Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo dữ liệu từ Sàn giao dịch logistics quốc tế Phaata, chỉ số giá cước Vận tải container Việt Nam (VCFI) tăng 11,9% so với tuần trước, lên 3.449,5 điểm. Giá cước bình quân đạt 4.862 USD/container trong giai đoạn 29-6 đến 5-7.
Trên tuyến TP.HCM đi Bờ Tây Mỹ, cước tăng 18,9% lên 7.214 USD/container, mức tăng mạnh nhất trong 13 tuyến được theo dõi. So với ba tháng trước, giá đã tăng hơn 200% và đang ở mức cao nhất trong một năm.
Tuyến TP.HCM đi Bờ Đông Mỹ đạt 8.849 USD/container, tăng 16,7% trong tuần. Đây là tuyến có giá cao nhất trong hệ thống VCFI, tăng 51% so với một tháng trước và gần 150% so với ba tháng trước.
Hai tuyến đi Mỹ đóng góp hơn 361 điểm trong tổng mức tăng gần 366 điểm của chỉ số chung. Theo Phaata, nhiều doanh nghiệp đang đẩy nhanh giao hàng trước mốc chính sách thuế của Mỹ ngày 24-7.
| Tuyến | Giá cước (USD/container) | Thay đổi tuần | Thay đổi 1 tháng | Thay đổi 3 tháng |
|---|---|---|---|---|
| TP.HCM - Bờ Đông Mỹ | 8.849 | +16,7% | +51% | +150% |
| TP.HCM - Bờ Tây Mỹ | 7.214 | +18,9% | N/A | +200% |
| TP.HCM - Bắc Âu | 5.714 | +4,4% | N/A | 52 tuần cao nhất |
| TP.HCM - Địa Trung Hải | 7.073 | +4,4% | N/A | 52 tuần cao nhất |
| TP.HCM - Nhật Bản | 511 | -19,8% | N/A | N/A |
| TP.HCM - Hàn Quốc | 443 | -7,5% | N/A | N/A |
| TP.HCM - Trung Quốc | 162 | -5% | N/A | N/A |
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Đợt tăng cước tập trung vào tuyến Mỹ phản ánh hiệu ứng đẩy hàng (front-loading) trước rủi ro thuế quan. Khi lượng hàng được gom trong thời gian ngắn, nhu cầu đặt chỗ tăng nhanh, tạo điều kiện để hãng tàu nâng giá.
Điều này tạo áp lực chi phí trực tiếp lên các doanh nghiệp xuất khẩu đã ký hợp đồng trước. Giá bán khó điều chỉnh ngay, phần cước phát sinh có thể do bên bán gánh chịu. Với hàng tươi sống, rủi ro còn lớn hơn do tàu chậm hoặc lịch trình thay đổi.
Trên thị trường tài chính, biến động cước vận tải tác động đến nhiều nhóm ngành:
- Chứng khoán: Cổ phiếu vận tải biển (hãng tàu) hưởng lợi ngắn hạn. Ngược lại, cổ phiếu xuất khẩu (dệt may, thủy sản, nội thất) chịu áp lực biên lợi nhuận.
- Forex: Chi phí logistics tăng có thể làm trầm trọng thâm hụt thương mại, gây áp lực lên tỷ giá USD/VND nếu kéo dài.
- Hàng hóa: Giá cước tăng đẩy chi phí nhập khẩu nguyên liệu (bông, sợi, nhựa, thép) và xuất khẩu thành phẩm, góp phần vào lạm phát đầu vào.
Ở châu Âu, cước neo cao do hãng tàu tránh Biển Đỏ và kênh đào Suez vì lo ngại an ninh. Tàu phải chạy vòng qua Mũi Hảo Vọng, kéo dài hải trình, tiêu hao thêm nhiên liệu và giảm số chuyến khai thác. Điều này ảnh hưởng đến nguồn cung năng lượng (dầu, LNG) và hàng hóa vận chuyển bằng container.
Dù vậy, báo giá kỳ tiếp theo đã có dấu hiệu hạ. Phaata dự báo cước đi Bắc Âu có thể giảm 2,1% trong tuần tới, còn tuyến Địa Trung Hải giảm 3,7%.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Phaata nhận định đợt tăng trên các tuyến đi Mỹ có thể mang tính thời điểm. Sau khi nhu cầu giao hàng sớm qua đi, lượng hàng có khả năng giảm và giá cước có thể rời vùng đỉnh.
Các yếu tố cần theo dõi trong thời gian tới:
- Kết quả chính sách thuế của Mỹ ngày 24-7: Nếu thuế được áp dụng, làn sóng front-loading có thể tiếp diễn. Nếu hoãn, cước có thể hạ nhiệt nhanh.
- Tình hình an ninh Biển Đỏ: Nếu các hãng tàu quay lại kênh đào Suez, cước châu Âu sẽ giảm mạnh do rút ngắn hành trình.
- Biến động cước nội Á: Các tuyến Nhật, Hàn, Trung Quốc giảm mạnh cho thấy nhu cầu nội khối suy yếu, có thể là tín hiệu sớm của sự hạ nhiệt toàn cầu.
- Giá cước các tuyến khác: Brazil giảm 8,6% nhưng vẫn ở mức cao (8.645 USD/container); Australia tăng 9,7%; Nam Phi tăng 9,2% — phản ánh sự phân hóa theo khu vực.
Tuyến đi Trung Đông tiếp tục tạm ngưng giao dịch trong hệ thống chỉ số do rủi ro an ninh hàng hải. Đây là yếu tố cần theo dõi vì ảnh hưởng đến nguồn cung dầu và khí đốt.
Nhà đầu tư cần đánh giá tác động của chi phí logistics lên lạm phát toàn cầu, chính sách tiền tệ của FED và ECB, cũng như biến động của các chỉ số vận tải biển như VCFI, SCFI, WCI. Dữ liệu từ Phaata cho thấy sự phân hóa rõ rệt giữa các tuyến, đòi hỏi phân tích cụ thể theo từng mặt hàng và khu vực.