Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo nguồn tin từ Vietnam+, Tổng thống Donald Trump đang triển khai các công cụ thuế quan mới sau khi Tòa án Tối cao phán quyết các mức thuế đối ứng trước đó là bất hợp pháp.
Thay vì một mức thuế chung, Mỹ tiến hành các cuộc điều tra riêng rẽ về lao động cưỡng bức và dư thừa năng lực sản xuất công nghiệp. Kết quả điều tra sẽ quyết định mức thuế cụ thể cho từng nước sau khi mức thuế tạm thời 10% hết hạn vào cuối tháng 7.
Bảng dưới đây tổng hợp các mức thuế suất thay đổi theo dữ liệu từ Vietnam+:
| Quốc gia | Thuế tháng 4/2025 (%) | Thuế dự kiến mới (%) | Chênh lệch (điểm %) |
|---|---|---|---|
| Myanmar | 44 | 0–2 | -42 đến -44 |
| Pakistan | 29 | 10 | -19 |
| Nam Phi | 30 | 12,5 | -17,5 |
| Philippines | 19 | 12,5 | -6,5 |
| Singapore | 10 (chung) | 12,5 + phụ trội | +2,5 + |
| Lào / Lesotho | cao (ẩn số) | ~0-2 | giảm mạnh |
Ở chiều ngược lại, EU đối mặt với áp lực phê chuẩn thỏa thuận thương mại trước hạn chót 4/7. Nếu không thực thi, ô tô châu Âu sẽ chịu thuế 25% thay vì 15%.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Sự phân hóa thuế quan này tạo ra cơ hội dịch chuyển chuỗi cung ứng (supply chain re-routing). Các tập đoàn đa quốc gia có thể chuyển sản xuất sang Philippines, Pakistan, Lào, Myanmar để hưởng mức thuế thấp hơn.
Về mặt dòng tiền tài chính, khu vực có chi phí vốn thấp và rủi ro thuế suất giảm sẽ thu hút dòng vốn FDI. Ngược lại, Singapore – trung tâm trung chuyển hàng hóa lớn – gánh chịu rủi ro thuế kép: 12,5% từ điều tra lao động cưỡng bức và thuế phụ trội từ điều tra dư thừa năng lực sản xuất.
Canada và Mexico dù có lợi thế từ USMCA vẫn bị áp lực từ các ngành cụ thể (kim loại, ô tô). Nguy cơ tái đàm phán USMCA trong nửa cuối năm tạo độ trễ chính sách (policy lag) cho các quyết định đầu tư.
Tổng quan, tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) có thể gia tăng ở các thị trường phơi nhiễm với rủi ro thuế quan cao. Đồng USD có thể biến động theo kỳ vọng lạm phát nhập khẩu, trong khi các đồng tiền của nước xuất khẩu hưởng lợi giảm thuế có thể tăng giá nhẹ.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Các mốc thời gian quan trọng tác động đến thị trường:
- Cuối tháng 6: EU bỏ phiếu phê chuẩn thỏa thuận thương mại với Mỹ. Hạn chót 4/7.
- Hết tháng 7: Mức thuế tạm thời 10% hết hạn, các mức thuế điều tra mới có hiệu lực.
- Nửa cuối năm: Tái đàm phán USMCA. Mỹ yêu cầu tỷ lệ linh kiện ô tô từ Mỹ đạt 50%.
Đối với nhà đầu tư, các yếu tố cần theo dõi:
- Kết quả điều tra Mục 301 nhắm vào Đức (khởi động tuần trước) có thể mở rộng ra toàn EU.
- Canada đối mặt rủi ro thuế kim loại và đe dọa rút khỏi USMCA.
- Singapore có thể trở thành điểm nóng thuế quan nếu bị áp cả hai điều tra.
Các quốc gia có kim ngạch thương mại với Mỹ dưới 10 tỷ USD có thể được hưởng mức thuế suất tối huệ quốc thấp hơn, mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp logistics và sản xuất nhẹ.