Áp lực giải ngân đầu tư công và mục tiêu tăng trưởng hai con số: Điểm nhấn từ 38 dự án giao thông trọng điểm

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Ngày 27/6/2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm 2026 của Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án trọng điểm quốc gia trong lĩnh vực giao thông vận tải.

Tại hội nghị, Thủ tướng nhấn mạnh: 'Không thể đạt tăng trưởng hai con số nếu các dự án giao thông trọng điểm chậm tiến độ'.

Ban Chỉ đạo hiện theo dõi 38 dự án với tổng mức đầu tư khoảng 5 triệu tỉ đồng. Năm 2026, tổng vốn bố trí lên tới 220.000 tỉ đồng.

Bên cạnh đó, các dự án cảng hàng không Cà Mau, Phú Quốc và Gia Bình giai đoạn 1.1 đang triển khai đúng kế hoạch. Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành từng bước tháo gỡ khó khăn.

Thủ tướng khẳng định: Địa phương không được phân bổ vốn đầu tư công năm 2027 nếu giải ngân 2026 không đạt kế hoạch. Đây là cơ chế ràng buộc trực tiếp với kỷ luật ngân sách.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Dòng tiền đầu tư công quy mô lớn đổ vào hạ tầng giao thông tạo hiệu ứng lan tỏa nhiều ngành. Vốn bố trí 220.000 tỉ đồng trong năm 2026 tương đương khoảng 0,8% GDP ước tính. Nếu giải ngân hiệu quả, đây sẽ là động lực tăng trưởng cho các nhóm ngành thượng nguồn và hạ nguồn.

Các nhóm ngành hưởng lợi trực tiếp gồm:

• Vật liệu xây dựng: thép, xi măng, đá, cát – sản lượng tiêu thụ tăng mạnh theo khối lượng thi công.
• Xây lắp và thiết bị: nhà thầu, doanh nghiệp xây dựng hạ tầng ghi nhận backlog lớn.
• Cổ phiếu ngành bất động sản khu công nghiệp: hạ tầng kết nối nâng cao giá trị quỹ đất.

Tuy nhiên, áp lực giải ngân rất lớn. Thủ tướng chỉ rõ nhiều địa phương chậm giải phóng mặt bằng, tiến độ cải thiện không đáng kể. Công tác chuẩn bị đầu tư và lựa chọn nhà đầu tư ở một số dự án còn kéo dài.

Điều này tạo ra rủi ro thanh khoản đối với dòng tiền đầu tư công. Nếu vốn ngân sách không được giải ngân kịp thời, hiệu ứng kích thích tổng cầu bị suy giảm. Ngược lại, nếu các vướng mắc được tháo gỡ, dòng tiền ùa vào nền kinh tế trong nửa cuối năm có thể gây áp lực lên CPI.

Thủ tướng cũng yêu cầu tăng khối lượng thi công và đẩy mạnh giải ngân để trong quý III/2026 đạt trên 50% kế hoạch, từ đó tiệm cận mức bình quân chung cả nước. Đây là tín hiệu cho thấy Chính phủ đặt mục tiêu giải ngân rất cao cho giai đoạn còn lại.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Một số điểm đáng chú ý từ hội nghị:

• Thủ tướng giao Tổng Thanh tra Chính phủ phối hợp với Bộ NN&MT, Bộ Công an tổ chức thanh tra chuyên đề về vật liệu xây dựng tại các địa phương. Mục tiêu: kịp thời tháo gỡ khó khăn, xử lý nghiêm vi phạm.
• Yêu cầu Bộ Xây dựng tiếp tục hướng dẫn về giá vật liệu xây dựng; địa phương có mỏ vật liệu phải rà soát quy hoạch, đẩy nhanh cấp phép, gia hạn khai thác và tăng cường kiểm tra chấp hành pháp luật về giá.
• Chi phí đầu tư phải tính đúng, tính đủ theo định mức và suất đầu tư. Không đánh đổi chất lượng lấy tiến độ.
• Đối với các dự án chậm, Thủ tướng yêu cầu hoàn thiện thủ tục chuẩn bị đầu tư, phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi, lựa chọn nhà đầu tư để sớm thi công.

Các dữ kiện này cho thấy Chính phủ đang triển khai nhiều công cụ hành chính và pháp lý để đẩy nhanh tiến độ. Tuy nhiên, độ trễ chính sách (policy lag) từ chỉ đạo đến thực tế thi công có thể kéo dài. Nhà đầu tư cần theo dõi số liệu giải ngân hàng tháng của Bộ Tài chính và báo cáo tiến độ dự án từ các chủ đầu tư.

Diễn biến giá vật liệu xây dựng cũng là biến số quan trọng. Nếu thanh tra chuyên đề phát hiện sai phạm nghiêm trọng, nguồn cung vật liệu có thể bị gián đoạn tạm thời, tạo cú sốc cung cho các dự án.

Nhìn chung, câu chuyện đầu tư công hạ tầng 2026 phản ánh sự quyết tâm cao từ trung ương, nhưng thách thức thực tế về giải phóng mặt bằng và thủ tục vẫn hiện hữu. Dòng tiền đầu tư công sẽ là chất xúc tác quan trọng cho thị trường chứng khoán nhóm ngành xây dựng – vật liệu, song rủi ro về tiến độ cần được đánh giá định kỳ.