Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngày 22-6 tại TP.HCM, Tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO) đã tổ chức chương trình Gặp gỡ Việt Nam - Nhật Bản, chủ đề "Xu hướng mới nhất của hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam, đầu tư và huy động vốn". Sự kiện quy tụ các startup, nhà đầu tư và tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo hai nước.
Theo bà Lê Hoàng Uyên Vy, Chủ tịch VPCA kiêm Giám đốc Quỹ Do Venture, thị trường đầu tư mạo hiểm Việt Nam đã điều chỉnh mạnh trong năm 2024. Sang 2025, thị trường ghi nhận mức tăng trở lại khoảng 28%, đạt khoảng 509 triệu USD.
| Chỉ số | Giá trị | Nguồn |
|---|---|---|
| Vốn đầu tư mạo hiểm Việt Nam 2025 | ~509 triệu USD (tăng 28% so với 2024) | Bà Lê Hoàng Uyên Vy (VPCA/Do Venture) |
| Vốn đầu tư vào các công ty AI tại Việt Nam 2025 | ~130 triệu USD | Bà Lê Hoàng Uyên Vy (VPCA/Do Venture) |
| Lĩnh vực hút vốn chính | Y tế, bán lẻ, fintech, AI | JETRO / VPCA |
| Đối tác vốn Nhật Bản | Xuất hiện trong các thương vụ AI; triển khai chương trình cho vay startup | JETRO / VPCA |
Ông Yoshizawa Toshiki, thành viên HĐQT Ngân hàng OCB kiêm quản lý cấp cao Ngân hàng Aozora (Nhật Bản), đánh giá cao tốc độ tăng trưởng kinh tế và nguồn nhân lực công nghệ của Việt Nam. Ông dẫn chứng tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp ngành công nghệ cao cao, bao gồm công nghệ công cộng và công nghệ số.
Ông Vũ Quốc Huy, Giám đốc NIC, cho biết hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Việt Nam ghi nhận bước tiến ở y tế số, fintech, thương mại điện tử, AI, sản xuất tiên tiến và công nghệ xanh.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Dòng tiền đầu tư mạo hiểm (venture capital) vào startup Việt Nam đang tái cấu trúc theo hướng tập trung hóa vào mảng có lợi thế cạnh tranh rõ rệt. Mức tăng 28% lên 509 triệu USD phản ánh tâm lý risk-on có chọn lọc, không phải phục hồi diện rộng.
Phân bổ 130 triệu USD riêng cho AI chiếm khoảng 25,5% tổng vốn VC 2025. Đây là tỷ trọng cao, cho thấy giới đầu tư đang đặt cược vào năng lực nhân lực công nghệ số mà Việt Nam sở hữu.
Sự tham gia của các nhà đầu tư Nhật Bản vào các thương vụ AI, cùng các chương trình cho vay dành cho startup, mang đặc điểm của chiến lược "double-down" trên chuỗi cung ứng công nghệ. Vốn Nhật Bản không chỉ đến từ quỹ đầu tư mạo hiểm mà còn từ kênh tín dụng ngân hàng (Aozora, OCB).
Điều này giảm chi phí vốn cho startup Việt, nhưng đồng thời tạo áp lực về tiêu chuẩn báo cáo và quản trị doanh nghiệp theo chuẩn Nhật Bản.
Về mặt vĩ mô, dòng vốn này hỗ trợ thanh khoản cho hệ sinh thái khởi nghiệp, vốn đã trải qua giai đoạn điều chỉnh mạnh năm 2024. Tuy nhiên, tác động lên thị trường chứng khoán niêm yết có độ trễ (policy lag) do startup thường chưa IPO.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến dòng vốn Nhật Bản vào startup Việt trong 6-12 tháng tới:
- Tốc độ tăng trưởng kinh tế Việt Nam và chính sách lãi suất của NHNN ảnh hưởng đến chi phí vốn nội địa.
- Khả năng mở rộng chương trình cho vay từ các ngân hàng Nhật Bản (Aozora, OCB) sang các lĩnh vực ngoài AI.
- Sự cạnh tranh từ các quỹ đầu tư mạo hiểm Hàn Quốc, Singapore và Mỹ trên cùng một hệ sinh thái.
- Tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp ngành công nghệ cao (được ông Yoshizawa nhấn mạnh) như một chỉ số đo lường năng lực cung ứng nhân lực.
- Xu hướng điều chỉnh của thị trường vốn toàn cầu (FED, ECB) có thể làm thay đổi khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư Nhật Bản.
Thông tin trên chỉ mang tính tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư. Nhà đầu tư cần tự đánh giá dựa trên hồ sơ rủi ro cá nhân.