Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 5-5-2026, Chủ tịch UBND TP.HCM ban hành Chỉ thị số 45/CT-UBND, thống nhất chủ trương nâng chỉ tiêu di dời nhà trên và ven kênh rạch từ 20.000 căn lên 40.000 căn, theo báo Pháp Luật TP.HCM. Đây là một phần trong chương trình chỉnh trang đô thị và cải thiện môi trường, gắn với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của thành phố.
Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM, ông Lê Ngọc Linh, cung cấp số liệu chi tiết về tiến độ pháp lý và kế hoạch vốn cho 40 dự án đầu tư công. Dưới đây là bảng tổng hợp các chỉ số chính:
| Hạng mục | Số lượng / Giá trị |
|---|---|
| Tổng chỉ tiêu di dời mới | 40.000 căn |
| Chỉ tiêu cũ (Nghị quyết Đại hội Đảng bộ 2025-2030) | 20.000 căn (tối thiểu 50% số nhà ven kênh) |
| Tổng số dự án vốn ngân sách | 40 dự án |
| Số dự án vốn xã hội hóa | 4 dự án |
| Tổng số căn di dời trong kế hoạch 20.000 căn cũ | 23.429 căn |
| Trong đó: 3 phường (Chánh Hưng, Bình Đông, Phú Định) | 15.708 căn (chiếm 67,04%) |
| Dự án đã duyệt, đang thiết kế | 1 dự án, 1.063 căn, tổng vốn 8.555,6 tỉ đồng |
| Dự án đã HĐND TP thông qua chủ trương | 8 dự án, 3.808 căn, vốn dự kiến 28.947 tỉ đồng |
| Dự án đang lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi | 31 dự án, 16.568 căn, vốn ước 126.610,8 tỉ đồng |
Kế hoạch khởi công cuốn chiếu qua các năm:
- Năm 2026: 1 dự án, di dời 999 căn.
- Năm 2027: 31 dự án, di dời 9.722 căn.
- Năm 2028: 8 dự án, di dời 9.079 căn.
- Năm 2029: Hoàn thành bồi thường cho 1.639 căn thuộc các dự án lớn.
- Năm 2030: Hoàn thành hạ tầng kỹ thuật toàn bộ 40 dự án, đạt 107,2% kế hoạch.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Chương trình di dời 40.000 căn nhà ven kênh là một trong những dự án chỉnh trang đô thị lớn nhất của TP.HCM trong thập kỷ qua. Với tổng vốn đầu tư công cho 40 dự án ngân sách ước tính trên 164.000 tỉ đồng (8.555,6 + 28.947 + 126.610,8), đây là một cú hích tài khóa đáng kể, tương đương khoảng 2-3% GRDP của thành phố.
Dòng vốn này sẽ được giải ngân theo tiến độ cuốn chiếu từ 2026 đến 2030, tập trung cao điểm vào năm 2027-2028. Điều này tạo ra hiệu ứng kích thích kinh tế nhiều vòng: chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng, xây dựng hạ tầng, và tái định cư sẽ bơm tiền trực tiếp vào nền kinh tế, đặc biệt là khu vực xây dựng, bất động sản, và vật liệu xây dựng.
Tuy nhiên, rủi ro thanh khoản của ngân sách thành phố cũng cần được theo dõi. Áp lực giải ngân vốn đầu tư công trong bối cảnh thu ngân sách có thể bị ảnh hưởng bởi suy thoái kinh tế toàn cầu. Nếu tiến độ giải phóng mặt bằng chậm, dòng vốn có thể bị tắc nghẽn, gây ảnh hưởng đến các nhà thầu và chủ đầu tư.
Về phía thị trường bất động sản, quỹ đất sau khi di dời và cải tạo kênh rạch sẽ mở ra cơ hội phát triển các dự án nhà ở thương mại, trung tâm thương mại, và không gian công cộng. Các doanh nghiệp bất động sản có quỹ đất lớn tại khu vực ven kênh (như Vinhomes, Novaland, Nam Long) có thể hưởng lợi từ việc hạ tầng được nâng cấp và giá trị đất tăng. Tuy nhiên, chính sách tái định cư và nhà ở xã hội phải đi trước một bước mới đảm bảo an sinh, theo chỉ đạo của lãnh đạo TP.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Các nhà đầu tư cần lưu ý những yếu tố sau khi đánh giá tác động của chương trình này lên thị trường tài chính:
- Tiến độ phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi của 31 dự án đang trong giai đoạn lập hồ sơ. Sự chậm trễ có thể ảnh hưởng đến kế hoạch giải ngân năm 2027.
- Cơ chế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đặc thù đang được Sở Xây dựng kiến nghị UBND TP. Nếu được thông qua, sẽ tác động đến chi phí bồi thường và tiến độ giải phóng mặt bằng.
- Quỹ nhà tái định cư và nhà ở xã hội: Sở Xây dựng yêu cầu chuẩn bị quỹ nhà tạm cư và tái định cư trước một bước. Khả năng cung ứng nhà ở xã hội sẽ ảnh hưởng đến tâm lý người dân và tốc độ di dời.
- Tác động lên các ngành: Chứng khoán (cổ phiếu bất động sản, xây dựng, vật liệu), Trái phiếu chính phủ địa phương (nếu TP phát hành trái phiếu để huy động vốn), và thị trường ngoại hối (dòng vốn FDI vào bất động sản có thể gia tăng).
Theo ông Lê Ngọc Linh, trọng tâm lớn nhất là phối hợp giữa chính quyền địa phương và nhà đầu tư để đẩy nhanh giải phóng mặt bằng. Nếu không kịp quỹ nhà tái định cư, phải có chính sách tạm cư phù hợp. Đây là yếu tố then chốt quyết định thành công của chương trình và dòng chảy vốn đầu tư.