu mua nguyên liệu, thực hiện đơn hàng, kéo dài kỳ thanh toán hoặc cải tiến quy trình.

Các giải pháp tài trợ thương mại như tài trợ xuất nhập khẩu, thư tín dụng, bảo lãnh, tài trợ khoản phải thu hay tài trợ chuỗi cung ứng sẽ đóng vai trò quan trọng.

Bà Thúy so sánh: 'Tài trợ thương mại là dầu bôi trơn giúp quá trình chuyển đổi xanh vận hành trong hoạt động kinh doanh hằng ngày, còn các công cụ nợ là đòn bẩy cho những khoản đầu tư mang tính cấu trúc.'

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Để tiếp cận vốn hiệu quả, doanh nghiệp cần chuẩn bị kế hoạch chuyển đổi trong 12-24 tháng với mục tiêu và KPI cụ thể.

Bà Thúy nhấn mạnh: 'Kế hoạch không cần quá đồ sộ nhưng phải trả lời được doanh nghiệp sẽ làm gì, trong bao lâu và đo kết quả bằng cách nào.'

Về dữ liệu, doanh nghiệp nên bắt đầu từ những thông tin sẵn có như hóa đơn điện, nhiên liệu, sản lượng, định mức nguyên vật liệu, lượng nước sử dụng hay dữ liệu phát sinh chất thải.

Điều quan trọng không phải dữ liệu hoàn hảo mà là tính nhất quán và khả năng đối chiếu theo thời gian để xác định mức cải thiện sau đầu tư.

Sau khi có kế hoạch và dữ liệu, doanh nghiệp cần chuẩn hóa hồ sơ dự án theo ngôn ngữ tài chính, thể hiện rõ tổng mức đầu tư, cơ cấu chi phí, hiệu quả kỳ vọng, dòng tiền, thời gian hoàn vốn cùng các rủi ro và biện pháp kiểm soát.

Đối với các khoản vay xanh, doanh nghiệp cũng cần làm rõ mục đích sử dụng vốn.

Việc xác minh độc lập từ bên thứ ba giúp tăng niềm tin của nhà đầu tư và bên cho vay, đồng thời hạn chế nguy cơ 'greenwashing - tẩy xanh'.