Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCK) đang phối hợp sửa đổi Luật Chứng khoán, cắt giảm 50% thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ. Mục tiêu trung hạn là đưa thị trường Việt Nam được MSCI công nhận là thị trường mới nổi.
Thông tin được đưa ra tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2026, do Vietnambiz tổ chức chiều 11-6-2026.
Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ông Nguyễn Sơn - Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) cho rằng mục tiêu nâng hạng theo chuẩn MSCI có thể đến sớm hơn năm 2030, cụ thể là 2028 hoặc 2029.
Ông Bùi Hoàng Hải - Phó Chủ tịch UBCK nhấn mạnh cơ quan này quyết tâm vận hành hệ thống CCP (Central Counterparty) chậm nhất đầu năm 2027. Đây là điều kiện tiên quyết để các tổ chức xếp hạng xem xét nâng hạng.
Các cơ chế khác gồm tài khoản tổng (omnibus account), bỏ yêu cầu ký quỹ trước (pre-funding) và kết nối môi giới toàn cầu cũng đang được triển khai tích cực.
Bảng dưới đây tổng hợp các mốc thời gian và yêu cầu kỹ thuật từ nguồn:
| Hạng mục | Chi tiết | Nguồn |
|---|---|---|
| Mục tiêu nâng hạng MSCI (cũ) | Năm 2030 | Ông Nguyễn Sơn - VSDC |
| Dự kiến sớm hơn | 2028-2029 | Ông Nguyễn Sơn - VSDC |
| Vận hành CCP | Chậm nhất đầu 2027 | Ông Bùi Hoàng Hải - UBCK |
| Hoàn tất quy định CCP | Quý 1-2027 | Ông Nguyễn Sơn - VSDC |
| Cắt giảm thủ tục hành chính | 50% | Ông Bùi Hoàng Hải - UBCK |
| Quan tâm từ quỹ lớn | Vanguard, BlackRock và các quỹ quốc gia | Ông Bùi Hoàng Hải - UBCK |
Ông Vũ Chí Dũng - Trưởng ban Pháp chế - Đối ngoại UBCK cho biết đợt sửa luật sẽ tập trung vào các nội dung hướng tới nâng hạng, tạo cơ sở cho nghị định mới và phát triển đa dạng quỹ đầu tư.
Ông Sơn thông tin đã ký quyết định thành lập công ty con Công ty TNHH MTV Bù trừ Trung tâm CCP, đang hoàn tất tích hợp công nghệ phần mềm.
Về mô hình tài khoản tổng, ông Sơn cho biết VSDC đang tìm mô hình phù hợp với điều kiện Việt Nam, tham khảo các mô hình đặt tại sở giao dịch hoặc tổ chức lưu ký.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Trước bối cảnh nâng hạng, thị trường chứng kiến một đợt rút ròng vốn ngoại kỷ lục. Ông Nguyễn Sơn thừa nhận thực tế này và nhấn mạnh cần nhìn thẳng vào vấn đề.
Dòng vốn ngoại rút ròng phản ánh tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) và độ trễ chính sách (policy lag) trong cải cách hạ tầng. Các yếu tố này tạo áp lực lên thanh khoản và chi phí vốn trên thị trường.
Để giữ chân và thu hút dòng vốn trở lại, ưu tiên số một là hoàn thiện khung pháp lý. Ưu tiên thứ hai là cải thiện chất lượng và quy mô hàng hóa thông qua cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, gắn IPO với niêm yết.
Sự quan tâm chưa từng có từ các quỹ lớn (Vanguard, BlackRock) cho thấy tiềm năng dài hạn, nhưng dòng tiền chỉ thực sự quay lại khi các rào cản kỹ thuật được dỡ bỏ.
Theo ông Vũ Chí Dũng, các tổ chức xếp hạng (FTSE, MSCI, S&P) đều xoay quanh các tiêu chí định tính: niềm tin nhà đầu tư tổ chức, hạ tầng thị trường, chất lượng doanh nghiệp và tính minh bạch.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Các mốc thời gian quan trọng cần theo dõi gồm:
- Quý 1-2027: Hoàn tất các quy định về CCP.
- Đầu năm 2027: Vận hành hệ thống CCP.
- 2028-2029: Có thể đạt chuẩn nâng hạng MSCI.
Các yếu tố kỹ thuật cần hoàn thiện:
- Pháp nhân độc lập về CCP để xử lý rủi ro, bảo vệ quyền lợi thành viên.
- Mô hình tài khoản tổng (omnibus account) phù hợp.
- Bỏ ký quỹ trước (pre-funding).
- Kết nối môi giới toàn cầu.
Về phía cung hàng hóa, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước và IPO gắn với niêm yết là giải pháp cải thiện quy mô thị trường.
Diễn biến rút ròng vốn ngoại kỷ lục đặt ra câu hỏi về khả năng giữ chân dòng vốn trong ngắn hạn. Tuy nhiên, cam kết cải cách từ UBCK và VSDC có thể tạo động lực cho dòng tiền quay trở lại khi các cơ chế mới vận hành.
Các nhà đầu tư cần theo dõi sát tiến độ sửa Luật Chứng khoán, quyết định thành lập CCP chính thức, và phản ứng của các quỹ lớn như Vanguard, BlackRock.