Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo số liệu do Chính phủ Mỹ công bố ngày 8-6 và được hãng tin AP dẫn lại, các hãng hàng không Mỹ đã chi gần 6,5 tỉ USD cho nhiên liệu trong tháng 4-2026.
Con số này tăng 78% so với mức khoảng 3,6 tỉ USD cùng kỳ năm ngoái. Đáng chú ý, lượng nhiên liệu tiêu thụ gần như không thay đổi.
Cục Thống kê giao thông Mỹ (BTS) ghi nhận các hãng đã sử dụng 1,573 tỉ gallon nhiên liệu trong tháng 4, giảm nhẹ so với 1,575 tỉ gallon cùng kỳ năm 2025.
| Chỉ tiêu | Tháng 4-2025 | Tháng 4-2026 | Biến động |
|---|---|---|---|
| Chi phí nhiên liệu (tỉ USD) | 3,6 | 6,5 | +78% |
| Sản lượng tiêu thụ (tỉ gallon) | 1,575 | 1,573 | -0,1% |
| Giá nhiên liệu (USD/gallon) | 2,31 | 4,11 | +78% |
Nguyên nhân trực tiếp được xác định là sự gián đoạn vận tải biển qua eo biển Hormuz. Tuyến hàng hải chiến lược này vận chuyển phần lớn lượng dầu xuất khẩu từ vùng Vịnh.
Xung đột tại Trung Đông, bắt nguồn từ các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran ngày 28-2, đã đẩy giá dầu và nhiên liệu hàng không lên cao.
Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế (IATA) ngày 7-6 hạ mạnh dự báo lợi nhuận ngành hàng không toàn cầu năm 2026. Theo IATA, tổng lợi nhuận ròng dự kiến chỉ đạt khoảng 23 tỉ USD.
Mức này giảm đáng kể so với dự báo trước đó là 41 tỉ USD và thấp hơn nhiều so với mức 45 tỉ USD của năm 2025.
Tổng giám đốc IATA Willie Walsh nhận định các hãng hàng không đang phải gánh chịu phần lớn tác động từ cú sốc giá nhiên liệu. Dù giá vé đã tăng, các hãng vẫn phải tự hấp thụ một phần đáng kể chi phí phát sinh.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Cú sốc chi phí đầu vào đang tác động trực tiếp đến biên lợi nhuận hoạt động của các hãng hàng không. Giá nhiên liệu tăng 78% trong khi sản lượng tiêu thụ không đổi cho thấy đây là cú sốc thuần túy về giá.
IATA dự báo giá nhiên liệu máy bay sẽ đạt trung bình 152 USD/thùng trong năm 2026, cao hơn gần 70% so với năm trước.
Hóa đơn nhiên liệu toàn ngành có thể tăng từ 252 tỉ USD lên khoảng 350 tỉ USD. Khoản chi này chiếm hơn 31% tổng chi phí vận hành của các hãng hàng không toàn cầu.
Các hãng đã phản ứng bằng cách tăng giá vé, cắt giảm một số dịch vụ, thu hẹp lịch khai thác hoặc hủy bớt chuyến bay. Đây là chiến lược chuyển dịch áp lực chi phí sang người tiêu dùng.
Tuy nhiên, mức độ chuyển dịch không hoàn toàn. Ông Willie Walsh cho biết các hãng vẫn phải tự hấp thụ một phần đáng kể, khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp.
Danh sách các hãng hàng không lớn đã cắt giảm chuyến bay hoặc điều chỉnh kế hoạch khai thác bao gồm: American Airlines, Lufthansa, Air Canada, United Airlines, Delta Air Lines, Air France-KLM, Philippine Airlines và Cathay Pacific.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Rủi ro địa chính trị tại eo biển Hormuz vẫn là biến số chính. Dù kênh này đã mở lại, IATA cảnh báo nhiên liệu máy bay có thể bất ổn trong nhiều tháng.
Các yếu tố thị trường cần theo dõi:
- Giá dầu WTI/Brent phản ứng với các thông tin về lệnh trừng phạt và đàm phán ngoại giao liên quan đến Iran
- Biến động giá nhiên liệu máy bay (jet fuel) so với dầu thô, phản ánh mức độ gián đoạn tinh chế và logistics
- Tỷ trọng chi phí nhiên liệu trong cơ cấu chi phí vận hành của các hãng hàng không niêm yết
Trên thị trường chứng khoán, nhà đầu tư cần đánh giá mức độ phơi nhiễm của các cổ phiếu ngành hàng không trước rủi ro chi phí. Biên lợi nhuận và dòng tiền tự do (FCF) sẽ là chỉ số quan trọng.
Đối với thị trường năng lượng, nhu cầu nhiên liệu máy bay chiếm khoảng 8-10% tổng nhu cầu dầu thô toàn cầu. Sự sụt giảm tiêu thụ do các hãng cắt giảm chuyến bay có thể tạo áp lực giảm lên giá dầu.
Trên thị trường ngoại hối, giá dầu tăng cao thường hỗ trợ các đồng tiền hàng hóa (CAD, AUD, NOK) và gây áp lực lên các nước nhập khẩu năng lượng ròng.
IATA hạ dự báo lợi nhuận ngành từ 41 tỉ USD xuống 23 tỉ USD — mức giảm 44% — phản ánh mức độ nghiêm trọng của cú sốc chi phí. Đây là thông tin mang tính định giá cho toàn ngành.