Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Bộ Xây dựng vừa có ý kiến chỉ đạo các Ban Quản lý dự án tập trung hoàn thiện hệ thống giao thông thông minh (ITS), hệ thống thu phí điện tử không dừng (ETC), trung tâm điều hành và các hạng mục kỹ thuật liên quan để tổ chức thu phí theo lộ trình dự án đường bộ cao tốc Bắc-Nam.
Thứ trưởng Lê Anh Tuấn giao nhiệm vụ cụ thể cho 12 đoạn tuyến, chia làm ba nhóm với các mốc thời gian chốt.
| Nhóm dự án | Đoạn tuyến | Hạn hoàn thành ITS | Ngày bắt đầu thu phí |
|---|---|---|---|
| Nhóm 1 (Bãi Vọt - Cam Lộ) | Bãi Vọt - Hàm Nghi, Hàm Nghi - Vũng Áng, Vũng Áng - Bùng, Bùng - Vạn Ninh, Vạn Ninh - Cam Lộ | 25/6 | 15/7 |
| Nhóm 2 (Quảng Ngãi - Nha Trang) | Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, Hoài Nhơn - Quy Nhơn, Quy Nhơn - Chí Thạnh, Chí Thạnh - Vân Phong, Vân Phong - Nha Trang | 30/7 | 15/8 |
| Nhóm 3 (Cần Thơ - Cà Mau) | Cần Thơ - Hậu Giang, Hậu Giang - Cà Mau | 25/8 | 15/9 |
Mức thu phí được áp dụng theo đề án khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ do Nhà nước đầu tư, dao động từ 900-1.300 đồng/km, tùy đoạn. Hình thức thu phí hoàn toàn qua ETC.
Phí thực tế tài xế phải trả được tính theo quãng đường lưu thông. Các mức tối đa cho xe nhóm 1 (xe con) và xe nhóm 5 (xe tải từ 18 tấn trở lên) được công bố chi tiết.
| Đoạn tuyến | Chiều dài (km) | Phí nhóm 1 tối đa (đồng) | Phí nhóm 5 tối đa (đồng) |
|---|---|---|---|
| Bãi Vọt - Hàm Nghi | 30,492 | 13.774 | 55.094 |
| Hàm Nghi - Vũng Áng | 58,415 | 23.136 | 100.544 |
| Vũng Áng - Bùng | 57,339 | 27.063 | 108.252 |
| Bùng - Vạn Ninh | 46,428 | 17.454 | 69.815 |
| Vạn Ninh - Cam Lộ | 65,707 | 20.448 | 81.792 |
| Quảng Ngãi - Hoài Nhơn | 79 | 26.262 | 105.048 |
| Hoài Nhơn - Quy Nhơn | 122,45 | 23.265 | 93.060 |
| Quy Nhơn - Chí Thạnh | 63,177 | 19.906 | 79.625 |
| Chí Thạnh - Vân Phong | 46,823 | 20.397 | 81.587 |
| Vân Phong - Nha Trang | 83,35 | 32.625 | 130.500 |
| Cần Thơ - Hậu Giang | 37,65 | 13.950 | 55.800 |
| Hậu Giang - Cà Mau | 73,233 | 18.198 | 72.792 |
Bộ Xây dựng yêu cầu giám đốc các Ban Quản lý dự án trực tiếp kiểm tra hiện trường, đôn đốc tiến độ hằng ngày và chịu trách nhiệm trước Bộ trưởng cũng như trước pháp luật nếu không hoàn thành đúng thời hạn.
Một nhiệm vụ trọng tâm khác là đẩy nhanh việc hoàn thiện các trung tâm điều hành giao thông (TMC), tập kết và lắp đặt thiết bị, đồng thời triển khai đồng bộ phần mềm ITS và hệ thống thu phí dùng chung trên toàn tuyến.
Đối với các trung tâm giám sát điều hành và cơ sở dữ liệu thu phí, lãnh đạo Bộ Xây dựng yêu cầu khẩn trương hoàn thiện hồ sơ đề xuất cấp độ an toàn thông tin, đáp ứng quy định về bảo mật và an ninh mạng trước khi vận hành.
Cục Đường bộ được giao chủ trì, phối hợp với Trung tâm Công nghệ thông tin kiểm tra chất lượng lắp đặt thiết bị, tổ chức chạy thử liên động trên toàn tuyến và tham mưu thời điểm thu phí cụ thể đối với từng đoạn.
Trước đó, từ ngày 2/3, Cục Đường bộ đã triển khai thu phí trên 5 tuyến cao tốc thuộc dự án cao tốc Bắc-Nam phía Đông giai đoạn 1, gồm Mai Sơn - Quốc lộ 45, Quốc lộ 45 - Nghi Sơn, Nghi Sơn - Diễn Châu, Vĩnh Hảo - Phan Thiết và Phan Thiết - Dầu Giây.
Tính đến hết tháng 4, gần 6 triệu lượt phương tiện đã lưu thông trên các tuyến này, mang lại nguồn thu hơn 580 tỉ đồng nộp ngân sách Nhà nước.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Việc đưa 12 đoạn cao tốc Bắc-Nam vào khai thác có thu phí tạo ra một kênh thu ngân sách ổn định, dài hạn từ hạ tầng giao thông. Dòng tiền này có tính chất định kỳ, phụ thuộc vào lưu lượng phương tiện và mức phí theo km.
Số liệu từ 5 tuyến giai đoạn 1 cho thấy tiềm năng: gần 6 triệu lượt phương tiện trong hơn 2 tháng, tương đương khoảng 2,7 triệu lượt/tháng, với tổng thu 580 tỉ đồng (khoảng 290 tỉ đồng/tháng).
Nếu 12 đoạn mới có lưu lượng tương đương, tổng thu từ toàn tuyến có thể đạt mức đáng kể, tạo nguồn lực cho công tác quản lý, vận hành và duy tu hệ thống.
Từ góc nhìn vĩ mô, chi phí vận tải tăng do phí cao tốc là một yếu tố tác động đến chi phí logistics. Các doanh nghiệp vận tải và sản xuất có thể đối mặt với áp lực chi phí đầu vào.
Tuy nhiên, việc rút ngắn thời gian di chuyển và giảm tai nạn giao thông (theo đánh giá của Cục Đường bộ) có thể bù đắp một phần chi phí này. Lợi ích kinh tế tổng thể từ việc giảm thời gian lưu thông và tăng năng suất lao động cần được cân nhắc.
Đối với các nhà đầu tư, đây là tín hiệu tích cực cho các doanh nghiệp hạ tầng giao thông (nhà đầu tư, nhà thầu, vận hành trạm thu phí) và tiêu cực cho các doanh nghiệp vận tải, logistics do chi phí gia tăng.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Bộ Xây dựng đặt mục tiêu thu phí toàn tuyến đường bộ cao tốc Bắc-Nam trong năm nay. Điều này cho thấy quyết tâm chính trị cao trong việc hoàn thiện hệ thống hạ tầng giao thông và tạo nguồn thu bền vững.
Các dữ kiện cần theo dõi trong thời gian tới:
- Tiến độ hoàn thiện ITS và ETC của từng đoạn tuyến, đặc biệt là các đoạn có nguy cơ chậm tiến độ.
- Lưu lượng phương tiện thực tế trên các tuyến mới, so sánh với dự báo và số liệu từ các tuyến giai đoạn 1.
- Phản ứng của cộng đồng doanh nghiệp vận tải và người dân về mức phí, đặc biệt là các đoạn có mức phí cao như Vân Phong - Nha Trang (32.625 đồng/lượt cho xe con).
- Chất lượng vận hành hệ thống thu phí ETC, tránh lặp lại các lỗi kỹ thuật đã từng xảy ra.
- Tác động đến chỉ số CPI và chi phí logistics trong quý III và IV năm nay.
Thông tin từ bài báo gốc của PLO cho thấy một bức tranh toàn diện về lộ trình thu phí, mức phí cụ thể và kết quả ban đầu từ các tuyến đã vận hành. Các nhà đầu tư và doanh nghiệp cần cập nhật thường xuyên để đánh giá tác động đến hoạt động kinh doanh và danh mục đầu tư.