Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Theo dữ liệu từ Tổng cục Hải quan Trung Quốc, xuất khẩu tháng 5/2025 tăng hơn 19% so với cùng kỳ. Đây là mức tăng mạnh nhất trong 3 tháng và cao hơn hầu hết các dự báo trong khảo sát của Bloomberg.
Nhập khẩu cũng tăng hơn 27% so với cùng kỳ. Thặng dư thương mại tháng 5 đạt 105,4 tỷ USD, mức cao nhất kể từ tháng 1/2025.
Bloomberg tính toán, chip và máy tính đóng góp khoảng một nửa mức tăng của cả xuất khẩu lẫn nhập khẩu. Riêng xuất khẩu chip tăng 111% lên 36 tỷ USD – tốc độ nhanh nhất kể từ năm 2013.
| Chỉ số | Giá trị tháng 5/2025 | Thay đổi YoY | Nguồn |
|---|---|---|---|
| Xuất khẩu tổng | - | +19% | Hải quan Trung Quốc |
| Nhập khẩu tổng | - | +27% | Hải quan Trung Quốc |
| Thặng dư thương mại | 105,4 tỷ USD | - | Bloomberg |
| Xuất khẩu chip | 36 tỷ USD | +111% | Bloomberg |
| Xuất khẩu máy tính & linh kiện | - | +66% | Bloomberg |
| Xuất khẩu công nghệ cao | - | +51% | Bloomberg |
| Xuất khẩu ô tô | - | +~40% | Bloomberg |
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Ông Hao Zhou, kinh tế trưởng tại Guotai Junan International Holdings, nhận định xuất khẩu tăng mạnh cho thấy nhu cầu phần cứng AI đang tiếp tục hỗ trợ thương mại Trung Quốc. Xu hướng doanh nghiệp quốc tế đẩy sớm đơn hàng trong bối cảnh bất ổn địa chính trị cũng là yếu tố thúc đẩy.
Hoạt động xuất khẩu mạnh đang phần nào bù đắp cho nhu cầu trong nước yếu. Doanh số ô tô nội địa tháng 5 giảm 22% YoY – tháng thứ 6 liên tiếp giảm 2 chữ số.
Phần lớn mức tăng giá trị xuất khẩu chip đến từ giá tăng, không phải khối lượng. Nếu tính theo lượng, xuất khẩu chip chỉ tăng 2%. Cuộc đua xây dựng trung tâm dữ liệu giữa các tập đoàn công nghệ toàn cầu đang khiến nguồn cung khan hiếm, tình trạng có thể kéo dài nhiều năm.
Dòng tiền đang phân hóa rõ rệt. Xuất khẩu quần áo giảm 4%, đồ chơi giảm 7% trong tháng 5, trong khi hàng công nghệ cao tăng mạnh. Các nhà máy sản xuất hàng hóa liên quan đến AI hưởng lợi từ làn sóng đầu tư mới.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Xuất khẩu chip của Hàn Quốc sang Trung Quốc trong tháng 5 tăng hơn 200% YoY. Trung Quốc vẫn phụ thuộc nhiều vào chip nhập khẩu do các hạn chế của Mỹ.
Xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ tăng gần 36% – mức mạnh nhất kể từ năm 2021. Nguyên nhân một phần đến từ cơ sở so sánh thấp của cùng kỳ (thuế quan trên 100% trong chiến tranh thương mại thời Trump).
Xuất khẩu sang ASEAN tăng gần 25%, sang châu Phi tăng gần 19%. Riêng với EU, xuất khẩu chỉ tăng chưa đến 8%, trong khi nhập khẩu từ EU giảm lần đầu tiên sau 3 tháng. Thặng dư thương mại với EU duy trì trên 30 tỷ USD, có thể làm gia tăng sức ép từ các quan chức châu Âu.
Giá xuất khẩu của Trung Quốc tháng 5 tăng mạnh nhất trong 3 năm, đảo chiều sau nhiều năm giảm. Tuy nhiên, mức tăng chưa lan rộng do cạnh tranh nội địa gay gắt.
Nhập khẩu dầu thô của Trung Quốc trong 5 tháng đầu năm 2026 giảm 5% YoY (tính theo lượng). Động lực từ nhu cầu bên ngoài vẫn là trụ cột chính, trong khi nhu cầu trong nước suy yếu.