Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo báo cáo từ Vietnam+, đồng yen Nhật Bản đã giảm xuống mức thấp nhất trong 40 năm so với USD, có thời điểm chạm 162,84 yen/USD trong tuần trước. Sáng 8/7, đồng tiền này giao dịch quanh 162 yen/USD.
Tính từ đầu năm, đồng yen mất giá 3,2% so với USD và nằm trong nhóm đồng tiền chủ chốt có diễn biến kém nhất.
| Chỉ số | Giá trị | Nguồn |
|---|---|---|
| Đáy 40 năm | 162,84 yen/USD | Vietnam+ (dẫn Kyodo) |
| Giao dịch hiện tại | 162 yen/USD | Vietnam+ |
| Mất giá từ đầu năm | -3,2% | Vietnam+ |
| Vị thế bán khống (quỹ đầu cơ) | ~138.000 hợp đồng | CFTC (ngày 30/6) |
| Quy mô can thiệp kỷ lục (28/4 – 27/5) | 11.730 tỷ yen (72,7 tỷ USD) | Bộ Tài chính Nhật Bản |
| Dự báo Goldman Sachs (1 năm) | 165 yen/USD | Goldman Sachs |
| Dự báo Goldman Sachs (3 tháng) | 162 yen/USD | Goldman Sachs |
| Dự báo Goldman Sachs (6 tháng) | 163 yen/USD | Goldman Sachs |
| Định giá hợp lý theo ông Yamasaki | ~130 yen/USD (thấp hơn 20%) | Cựu Thứ trưởng Tài chính Nhật Bản |
Ủy ban Giao dịch hàng hóa tương lai Mỹ (CFTC) công bố ngày 6/7 cho thấy các nhà giao dịch sử dụng đòn bẩy đã nâng vị thế đặt cược vào đà giảm của đồng yen lên gần 138.000 hợp đồng – mức cao nhất kể từ năm 2007.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Nguyên nhân chính khiến đồng yen suy yếu là chênh lệch lãi suất lớn giữa Mỹ và Nhật Bản. BoJ đã thực hiện đợt tăng lãi suất vào tháng 6, nhưng tác động tích cực nhanh chóng bị lấn át bởi tuyên bố quyết tâm khôi phục ổn định giá cả của Chủ tịch Fed Kevin Warsh.
Chừng nào nhà đầu tư còn có thể vay đồng yen với chi phí thấp để đầu tư vào tài sản có lợi suất cao hơn bằng USD, giao dịch chênh lệch lãi suất (carry trade) vẫn hấp dẫn. Làn sóng bán khống dâng cao sau khi đồng yen phá vỡ ngưỡng tâm lý 160.
Giới phân tích nhận định động thái can thiệp đơn phương từ chính phủ Nhật Bản có thể tạo biến động mạnh trong vài giờ hoặc vài ngày, nhưng khó duy trì đà tăng bền vững nếu các yếu tố vĩ mô không thay đổi.
Cựu Thứ trưởng Tài chính Tatsuo Yamasaki cho rằng đồng yen đang bị định giá thấp tới 20% và mức hợp lý phải vào khoảng 130 yen/USD. Ông nhấn mạnh diễn biến hiện nay phản ánh sự dịch chuyển kỳ vọng của thị trường hơn là các yếu tố nền tảng.
Vị cựu quan chức cũng cho hay BoJ gần như chắc chắn sẽ tiếp tục nâng lãi suất, trong khi khả năng Fed tăng lãi suất thêm một lần nữa chỉ vào khoảng 50%. Điều này khiến kịch bản chênh lệch lãi suất Mỹ-Nhật nới rộng thêm không hề chắc chắn.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Về phía cơ quan quản lý, Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama tái khẳng định sẵn sàng hành động thích hợp trên thị trường ngoại hối vào bất kỳ thời điểm nào.
Trước đó, Nhật Bản đã chi số tiền kỷ lục 11.730 tỷ yen (72,7 tỷ USD) trong giai đoạn 28/4 – 27/5 để hỗ trợ đồng nội tệ. Ông Yamasaki gợi ý phương án “can thiệp âm thầm” với quy mô nhỏ nhằm giữ giới đầu cơ trong thế bị động, thay vì chi hàng chục nghìn tỷ yen mỗi lần.
Bên cạnh chính sách tiền tệ, kế hoạch chi tiêu lớn của Thủ tướng Sanae Takaichi (370.000 tỷ yen trong 14 năm, kết hợp công-tư) đang tạo ra những luồng ý kiến trái chiều. Goldman Sachs lo ngại điều này làm tăng áp lực tài khóa, trong khi ông Yamasaki cho rằng thị trường sẽ nhận thấy tính kỷ luật tài khóa khi ngân sách năm tới được công bố.
Những yếu tố cần theo dõi trong thời gian tới:
- Lộ trình tăng lãi suất của BoJ và khả năng Fed tăng lãi suất thêm một lần (xác suất 50% theo Yamasaki).
- Quy mô và hình thức can thiệp của Bộ Tài chính Nhật Bản (công khai hay âm thầm).
- Diễn biến vị thế bán khống trên thị trường quyền chọn và hợp đồng tương lai.
- Phản ứng của thị trường đối với kế hoạch tài khóa của Thủ tướng Takaichi.
Về tổng thể, những hoạt động giao dịch xung quanh đồng yen hiện là cuộc đối đầu giữa áp lực bán khống mạnh mẽ dựa trên chênh lệch lãi suất và quyết tâm ngăn chặn đà suy yếu của giới chức Nhật Bản. Trong dài hạn, triển vọng của đồng tiền này vẫn phụ thuộc vào lộ trình điều chỉnh chính sách tiền tệ của BoJ và khả năng ổn định kinh tế vĩ mô của chính phủ.