Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo bài viết trên Vietnam+, cuộc xung đột tại Iran là phép thử mới nhất cho thấy các ngân hàng trung ương G7 không còn phản ứng đồng nhịp trước cùng một cú sốc ngoại sinh.
Trong khi một số nền kinh tế thắt chặt chính sách tiền tệ, một số khác lại chọn án binh bất động hoặc thậm chí nới lỏng, tạo ra sự phân kỳ chưa từng thấy trong lịch sử gần đây.
| Ngân hàng trung ương | Hành động chính sách | Người đứng đầu / Nhận định chính |
|---|---|---|
| ECB | Tăng lãi suất, để ngỏ khả năng tiếp tục | Christine Lagarde: Báo động rủi ro lạm phát theo chiều hướng tăng |
| BoJ (Nhật Bản) | Tăng lãi suất, phát tín hiệu mạnh mẽ về các đợt tăng tiếp theo | Dỡ bỏ dần lập trường siêu nới lỏng kéo dài |
| BoE (Anh) | Giữ nguyên lãi suất | Andrew Bailey: Vẫn còn một số áp lực lạm phát đang tích tụ |
| BOC (Canada) | Giữ nguyên lãi suất, hài lòng với việc đứng yên | Tỏ ra thận trọng |
| Fed (Mỹ) | Giữ nguyên lãi suất dưới thời tân Chủ tịch Kevin Warsh | Đặt trong một cẩm nang chính sách mới đang định hình |
Như vậy, cùng một cú sốc địa chính trị từ Trung Đông, nhưng các phản ứng chính sách tiền tệ tại G7 lại trải dài từ thắt chặt (ECB, BoJ) đến trung lập (BoE, BOC) và thận trọng chờ đợi (Fed).
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Ông Mohamed El-Erian, Chủ tịch Gramercy Funds Management, chỉ ra bốn căn nguyên cho sự phân kỳ này.
Thứ nhất, điều kiện nội tại mỗi quốc gia khác nhau, đặc biệt là sức chống chịu cơ cấu và tài chính. Thứ hai, mục tiêu luật định và ký ức lịch sử của từng ngân hàng trung ương khác nhau: nỗi ám ảnh lạm phát của ECB đối lập với nỗi sợ giảm phát của Nhật Bản.
Thứ ba, động lực thị trường lao động nội địa không đồng nhất, khiến tốc độ thẩm thấu của cú sốc cung vào tiền lương và lạm phát khác nhau. Thứ tư, mỗi nền kinh tế hứng chịu sự phân mảnh địa kinh tế và tái cấu trúc chuỗi cung ứng với mức độ khác nhau.
Sự phân kỳ này không phải là căn bệnh, mà là triệu chứng của một thực tế sâu xa hơn: các nền kinh tế phát triển, sau đại dịch, khủng hoảng năng lượng và chiến tranh, đã không còn giống nhau như trước. Hệ quả tất yếu là thị trường tài chính toàn cầu sẽ chứng kiến sự biến động mạnh của các dòng vốn xuyên biên giới.
Khi lãi suất mỗi nơi một hướng, dòng vốn tìm đường dịch chuyển, gây ra căng thẳng tỷ giá hối đoái, làn sóng bán tháo tài sản và mất cân đối cán cân thanh toán. Tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) có thể lan rộng, ảnh hưởng đến mọi thị trường từ chứng khoán, forex đến crypto và hàng hóa.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Ông El-Erian nhấn mạnh rằng chính sách tiền tệ không thể che lấp những khác biệt kinh tế căn bản. Đơn thuốc nằm ở các chính phủ, với ba yếu tố chung:
- Đào sâu cải cách cơ cấu nhằm nâng cao năng suất
- Các biện pháp tài khóa khôn ngoan
- Quan hệ đối tác tốt hơn với nguồn vốn tư nhân và xuyên biên giới
Pháp, với tư cách Chủ tịch luân phiên G7, sẽ triệu tập cuộc họp các Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng Trung ương để đánh giá tác động của xung đột Trung Đông lên thị trường toàn cầu.
Trong bối cảnh này, các nền kinh tế mở và hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, trong đó có Việt Nam, phải đối mặt với thách thức kép: vừa ứng phó với cú sốc bên ngoài, vừa tự gia cố sức chống chịu nội tại.
Ngân hàng Thế giới (World Bank) dự báo kinh tế toàn cầu tăng trưởng 2,5% trong năm nay, thấp hơn mức 2,9% của năm trước, trong khi lạm phát dự báo ở mức 4% — một bối cảnh vĩ mô đầy thách thức cho các quyết định phân bổ dòng tiền.