Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo báo cáo Điểm nhấn về đầu tư tài sản vô hình thế giới 2026 do WIPO phối hợp với Trường Kinh doanh Luiss (Italy) thực hiện, tổng đầu tư vào tài sản vô hình đạt mức cao kỷ lục trong năm 2025.
29 nền kinh tế được khảo sát chiếm khoảng 57% GDP toàn cầu. Tổng giá trị đầu tư đã vượt 10.000 tỷ USD trong năm 2025.
Đây là mức cao nhất từ trước đến nay, chủ yếu nhờ sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI). Các loại tài sản vô hình bao gồm phần mềm, dữ liệu, R&D, thương hiệu, thiết kế và tri thức quản trị.
| Chỉ số | Giá trị / Tốc độ |
|---|---|
| Tổng đầu tư tài sản vô hình (2025) | > 10.000 tỷ USD |
| Tăng trưởng bình quân 2008-2025 | 3,5%/năm |
| Tăng trưởng tài sản hữu hình (2008-2025) | 0,98%/năm |
| Tăng trưởng 2020-2025 (vô hình) | 5,5%/năm |
| Tăng trưởng 2020-2025 (hữu hình) | 3,2%/năm |
Mỹ dẫn đầu tuyệt đối về quy mô, đạt gần 5.000 tỷ USD trong năm 2025. Con số này cao gấp khoảng 6 lần Nhật Bản (đứng thứ hai) và vượt xa Đức (thứ ba).
Xét theo tỷ trọng GDP, Thụy Điển đứng đầu với 17,4% GDP, tiếp theo là Mỹ (15,6%) và Pháp (15,2%).
Ấn Độ, Nhật Bản và Philippines là những nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng đầu tư vào tài sản vô hình nhanh nhất.
Đầu tư vào xây dựng thương hiệu tại 29 nền kinh tế đạt khoảng 1.400 tỷ USD trong năm 2025. Mỹ dẫn đầu với hơn 566 tỷ USD, bỏ xa Anh (137 tỷ USD) và Nhật Bản (112 tỷ USD).
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Dòng tiền toàn cầu đang dịch chuyển mạnh theo hướng phi vật chất hóa. Tốc độ tăng trưởng 3,5%/năm của tài sản vô hình (2008-2025) cao gấp 3,5 lần so với tài sản hữu hình (0,98%/năm).
Khoảng cách này mở rộng trong giai đoạn 2020-2025: đầu tư vô hình tăng 5,5%/năm, trong khi hữu hình chỉ tăng 3,2%/năm. Điều này phản ánh sự thích ứng của cấu trúc vốn với nền kinh tế tri thức.
AI đóng vai trò kép trong quá trình này. Trong giai đoạn đầu, nó thúc đẩy đầu tư vào trung tâm dữ liệu, chất bán dẫn và hạ tầng năng lượng — vốn là tài sản hữu hình.
Tuy nhiên, tác động lâu dài chủ yếu thể hiện qua việc gia tăng đầu tư vào phần mềm, dữ liệu, R&D và tái cơ cấu doanh nghiệp.
Trong giai đoạn 2013-2023, đầu tư vào phần mềm và cơ sở dữ liệu tăng trưởng nhanh nhất, đạt bình quân 7,3%/năm. Mức này cao hơn đáng kể so với vốn tổ chức (4,9%) và xây dựng thương hiệu (4,4%).
Một điểm đáng chú ý: đầu tư vào tài sản vô hình có khả năng chống chịu tốt hơn trước môi trường lãi suất cao, căng thẳng thương mại và tăng trưởng kinh tế chậm.
Điều này cho thấy dòng vốn này ít nhạy cảm với chu kỳ vĩ mô truyền thống, vốn thường tác động mạnh đến tài sản hữu hình như nhà máy và máy móc.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Báo cáo của WIPO cho thấy nền kinh tế toàn cầu đang chuyển dịch mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo.
Các nhà đầu tư cần theo dõi sự phân hóa giữa các quốc gia. Mỹ duy trì vị thế thống trị với gần 50% tổng đầu tư vô hình toàn cầu.
Thụy Điển dẫn đầu về tỷ trọng đầu tư/GDP, cho thấy mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức không chỉ giới hạn ở các nền kinh tế lớn.
Nhóm các nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng nhanh (Ấn Độ, Nhật Bản, Philippines) mở ra câu chuyện về sự dịch chuyển lợi thế cạnh tranh, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ và dịch vụ.
Đối với các thị trường tài chính, sự gia tăng đầu tư vào R&D và phần mềm có thể thúc đẩy định giá P/E của các doanh nghiệp công nghệ. Tuy nhiên, rủi ro đến từ chi phí vốn trong môi trường lãi suất chưa hạ nhiệt hoàn toàn.
Trên thị trường năng lượng, làn sóng AI thúc đẩy nhu cầu hạ tầng trung tâm dữ liệu và bán dẫn. Theo nghiên cứu của Deloitte được VietnamPlus dẫn lại, các giao dịch M&A trong ngành năng lượng đạt 203,6 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm 2026.
Con số này cao hơn 40% so với mức 141,7 tỷ USD của cả năm 2025, phản ánh sự giao thoa giữa AI và nhu cầu năng lượng cho vận hành hạ tầng số.