Áp lực kép từ giá dầu và lợi suất: Chứng khoán Mỹ gãy chuỗi 9 phiên tăng, dòng tiền global đối mặt xung lực mới

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Phiên giao dịch ngày 3/6 chứng kiến sự đảo chiều mạnh trên thị trường chứng khoán Mỹ. Cả ba chỉ số chính đồng loạt giảm sâu, kết thúc chuỗi tăng điểm ấn tượng trước đó.

Nguyên nhân trực tiếp được VnEconomy dẫn lại từ các nguồn NYSE/CNBC: giá dầu leo thang và lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng cao, trong bối cảnh căng thẳng Mỹ - Iran leo thang.

Trước phiên giảm này, S&P 500 từng thiết lập chuỗi 9 phiên tăng liên tiếp và liên tục lập kỷ lục mới. Đà tăng đồng loạt bị chặn đứng bởi yếu tố địa chính trị và áp lực lạm phát kỳ vọng.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tiến gần mức 4,5%, trong khi lợi suất kỳ hạn 30 năm gần mức 5%. Dữ liệu việc làm khu vực tư nhân tháng 5 từ ADP cao hơn dự báo càng củng cố áp lực lên lợi suất.

Về mặt địa chính trị, lực lượng Iran mở các cuộc tấn công nhằm vào Kuwait, gây hư hại sân bay và thương vong. Lực lượng Mỹ thực hiện các cuộc tấn công gần eo biển Hormuz. CENTCOM xác nhận đã tiêu diệt tên lửa đạn đạo và UAV của Iran, đồng thời thực hiện các cuộc tấn công 'tự vệ' trên đảo Qeshm.

Tổng thống Donald Trump tuyên bố Iran đã nhất trí không sở hữu vũ khí hạt nhân, nhưng Tehran bác bỏ thông tin này. Thủ tướng Israel Netanyahu tuyên bố sẵn sàng tấn công Iran nếu cần thiết.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Sự kiện ngày 3/6 phản ánh rõ nét cơ chế risk-off lan tỏa trên thị trường tài chính toàn cầu. Hai kênh truyền dẫn chính là giá năng lượng và lợi suất TPCP Mỹ.

Thứ nhất, giá dầu WTI và Brent đồng loạt tăng trên 2% trong một phiên. Mức 96 USD/thùng đối với WTI và gần 98 USD/thùng đối với Brent đẩy chi phí năng lượng đầu vào lên cao. Điều này kích hoạt lo ngại về lạm phát đình trệ (stagflation), khiến nhà đầu tư giảm tỷ trọng cổ phiếu.

Thứ hai, lợi suất TPCP kỳ hạn 10 năm tiến sát 4,5% tạo ra chi phí cơ hội lớn cho dòng tiền. Khi lợi suất trái phiếu phi rủi ro hấp dẫn hơn, định giá cổ phiếu (P/E) chịu áp lực điều chỉnh. Đây là lý do Dow Jones mất tới 620,72 điểm dù mức giảm phần trăm không quá lớn.

Báo cáo ADP việc làm tháng 5 cao hơn dự báo càng làm dày thêm kỳ vọng Fed sẽ duy trì lập trường Hawkish. Thị trường lao động mạnh đồng nghĩa với sức ép lạm phát chưa hạ nhiệt, khiến chi phí vốn duy trì ở mức cao.

Rủi ro thanh khoản cũng gia tăng khi xung đột tại eo biển Hormuz đe dọa trực tiếp chuỗi cung ứng năng lượng. Eo biển này là huyết mạch vận chuyển dầu thô từ Trung Đông. Bất kỳ gián đoạn nào cũng tạo ra cú sốc cung ngắn hạn.

Phát biểu mang tính đối đầu từ cả Washington và Tehran khiến độ trễ chính sách (policy lag) trong giải quyết xung đột kéo dài. Điều này buộc dòng tiền phải chuyển trạng thái phòng thủ tài sản (risk-off) trên diện rộng.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Giới đầu tư đang hướng toàn bộ sự chú ý vào báo cáo việc làm phi nông nghiệp tháng 5 của Mỹ, dự kiến công bố ngày thứ Sáu (5/6). Dữ liệu này sẽ cung cấp tín hiệu quan trọng về sức khỏe thị trường lao động và định hướng chính sách tiền tệ.

Thị trường sẽ tiếp tục theo dõi diễn biến leo thang quân sự giữa Mỹ - Iran. Các cuộc tấn công gần eo biển Hormuz và tuyên bố từ lãnh đạo hai nước có thể tác động trực tiếp đến biên độ dao động giá dầu.

Lợi suất TPCP Mỹ kỳ hạn 10 năm ở vùng 4,5% là mốc tâm lý quan trọng. Nếu vượt qua mốc này, áp lực lên định giá cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn (Nasdaq) sẽ gia tăng đáng kể.

Về phía trung gian tài chính, chi phí vốn tăng có thể ảnh hưởng đến hoạt động M&A và mua lại cổ phiếu quỹ, vốn là động lực hỗ trợ thị trường thời gian qua.

Theo dữ liệu từ VnEconomy, S&P 500 đã tăng 9 phiên liên tiếp trước khi điều chỉnh. Điều này cho thấy mức độ định giá cao và kỳ vọng lạc quan có thể đã được phản ánh quá mức, tạo ra rủi ro điều chỉnh kỹ thuật khi yếu tố cơ bản thay đổi.

Nhà đầu tư cần lưu ý rằng lợi suất TPCP 30 năm gần 5% có thể thu hút dòng tiền dài hạn rút khỏi thị trường cổ phiếu. Tuy nhiên, dữ liệu từ nguồn đã dẫn không đưa ra khuyến nghị hành động cụ thể.