Từ cam kết 17 tỷ USD nông sản: Tín hiệu giảm nhiệt thương mại Mỹ-Trung và tác động lên thị trường hàng hóa

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Theo thông tin từ Vietnam+, Trung Quốc đã mua thêm 200.000 tấn đậu tương vụ mới của Mỹ. Đây là động thái tiếp nối làn sóng mua hàng nông sản Mỹ sau cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình vào tháng 5/2026.

Tại cuộc gặp đó, Trung Quốc cam kết mua ít nhất 17 tỷ USD sản phẩm nông nghiệp của Mỹ trong các năm 2026, 2027 và 2028. Con số này không bao gồm cam kết mua đậu tương đã đưa ra trước đó.

Trước đó, theo thỏa thuận thượng đỉnh cuối năm 2025, Trung Quốc đồng ý mua 12 triệu tấn đậu tương Mỹ trong mùa vụ hiện tại (kết thúc tháng 1/2026) và 25 triệu tấn/năm trong ba năm sau đó.

Giá đậu tương phản ứng tức thời. Trong phiên giao dịch gần nhất, giá đậu tương tăng gần 2,5%, đóng cửa ở mức 401 USD/tấn. Mức tăng này phản ánh kỳ vọng của giới đầu tư vào dòng chảy thương mại nông sản song phương.

Dữ liệu quá khứ cho thấy bức tranh tương phản. Xuất khẩu nông sản của Mỹ sang Trung Quốc đã giảm 65,7% so với năm trước đó trong năm 2025, chỉ còn 8,4 tỷ USD sau các đợt áp thuế đáp trả. Tỷ trọng đậu tương Trung Quốc nhập từ Mỹ cũng giảm từ 41% (2016) xuống còn khoảng 20% (2024).

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Dòng tiền đang vận hành theo hướng risk-off đối với rủi ro thương mại và risk-on đối với hàng hóa nông sản. Cam kết mua 12 triệu tấn và 17 tỷ USD là tín hiệu giảm nhiệt căng thẳng, kích hoạt dòng tiền đầu cơ quay trở lại thị trường đậu tương.

Áp lực từ phía nguồn cung cũng cần được xem xét. Trung Quốc đã giảm sự phụ thuộc vào đậu tương Mỹ xuống chỉ còn 20% vào năm 2024. Điều này tạo ra một độ trễ chính sách (policy lag): ngay cả khi căng thẳng hạ nhiệt, việc khôi phục chuỗi cung ứng và logistics cần thời gian.

Các quan chức Trung Quốc cho biết hai bên đang nỗ lực giảm thuế quan đối với một số sản phẩm nông nghiệp. Động thái này làm giảm chi phí vốn cho các thương vụ nhập khẩu, từ đó cải thiện biên lợi nhuận cho các doanh nghiệp chế biến thức ăn chăn nuôi và dầu thực vật.

Trên thị trường hàng hóa, tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) đối với các tài sản rủi ro cao đã giảm bớt. Nhà đầu tư chuyển trọng tâm sang các mặt hàng có nhu cầu thực tế và được hỗ trợ bởi các thỏa thuận chính trị, như đậu tương.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Bối cảnh vĩ mô vẫn còn nhiều biến số. Các dữ kiện cần theo dõi bao gồm:

• Tiến độ thực thi giảm thuế quan nông sản giữa Mỹ và Trung Quốc.
• Khối lượng giao dịch đậu tương thực tế từ các cảng Vịnh Mexico và Tây Bắc Thái Bình Dương trong các tuần tới.
• Mức độ cam kết mua hàng theo tháng từ Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) so với mục tiêu 12 triệu tấn/mùa vụ.
• Tác động của các yếu tố thời tiết (bão Maysak tại Trung Quốc) đến nhu cầu vận chuyển và logistics.

Dữ liệu từ các lần mua trước đó cho thấy sự không đồng đều. Báo cáo tháng 11/2025 từ USDA chỉ ghi nhận hai giao dịch mua đậu tương Mỹ của Trung Quốc kể từ cuộc gặp song phương, với tổng khối lượng 332.000 tấn. Con số này thấp hơn nhiều so với kỳ vọng ban đầu. Tuy nhiên, làn sóng mua gần đây (200.000 tấn chỉ trong một lần báo cáo) cho thấy đà tăng tốc.

Trong bối cảnh Trung Quốc cũng đang gom vàng tháng thứ 20 liên tiếp (tăng 480.000 ounce troy trong tháng 6/2026 lên 75,44 triệu ounce), dòng tiền lớn đang phân bổ vào cả tài sản an toàn lẫn hàng hóa chiến lược. Sự kiện mua đậu tương là một phần trong chiến lược đa dạng hóa nguồn cung và giảm phụ thuộc vào một thị trường duy nhất.