Theo cập nhật ngày 1-7 của Ngân hàng Thế giới (WB), Việt Nam chính thức gia nhập nhóm quốc gia có thu nhập trung bình cao.
GNI bình quân đầu người năm 2025 đạt 4.970 USD, vượt ngưỡng tối thiểu 4.636 USD. Đây là cột mốc sau 17 năm kể từ khi Việt Nam đạt mức thu nhập trung bình thấp.
Hiện tượng thực tế và những mảnh ghép thông tin
Sự kiện này được công bố bởi WB và được phản ánh trên báo Tuổi Trẻ, với phát biểu của Giám đốc WB tại Việt Nam, Campuchia và Lào, bà Mariam J. Sherman.
Bà Sherman nhận định Việt Nam có nhiều yếu tố nền tảng để hướng tới mục tiêu trở thành nước thu nhập cao vào năm 2045.
| Chỉ số | Giá trị | Nguồn |
|---|---|---|
| GNI bình quân đầu người 2025 | 4.970 USD | World Bank |
| Ngưỡng thu nhập trung bình cao | 4.636 USD | World Bank |
| Số nền kinh tế chuyển lên thu nhập cao từ 1990 | 27 | World Bank |
| Mức tăng GNI cần thiết để đạt thu nhập cao | Gần gấp 3 lần | World Bank |
| Thời gian từ trung bình thấp lên trung bình cao | 17 năm | World Bank / Tuổi Trẻ |
Thành công này được thúc đẩy bởi dòng vốn đầu tư nước ngoài ổn định, xuất khẩu tăng mạnh và khu vực dịch vụ phát triển.
Tuy nhiên, WB lưu ý rằng hơn 1/3 số 27 nền kinh tế chuyển thành công lên thu nhập cao từ năm 1990 được hưởng lợi từ điều kiện đặc thù như gia nhập EU hoặc sở hữu tài nguyên thiên nhiên dồi dào.
Bản chất dòng tiền đang vận hành ra sao
Việc thăng hạng tín nhiệm quốc gia này có tác động trực tiếp đến cấu trúc dòng vốn vào thị trường tài chính Việt Nam.
Thứ nhất, định giá tài sản nội địa được hưởng lợi từ hiệu ứng uy tín. Dòng tiền ròng (net flow) từ các quỹ ETF và quỹ chủ động có thể gia tăng do Việt Nam được xếp vào nhóm thu nhập cao hơn.
Thứ hai, chi phí vốn (cost of capital) cho các doanh nghiệp niêm yết có xu hướng giảm. Rủi ro quốc gia thấp hơn giúp giảm lãi suất huy động vốn bằng ngoại tệ.
Thứ ba, áp lực tỷ giá USD/VND có thể giảm bớt. Khi dòng vốn FDI và FII ổn định, áp lực lên cán cân thanh toán được nới lỏng.
Tuy nhiên, vẫn tồn tại rủi ro thanh khoản nếu tăng trưởng không đi kèm với cải cách cơ cấu. WB nhấn mạnh chất lượng tăng trưởng mới là yếu tố then chốt.
Bối cảnh và các dữ kiện cần theo dõi
Để đạt mục tiêu thu nhập cao năm 2045, GNI bình quân đầu người cần tăng gần gấp 3 lần so với hiện tại. Điều này đặt ra yêu cầu về tốc độ tăng trưởng GDP thực tế và kiểm soát lạm phát.
Các yếu tố nền tảng Việt Nam đang có bao gồm:
- Nhân sự trẻ: lực lượng lao động dồi dào, chi phí nhân công cạnh tranh.
- Kinh tế vĩ mô ổn định: lạm phát được kiểm soát, nợ công trong ngưỡng an toàn.
- Vị trí chiến lược: trung tâm chuỗi cung ứng khu vực Đông Nam Á.
- Năng lực cải cách: khả năng thích ứng chính sách đã được chứng minh qua thực tiễn.
Những thách thức cần giải quyết bao gồm khoản chi tiêu công hiệu quả, nâng cao năng suất lao động và phát triển doanh nghiệp nội địa.
Bà Mariam J. Sherman cho rằng tăng trưởng tương lai sẽ phụ thuộc vào năng suất, đổi mới sáng tạo, sự lớn mạnh của doanh nghiệp nội địa và khả năng tạo giá trị gia tăng cao hơn.
Dữ liệu từ WB cho thấy chỉ có 27 nền kinh tế chuyển thành công từ trung bình lên thu nhập cao kể từ năm 1990. Tỷ lệ thành công thấp này phản ánh độ khó của bài toán tăng trưởng dài hạn.
Trong bối cảnh đó, nhà đầu tư cần theo dõi các chỉ số vĩ mô như tăng trưởng GDP, lạm phát, dòng vốn FDI và chỉ số năng suất lao động để đánh giá tiến trình của Việt Nam.