Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa công bố Dự thảo sửa đổi Thông tư 22/2019. Điểm đáng chú ý là đề xuất nâng tỉ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung, dài hạn từ 30% lên 40%.
Trước đó, tỉ lệ này đã trải qua lộ trình giảm dần: từ 40% xuống 37%, tiếp tục hạ về 34% và chính thức áp dụng mức 30% kể từ ngày 1-10-2023. Mức 40% trở lại tương đương với giai đoạn 2020-2021.
| Mốc thời gian | Tỉ lệ vốn ngắn hạn được dùng cho vay trung, dài hạn |
|---|---|
| Trước 2020 | 40% |
| 2020-2021 | 40% |
| 1-10-2023 | 30% |
| Dự thảo mới | 40% |
Bên cạnh đó, NHNN cũng đề xuất điều chỉnh tỉ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR). Cụ thể, loại trừ 80% số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước như hiện hành. Đồng thời bổ sung quy định cho phép áp dụng một tỷ lệ khác do Thống đốc NHNN quyết định trong từng thời kỳ.
Cơ quan soạn thảo cho biết việc sửa đổi nhằm triển khai chủ trương thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn 2026-2030. Cũng nhằm tháo gỡ vướng mắc về cơ chế tín dụng, tạo điều kiện cho tổ chức tín dụng mở rộng cung ứng vốn.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Đề xuất nới trần vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn lên 40% mang bản chất nới lỏng định lượng. Các ngân hàng thương mại được phép dùng nhiều hơn nguồn huy động ngắn hạn để tài trợ cho các khoản vay dài hạn như mua nhà, đầu tư dự án, mở rộng sản xuất.
Về mặt chi phí vốn, vốn huy động ngắn hạn thường có lãi suất thấp hơn vốn dài hạn. Nhờ đó, các ngân hàng có thể tiết giảm chi phí đầu vào, từ đó hỗ trợ hạ lãi suất cho vay.
Tuy nhiên, rủi ro lệch pha thanh khoản (maturity mismatch) gia tăng. Phần lớn tiền gửi trên thị trường tập trung ở kỳ hạn ngắn, trong khi nhu cầu vốn của nền kinh tế chủ yếu là trung và dài hạn. Khi tỉ lệ nới lên 40%, hệ thống ngân hàng đối mặt với áp lực thanh khoản cao hơn nếu xảy ra rút tiền hàng loạt.
Độ trễ chính sách (policy lag) cũng đáng lưu ý. Mặc dù tăng trưởng tín dụng năm 2025 đạt hơn 19%, nhưng dự báo năm 2026 thấp hơn. Điều này cho thấy nới trần không tự động đẩy tín dụng tăng ngay; cần kết hợp với cầu tín dụng từ doanh nghiệp và hộ gia đình.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Ngoài nội dung nới trần, NHNN đã tổ chức cuộc họp với các ngân hàng thương mại vào ngày 9-4. 46 ngân hàng đồng thuận giảm lãi suất tiền gửi và lãi suất cho vay ngay sau cuộc họp.
Các chỉ số cần theo dõi trong thời gian tới:
- Tỉ lệ LDR bình quân của hệ thống ngân hàng sau khi áp dụng quy định mới.
- Diễn biến lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn qua đêm và 1 tháng.
- Mức tăng trưởng tín dụng các tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ.
- Chất lượng tài sản (nợ xấu) khi mở rộng cho vay dài hạn.
Dự thảo đang trong giai đoạn lấy ý kiến. Tác động thực tế sẽ phụ thuộc vào diễn biến vĩ mô và hành vi của các tổ chức tín dụng. Nhà đầu tư các thị trường tài chính (chứng khoán, forex, crypto, hàng hóa) cần đánh giá lại khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế và rủi ro thanh khoản hệ thống.