Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo nguồn tin từ Vietnam+, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đề xuất áp đặt các mức thuế quan mới đối với hàng hóa nhập khẩu từ khoảng 60 nền kinh tế. Lý do được viện dẫn là chống lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đưa ra đề xuất với các mức thuế cụ thể như sau.
| Đối tượng chịu thuế | Mức thuế bổ sung đề xuất |
|---|---|
| EU, Anh, Canada, Mexico | 10% |
| Các nền kinh tế còn lại (khoảng 56 nước) | 12,5% |
Phản ứng từ Liên minh châu Âu (EU) rất mạnh mẽ. Người phát ngôn của Ủy ban châu Âu (EC) cho rằng các biện pháp này là “không chính đáng”. Chủ tịch Ủy ban Thương mại quốc tế của Nghị viện châu Âu, ông Bernd Lange, chỉ trích đây là “hoàn toàn phi lý” và cho rằng Mỹ đang tìm kiếm cơ sở pháp lý mới sau những thất bại pháp lý gần đây.
EU nhấn mạnh đã ban hành bộ quy định nghiêm ngặt nhất thế giới về lao động cưỡng bức vào cuối năm 2024. Brussels bác bỏ cách đánh giá của Washington, dựa trên các thỏa thuận thương mại song phương trước đó, trong đó có thỏa thuận giới hạn mức thuế nhập khẩu của Mỹ với hàng EU ở mức 15%.
Bên cạnh EU, Trung Quốc cũng lên tiếng chỉ trích, bác bỏ các cáo buộc về lao động cưỡng bức. USTR cho biết sẽ có ngoại lệ cho các lĩnh vực chiến lược như năng lượng, đất hiếm, kim loại quan trọng, nông sản và linh kiện hàng không.
Quá trình tham vấn công khai kéo dài đến ngày 6/7, sau đó sẽ tổ chức các phiên điều trần tại Washington. Dữ liệu từ bài báo cho thấy thâm hụt thương mại hàng hóa tổng thể của Mỹ đã giảm 24% tính đến tháng 2/2026. Riêng thâm hụt với Trung Quốc giảm 32%, đưa nước này rời khỏi vị trí đối tác thâm hụt lớn nhất sau 25 năm.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Đề xuất thuế quan mới của Mỹ mang tính chất đánh thuế diện rộng, nhắm vào 60 nền kinh tế. Động thái này khác biệt so với các đợt áp thuế trước đây vốn tập trung vào một số quốc gia hoặc mặt hàng cụ thể.
Sự phản đối từ EU và Trung Quốc cho thấy nguy cơ xảy ra một cuộc chiến thương mại đa phương. Kịch bản này làm gia tăng bất định cho dòng chảy thương mại toàn cầu, đẩy chi phí vận hành chuỗi cung ứng lên cao hơn.
Đối với các thị trường tài chính, diễn biến này thường kích hoạt tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off). Dòng tiền ròng có xu hướng rút khỏi các tài sản rủi ro như cổ phiếu công nghệ, tiền kỹ thuật số và hàng hóa cơ bản để chuyển sang các kênh trú ẩn như USD hoặc trái phiếu chính phủ.
Số liệu thâm hụt thương mại của Mỹ giảm 24% là một điểm tích cực từ góc độ kinh tế vĩ mô Mỹ. Tuy nhiên, động lực giảm thâm hụt đến từ việc hạn chế nhập khẩu thông qua thuế quan, chứ không phải từ sự gia tăng năng lực sản xuất nội địa. Điều này có thể làm tăng chi phí đầu vào cho doanh nghiệp Mỹ và gây áp lực lạm phát.
Trong bối cảnh EU và các đối tác lớn đều phản đối, khả năng đàm phán thành công để tránh một cuộc chiến thuế quan toàn diện hiện còn bỏ ngỏ. Độ trễ chính sách (policy lag) từ quá trình tham vấn đến thực thi cho thấy tác động thực tế có thể chưa xuất hiện ngay trong quý II/2026.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Các nhà đầu tư cần giám sát chặt chẽ các mốc thời gian và dữ kiện sau.
- Hạn chót tham vấn công khai: ngày 6/7/2026. Kết quả tham vấn có thể làm thay đổi mức thuế hoặc danh sách mặt hàng ngoại lệ.
- Phản ứng đáp trả từ EU: Brussels có thể áp thuế trả đũa vào các mặt hàng chiến lược của Mỹ (nông sản, năng lượng).
- Diễn biến từ Trung Quốc: Bắc Kinh đã chỉ trích kế hoạch. Phản ứng thực tế từ Trung Quốc sẽ ảnh hưởng đến thị trường hàng hóa và tỷ giá USD/CNY.
- Lĩnh vực ngoại lệ: Năng lượng, đất hiếm, kim loại quan trọng, nông sản, linh kiện hàng không. Đây là các khu vực có thể ít chịu tác động hoặc hưởng lợi từ dòng chảy thương mại thay thế.
- Tác động đến thị trường Forex: Cặp EUR/USD sẽ phản ứng nhạy với bất kỳ tín hiệu leo thang hay hạ nhiệt nào trong quan hệ Mỹ - EU.
- Áp lực lạm phát: Chi phí nhập khẩu tăng có thể làm chậm đà giảm lạm phát tại Mỹ, ảnh hưởng đến lộ trình cắt giảm lãi suất của FED.