Xung đột Trung Đông: Lạm phát Eurozone vượt mục tiêu, Iran rơi vào vòng xoáy khủng hoảng kể từ 1942

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Theo số liệu từ Cơ quan Thống kê châu Âu (Eurostat) được Vietnam+ dẫn lại, CPI tại Eurozone trong tháng 5 đã tăng lên mức 3,2%.

Con số này cao hơn mức 3% của tháng 4 và là tháng thứ ba liên tiếp lạm phát tại khu vực này tăng.

Lạm phát lõi — chỉ số then chốt được ECB đặc biệt lưu tâm — đã vọt lên 2,5% trong tháng 5, so với mức 2,2% của tháng trước đó và vượt qua mọi dự báo của giới phân tích.

Trong khi đó, tại Iran, Ngân hàng Trung ương nước này thừa nhận CPI tháng 5 đã tăng 77,2% so với cùng kỳ năm ngoái.

Đặc biệt, giá các mặt hàng và dịch vụ thiết yếu hàng ngày như thuốc men, vé taxi, thuốc lá và cước phí liên lạc đã tăng tới 113,8%.

Bảng tổng hợp các chỉ số lạm phát chính:

Ủy ban châu Âu đã phải điều chỉnh dự báo lạm phát toàn khu vực Eurozone trong năm nay lên mức 3%, thay vì mức dự báo lạc quan 1,9% trước đó.

Các chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Kinh tế Bamdad xác nhận, đây là tỷ lệ lạm phát phi mã nghiêm trọng nhất tại Iran kể từ năm 1942.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Xung đột Trung Đông tác động trực tiếp lên giá năng lượng — yếu tố đầu vào cốt lõi của nền kinh tế EU.

Lạm phát năng lượng tại Eurozone neo ở mức cao 10,9% trong tháng 5, phản ánh chi phí vốn gia tăng cho các ngành sản xuất và logistics.

ECB đối mặt với áp lực kép: lạm phát lõi tăng mạnh (2,5%) trong khi tăng trưởng kinh tế có dấu hiệu chậm lại.

Độ trễ chính sách (policy lag) trở nên rõ rệt hơn. ECB có thể buộc phải duy trì lập trường Hawkish, kéo dài chu kỳ thắt chặt tiền tệ.

Đối với Iran, lệnh phong tỏa hàng hải từ Mỹ đã triệt hạ nguồn thu ngoại tệ từ xuất khẩu dầu thô.

Đồng rial mất giá trầm trọng: từ mức 32.000 rial đổi 1 USD năm 2015 xuống mức trên 1,7 triệu rial đổi 1 USD hiện tại.

Nhà kinh tế học Saeed Leilaz nhận định, lạm phát hằng năm tại Iran có thể sớm chạm ngưỡng 80%, trong khi sức chịu đựng tối đa của xã hội Iran chỉ ở mức dưới 25%.

Dòng tiền ròng trên thị trường ngoại hối và hàng hóa cho thấy tâm lý phòng thủ tài sản (risk-off) đang chiếm ưu thế.

Các kênh đầu cơ có xu hướng dịch chuyển khỏi đồng EUR và các tài sản có mức độ nhạy cảm cao với biến động năng lượng.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Cuộc họp chính sách của ECB vào ngày 11/6 tới là sự kiện trọng tâm.

Lạm phát lõi vượt dự báo (2,5% so với kỳ vọng 2,2%) làm gia tăng khả năng ECB giữ nguyên lãi suất hoặc phát tín hiệu Hawkish.

Các yếu tố cần theo dõi trong thời gian tới:

• Diễn biến giá dầu WTI/Brent: nếu leo thang trên mức hiện tại, áp lực lạm phát năng lượng sẽ tiếp tục đè nặng lên Eurozone.
• Chính sách tài khóa của các nước EU: Pháp đã cắt giảm 4 tỷ euro ngân sách để đối phó tác động từ xung đột Trung Đông.
• Khả năng Iran vượt ngưỡng lạm phát 80%: nếu xảy ra, rủi ro bất ổn xã hội và gián đoạn nguồn cung dầu sẽ gia tăng.
• Phản ứng của FED: lạm phát Mỹ tháng 4 đã lên cao nhất 3 năm, có thể tạo thêm áp lực lên tỷ giá USD/EUR và dòng vốn toàn cầu.

Giới phân tích cảnh báo áp lực bão giá tại Iran có thể châm ngòi cho các làn sóng biểu tình mới vào cuối mùa Hè này.

Đây là yếu tố rủi ro địa chính trị phi kinh tế có thể gây ra biến động mạnh trên thị trường năng lượng và ngoại hối.

Nhà đầu tư cần theo dõi sát diễn biến giá dầu và đồng USD Index (DXY), cũng như các quyết định lãi suất từ ECB và FED trong các tuần tới.