Xuất khẩu rau quả tăng gần 18% trong 6 tháng đầu năm: Động lực từ sầu riêng và áp lực từ chi phí đầu vào

Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin

Theo báo cáo từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kim ngạch xuất khẩu rau quả quý 2/2026 ước đạt 2,18 tỷ USD.

Lũy kế 6 tháng đầu năm, con số này đạt 3,65 tỷ USD, tăng 17,8% so với cùng kỳ năm 2025. Đây là một trong những nhóm hàng có tốc độ tăng trưởng cao nhất ngành nông nghiệp.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường dự báo nguồn cung rau quả quý 2 được bảo đảm, thị trường cơ bản ổn định, không xảy ra tình trạng thiếu hàng hoặc biến động giá bất thường.

Tuy nhiên, khi nhiều loại trái cây bước vào chính vụ thu hoạch, một số địa phương có thể đối mặt với áp lực giảm giá cục bộ nếu năng lực bảo quản, chế biến và tiêu thụ không theo kịp tốc độ tăng sản lượng.

Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao

Dòng tiền xuất khẩu rau quả đang tập trung mạnh vào mặt hàng sầu riêng, với tốc độ tăng trưởng 46% trong 5 tháng đầu năm, đạt gần 562 triệu USD. Động lực chính đến từ nhu cầu nhập khẩu lớn của Trung Quốc.

Theo ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, xuất khẩu rau quả sang Trung Quốc duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 65-70%/năm trong những năm gần đây. Sự phát triển của ngành gắn chặt với việc duy trì và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường này.

Song song đó, ngành nông nghiệp đang tích cực đàm phán mở cửa thị trường cho nhiều loại trái cây sang các thị trường giá trị cao như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia nhằm giảm phụ thuộc vào một thị trường duy nhất.

Mô hình tăng trưởng đã có sự thay đổi căn bản: từ mở rộng diện tích sang tăng trưởng dựa trên chất lượng, giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Dư địa tăng diện tích không còn nhiều.

Thách thức lớn nhất là yêu cầu ngày càng khắt khe về chất lượng và an toàn thực phẩm từ các thị trường nhập khẩu, đặc biệt là EU, Trung Quốc. Chi phí vật tư đầu vào tăng do biến động kinh tế và địa chính trị toàn cầu cũng tạo áp lực lớn.

Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi

Việt Nam hiện có khoảng 192.000 ha sầu riêng. Sản lượng năm 2025 đạt khoảng 1,8 triệu tấn và dự kiến tăng lên 2-2,1 triệu tấn trong năm 2026. Sầu riêng Việt Nam đã được xuất khẩu tới 28 thị trường trên thế giới.

Bên cạnh sầu riêng, các mặt hàng như dừa và vải cũng ghi nhận mức tăng trưởng hai con số nhờ nhu cầu nhập khẩu lớn từ Trung Quốc, Hoa Kỳ, Hàn Quốc.

Một hạn chế đáng chú ý là công tác nghiên cứu, chọn tạo giống chưa đáp ứng yêu cầu phát triển. Việt Nam vẫn phụ thuộc khá lớn vào nguồn giống rau nhập khẩu.

Trong giai đoạn 5 năm tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ triển khai nhiều nhiệm vụ khoa học nhằm chọn tạo các giống rau, quả phù hợp với điều kiện sản xuất trong nước, đáp ứng cả nhu cầu tiêu thụ tươi và chế biến.

Định hướng phát triển bao gồm chuyển đổi toàn diện chuỗi giá trị từ sản xuất, chế biến, thị trường đến tài chính. Mục tiêu là nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị, phát triển theo hướng thân thiện với môi trường, nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng khả năng thích ứng trước biến động thị trường.

Toàn ngành sẽ gắn với Đề án Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến 2050. Các ngành hàng trồng trọt, trong đó có rau quả, sẽ từng bước chuyển sang mô hình sản xuất xanh, giảm phát thải, bảo vệ môi trường.