Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) ngày 16/6/2026 tăng lãi suất chính sách ngắn hạn lên mức "khoảng 1%", theo thông tin từ VnEconomy. Đây là mức cao nhất trong 31 năm qua, lần gần đây nhất lãi suất chính sách ở mức 1% là vào năm 1995.
Quyết định này đã được thị trường dự báo trước. BOJ tăng 0,25 điểm phần trăm trong cuộc họp tháng 6, với kết quả bỏ phiếu 7 phiếu thuận và 1 phiếu chống. Thành viên bất đồng, ông Toichiro Asada, cho rằng rủi ro suy giảm sản xuất và việc làm từ xung đột Trung Đông lớn hơn rủi ro tăng giá.
| Chỉ số | Giá trị | Nguồn |
|---|---|---|
| Lãi suất chính sách mới | ~1% | BOJ |
| Mức tăng | +0,25 điểm phần trăm | BOJ |
| Lần cuối ở mức 1% | Năm 1995 | BOJ |
| Tỷ giá USD/JPY sau quyết định | ~160,2 | Thị trường |
| Kế hoạch mua trái phiếu hàng tháng từ tháng 4/2027 | ~2 nghìn tỷ yên | BOJ |
| Tỷ lệ bỏ phiếu | 7 thuận / 1 chống | BOJ |
BOJ cũng thông báo từ tháng 4/2027 sẽ ngừng cắt giảm lượng mua trái phiếu chính phủ Nhật Bản hàng tháng, duy trì ở mức khoảng 2 nghìn tỷ yên mỗi tháng. Động thái này cũng đã được thị trường dự đoán trước.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Quyết định tăng lãi suất của BOJ phản ánh một sự chuyển đổi chiến lược rõ rệt: từ chính sách tiền tệ cực kỳ nới lỏng kéo dài nhiều thập kỷ sang bình thường hóa dần dần. Sau khi đưa Nhật Bản ra khỏi lãi suất âm vào năm 2024, BOJ đã tăng lãi suất hai lần trong năm 2025.
Theo đánh giá của giới phân tích, BOJ sẽ ổn định trong một mô hình thắt chặt dần dần, với khoảng mỗi 6 tháng sẽ có một lần tăng lãi suất. Một số nhà kinh tế tin rằng một đợt tăng 0,25 điểm phần trăm nữa có thể diễn ra sớm nhất vào tháng 10/2026.
Áp lực lạm phát là động lực chính. BOJ lưu ý giá dầu thô cao hơn đang gây áp lực lên hoạt động kinh tế, nhưng nguy cơ suy giảm kinh tế đáng kể đã thấp hơn so với thời gian trước. Sự thẩm thấu của giá nhiên liệu cao hơn vào nền kinh tế đã tiến triển tương đối nhanh chóng và có thể lan rộng từ giao dịch B2B sang B2C.
Điều này có thể đẩy lạm phát giá tiêu dùng lõi vượt mục tiêu 2% của BOJ. Trong bối cảnh đó, việc tăng lãi suất nhằm hỗ trợ tỷ giá đồng yên, giảm áp lực nhập khẩu lạm phát. Tuy nhiên, như ông Stefan Angrick - trưởng bộ phận Nhật Bản tại Moody's Analytics - nhận xét, BOJ thực ra không có lựa chọn tốt nào: tăng lãi suất giảm lạm phát nhưng gây tổn hại tăng trưởng.
Kết quả bỏ phiếu 7-1 phản ánh Ủy ban Chính sách tiền tệ của BOJ đã trở nên cân bằng hơn, không còn nghiêng hẳn về phe cứng rắn như trước đây. Sự vắng mặt của Thống đốc Kazuo Ueda (nhập viện tuần trước) cũng là một yếu tố đáng chú ý, dự kiến ông trở lại trong cuộc họp tháng 7.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Các yếu tố cần theo dõi trong thời gian tới bao gồm:
- Lộ trình tăng lãi suất: Khả năng BOJ tăng thêm 0,25 điểm phần trăm vào tháng 10/2026, duy trì nhịp điệu 6 tháng một lần.
- Tác động từ xung đột Trung Đông: Rủi ro suy giảm sản xuất và việc làm, theo quan điểm của thành viên bất đồng Toichiro Asada.
- Diễn biến tỷ giá USD/JPY: Ổn định ở mức khoảng 160,2 sau quyết định, nhưng có thể biến động mạnh nếu BOJ tiếp tục thắt chặt.
- Giá dầu thô: Áp lực chi phí từ giá dầu cao hơn có thể lan rộng ra nền kinh tế, ảnh hưởng đến lạm phát lõi.
- Kế hoạch mua trái phiếu: Từ tháng 4/2027, BOJ duy trì mua ~2 nghìn tỷ yên mỗi tháng, thay vì cắt giảm.
Sự trở lại của Thống đốc Ueda trong cuộc họp tháng 7 sẽ là sự kiện quan trọng tiếp theo, có thể mang lại những tín hiệu rõ ràng hơn về định hướng chính sách tiền tệ của Nhật Bản trong trung hạn.