Chiến lược tài chính 2030 điều chỉnh: Nâng mục tiêu huy động ngân sách lên 18% GDP và tăng bội chi lên 5%

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Ngày 23/6/2026, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng ký Quyết định số 1119/QĐ-TTg sửa đổi, bổ sung Quyết định số 368/QĐ-TTg ngày 21/3/2022 về Chiến lược tài chính đến năm 2030. Văn bản này điều chỉnh nhiều chỉ tiêu tài khóa then chốt theo hướng mở rộng hơn.

Quyết định nâng tỷ lệ huy động vào ngân sách nhà nước giai đoạn 2026-2030 từ mức 16-17% GDP lên 18% GDP. Tỷ trọng thu nội địa cũng được điều chỉnh tăng từ 86-87% lên 87-88%.

Về cơ cấu chi, Quyết định 1119/QĐ-TTg nêu rõ mục tiêu chi đầu tư phát triển đạt khoảng 40% tổng chi ngân sách nhà nước. Chi thường xuyên được giới hạn ở mức 51-52%.

Đối với khu vực doanh nghiệp nhà nước (DNNN), chiến lược đặt mục tiêu có 50 doanh nghiệp lọt vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á. Đồng thời, mục tiêu có 1-3 doanh nghiệp vào nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới vào năm 2030.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Việc nâng mục tiêu huy động ngân sách lên 18% GDP và điều chỉnh bội chi lên 5% GDP cho thấy Chính phủ đang chấp nhận mức độ nới lỏng tài khóa lớn hơn hẳn so với kế hoạch ban đầu. Điều này diễn ra trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026-2030 được đặt ở mức 10%/năm trở lên.

Việc tăng trần nợ nước ngoài từ 45% lên 50% GDP tạo thêm dư địa cho vay nợ công. Tuy nhiên, chi phí vốn đi vay sẽ phụ thuộc vào lãi suất quốc tế và định mức tín nhiệm quốc gia.

Cơ cấu chi đầu tư phát triển ở mức 40% tổng chi ngân sách là một con số đáng chú ý. Trong khi đó, chi thường xuyên chiếm 51-52% cho thấy áp lực chi trả lương, bộ máy vẫn chiếm tỷ trọng lớn.

Bản chất của các điều chỉnh này là một gói kích thích tài khóa mở rộng, với rủi ro thanh khoản gia tăng từ khoản bội chi lớn hơn. Độ trễ chính sách (policy lag) cần được tính đến khi đánh giá tác động thực tế lên dòng tiền vào nền kinh tế.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Mục tiêu tăng trưởng GDP 10%/năm được hỗ trợ bởi nhóm giải pháp được nêu trong Quyết định 1119/QĐ-TTg. Các giải pháp tập trung vào hoàn thiện thể chế, xóa bỏ rào cản, giải phóng sức sản xuất.

Chiến lược đặt mục tiêu đưa môi trường đầu tư của Việt Nam vào nhóm 3 nước dẫn đầu ASEAN. Mục tiêu này được kỳ vọng đạt được vào năm 2028.

Về khung pháp lý mới, Quyết định nhấn mạnh việc hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến nền kinh tế số. Các lĩnh vực được ưu tiên gồm: công nghệ tài chính (fintech), tài sản số, trí tuệ nhân tạo (AI), thương mại điện tử và các ngành công nghệ mới.

Đối với khu vực DNNN, định hướng đẩy mạnh cổ phần hóa và thoái vốn nhà nước được tái khẳng định. Mục tiêu quản trị DNNN theo chuẩn mực quốc tế và tăng cường vai trò dẫn dắt trong một số lĩnh vực quan trọng.

Về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), chính sách chuyển từ ưu đãi thuế sang các ưu đãi phi thuế. Cơ chế ưu đãi sau - ưu đãi theo kết quả được đề cập, kèm theo yêu cầu thúc đẩy chuyển giao công nghệ và kết nối giữa FDI và khu vực trong nước.