Trong báo cáo công bố ngày 03/06/2026, KBSV đưa ra hai kịch bản lạm phát cho năm 2026 dựa trên diễn biến giá dầu Brent và các yếu tố địa chính trị. Bài viết này phân tích các kịch bản và tác động đến thị trường tài chính.
Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 5/2026 tăng 0,29% so với tháng trước và tăng 5,6% so với cùng kỳ năm trước. Bình quân 5 tháng đầu năm, CPI tăng 4,31% so với cùng kỳ. Các biện pháp bình ổn giá của Chính phủ đã phát huy hiệu quả nhất định.
Đến tháng 6/2026, giá xăng RON 95-III (24.150 đồng/lít) và dầu diesel DO (27.650 đồng/lít) lần lượt giảm 20% và 38% so với mức đỉnh ghi nhận vào tháng 3. Diễn biến này góp phần giảm áp lực chi phí đầu vào.
| Chỉ số | Giá trị | Nguồn |
|---|---|---|
| CPI tháng 5/2026 (MoM) | +0,29% | Tổng cục Thống kê |
| CPI tháng 5/2026 (YoY) | +5,6% | Tổng cục Thống kê |
| CPI bình quân 5 tháng 2026 | +4,31% | Tổng cục Thống kê |
| Giá xăng RON 95-III (tháng 6/2026) | 24.150 đồng/lít | Bộ Công Thương |
| Giá dầu diesel DO (tháng 6/2026) | 27.650 đồng/lít | Bộ Công Thương |
| Giảm từ đỉnh tháng 3 (xăng) | -20% | KBSV |
| Giảm từ đỉnh tháng 3 (dầu diesel) | -38% | KBSV |
| Giá dầu Brent hiện tại | 90-97 USD/thùng | KBSV |
| Mức đỉnh đầu tháng 5 | ~106 USD/thùng | KBSV |
| Mức giảm từ đỉnh | ~15% | KBSV |
Về địa chính trị, ngày 28/05/2026, Mỹ và Iran đạt được MOU gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày. Thỏa thuận chưa chính thức và cần phê chuẩn từ Mỹ. Giá dầu Brent hạ nhiệt về vùng 90-97 USD/thùng nhờ diễn biến này.
Phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump cần khôi phục lưu thông qua eo biển Hormuz để hạ nhiệt giá nhiên liệu, giảm áp lực lạm phát trước bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11/2026. Phía Iran, lạm phát vượt 60%, đồng Rial ở mức thấp kỷ lục, nguồn thu ngoại tệ từ dầu mỏ bị thu hẹp do trừng phạt và gián đoạn vận tải biển.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
KBSV đánh giá giá xăng dầu tăng cao là tác nhân chính lan tỏa áp lực tăng giá sang các nhóm hàng hóa khác, đẩy mặt bằng CPI đi lên. Tuy nhiên, biện pháp bình ổn giá của Chính phủ đã giảm bớt áp lực.
Trong kịch bản cơ sở (70% xác suất), giá dầu Brent bình quân năm 2026 dao động 90-95 USD/thùng. CPI bình quân năm 2026 dự báo tăng 4,8% so với cùng kỳ, cao hơn mục tiêu kiểm soát lạm phát 4,5% của Chính phủ. Mức lạm phát này vẫn trong vùng chấp nhận được, chưa tạo áp lực đáng kể lên ổn định kinh tế vĩ mô, để lại dư địa cho Ngân hàng Nhà nước linh hoạt trong điều hành chính sách tiền tệ.
Trong kịch bản tiêu cực (30% xác suất), giá dầu Brent bình quân năm 2026 ở mức 100-110 USD/thùng. Khi đó, lạm phát bình quân dự báo ở mức 5,4%. Mức này có thể tạo áp lực lớn lên ổn định kinh tế vĩ mô và thu hẹp đáng kể dư địa điều hành chính sách tiền tệ của NHNN trong năm 2026.
Như vậy, dòng tiền thị trường đang phản ánh kỳ vọng vào kịch bản cơ sở, với lạm phát dưới 5% và chính sách tiền tệ vẫn nới lỏng có kiểm soát. Tuy nhiên, rủi ro từ giá dầu và địa chính trị vẫn hiện hữu, có thể làm thay đổi cục diện nhanh chóng.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Các yếu tố cần theo dõi trong thời gian tới bao gồm:
- Tiến trình đàm phán Mỹ - Iran: khả năng đạt thỏa thuận ngừng bắn chính thức và mở lại eo biển Hormuz.
- Áp lực chính trị tại Mỹ trước bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11/2026.
- Tình hình kinh tế Iran: lạm phát >60%, đồng Rial yếu, nguồn thu dầu mỏ suy giảm.
- Biến động giá dầu Brent: theo dõi vùng 90-95 USD/thùng (cơ sở) và ngưỡng 100-110 USD/thùng (tiêu cực).
- Phản ứng chính sách của Chính phủ Việt Nam: duy trì bình ổn giá xăng dầu và hỗ trợ tài khóa.
- Dữ liệu CPI các tháng tới để xác nhận xu hướng lạm phát.
Các nhà đầu tư cần đánh giá rủi ro lạm phát trong danh mục, đặc biệt đối với các tài sản nhạy cảm với lãi suất và chi phí năng lượng.