Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo bài viết trên Báo Pháp Luật TP. Hồ Chí Minh, Bộ Công Thương đã gửi Dự thảo Nghị quyết Ban hành quy định về việc triển khai lộ trình sử dụng xăng sinh học E10 tới Bộ Tư pháp thẩm định.
Dự thảo quy định việc công bố giá cơ sở của xăng E10RON95-III, thay thế xăng khoáng RON95-III, có hiệu lực từ ngày 1-6-2026. Bộ Công Thương và Bộ Tài chính chịu trách nhiệm xác định các yếu tố cấu thành giá cơ sở.
Chuyên gia kinh tế PGS TS Ngô Trí Long (Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam) nhận định: đây là căn cứ pháp lý và kỹ thuật để đưa E10 vào hệ thống điều hành giá xăng dầu hiện hành. Tuy nhiên, việc công bố giá cơ sở chưa đủ để đảm bảo E10 có sức hấp dẫn với người dân.
Bảng dưới đây tổng hợp các mức giá tham chiếu hiện tại và tiềm năng:
| Chỉ tiêu | Giá trị (đồng/lít) | Nguồn/Ghi chú |
|---|---|---|
| Giá bán lẻ E10 RON95-III (Vùng 1) | 22.330 | Hệ thống Petrolimex, đầu tháng 6-2026 |
| Giá bán lẻ E10 RON95-III (Vùng 2) | 22.770 | Hệ thống Petrolimex, đầu tháng 6-2026 |
| Giá bán lẻ E10 RON95-V (Vùng 1) | 23.230 | Hệ thống Petrolimex, đầu tháng 6-2026 |
| Giá bán lẻ E10 RON95-V (Vùng 2) | 23.690 | Hệ thống Petrolimex, đầu tháng 6-2026 |
| Dư địa giảm nếu giữ ưu đãi thuế BVMT 0 đồng/lít và TTĐB 0% | Khoảng 3.000 | Ước tính của PGS TS Ngô Trí Long |
Các mức giá trên đã phản ánh chính sách thuế đặc biệt tạm thời đến hết 30-6-2026: thuế bảo vệ môi trường (BVMT) với xăng ở mức 0 đồng/lít và thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) với xăng các loại cũng ở mức 0%.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Dự thảo Nghị quyết yêu cầu Bộ Tài chính nghiên cứu đề xuất điều chỉnh thuế TTĐB và thuế BVMT đối với xăng sinh học nhằm khuyến khích người dùng. PGS TS Ngô Trí Long cho rằng chính sách chuyển đổi nhiên liệu không thể chỉ dựa vào mệnh lệnh hành chính.
Công thức giá cơ sở của xăng E10 bao gồm nhiều yếu tố: giá xăng RON95 thế giới, giá ethanol nhiên liệu, chi phí đưa xăng về cảng Việt Nam, premium sản xuất trong nước, chi phí từ nhà máy lọc dầu đến cảng, chi phí kinh doanh định mức và lợi nhuận định mức.
Xăng sinh học E10 có khoảng 90% xăng nền và khoảng 10% ethanol. Do đó, nếu chỉ lấy giá xăng khoáng RON95 làm căn cứ duy nhất sẽ không phản ánh đầy đủ chi phí thực tế. Tuy nhiên, công thức giá cơ sở chỉ giúp định giá đúng hơn, chứ chưa chắc làm giá E10 hấp dẫn hơn.
Ba điều kiện để giá E10 thực sự hấp dẫn, theo PGS TS Ngô Trí Long:
- Giá ethanol hợp lý và ổn định.
- Chi phí phối trộn, lưu kho, phân phối không bị đội lên quá cao.
- Nhà nước có ưu đãi thuế đủ mạnh để tạo khoảng cách giá có ý nghĩa với người tiêu dùng.
Nếu thiếu một trong ba điều kiện này, xăng E10 có thể trở thành mặt hàng bắt buộc sử dụng nhưng chưa tạo được cảm nhận lợi ích rõ ràng.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Theo biểu thuế thông thường, xăng E10 chịu thuế TTĐB 7%. Phần xăng khoáng trong E10 chịu thuế BVMT, còn phần ethanol không chịu sắc thuế này. Với tỷ lệ phối trộn 10% ethanol, thuế BVMT tính trên mỗi lít E10 nếu áp dụng mức 2.000 đồng/lít đối với phần xăng khoáng sẽ vào khoảng 1.800 đồng/lít.
Nếu giữ ưu đãi thuế BVMT ở mức 0 đồng/lít đối với E10, người tiêu dùng giảm được khoảng 1.800 đồng/lít so với trường hợp áp thuế thông thường. Đây là một trong những yếu tố tạo nên dư địa giảm giá tổng thể khoảng 3.000 đồng/lít.
Tuy nhiên, sau ngày 30-6-2026, nếu các sắc thuế quay lại mức thông thường (thuế TTĐB 7%, thuế BVMT 2.000 đồng/lít cho phần xăng khoáng), giá xăng E10 sẽ chịu áp lực tăng nếu các yếu tố khác không đổi.
Các yếu tố cần theo dõi trong thời gian tới:
- Quyết định cuối cùng của Bộ Tài chính về mức thuế TTĐB và thuế BVMT đối với E10 sau thời gian ưu đãi tạm thời.
- Biến động giá xăng RON95 thế giới và giá ethanol nhiên liệu.
- Chi phí logistics và vận hành chuỗi cung ứng E10 trong nước.
- Phản ứng của người tiêu dùng và doanh nghiệp vận tải trước sự thay đổi giá nhiên liệu.
Theo PGS TS Ngô Trí Long, muốn xăng E10 đi vào đời sống, chính sách giá phải đi cùng ưu đãi thuế hợp lý, minh bạch chất lượng và cơ chế bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.